Eksportchilarga QQSni qaytarish: tartib, muddatlar va hujjatlar

Eksportchida qaytariladigan QQS qachon yuzaga keladi

Toʻlanadigan QQS oy yakunlari boʻyicha hisoblanadi: hisoblangan soliq minus hisobga olingan soliq. Natija salbiy boʻlsa, soliq toʻlovchi qaytarib olishga haqli (272-modda). Odatiy holatda summa kelgusi QQS toʻlovlari hisobiga hisobga olinadi; pulni olish uchun soliq hisobotini topshirishda qaytarish haqida bayon qilish kerak (274-modda).

Misol (shartli raqamlar): oy davomida ichki bozorda sotish — QQSsiz 500 000 000 soʻm, 12% stavka boʻyicha QQS — 60 000 000 soʻm; eksport — 0% stavka boʻyicha 2 000 000 000 soʻm; hisobga olinishi mumkin boʻlgan kiruvchi QQS — 210 000 000 soʻm. Natija: 60 000 000 − 210 000 000 = −150 000 000 soʻm. Bu summani kelgusi toʻlovlar hisobiga qoldirish yoki qaytarishga daʼvo qilish mumkin.

Qaytarish tartibi bosqichma-bosqich

Arizani hisobga qoʻyilgan joydagi soliq boshqarmasi, yirik soliq toʻlovchilar boʻyicha — Yirik soliq toʻlovchilar boʻyicha hududlararo davlat soliq inspeksiyasi koʻrib chiqadi. Tartib quyidagicha:

• 1. Soliq hisobotida summa qaytarishga daʼvo qilinishini koʻrsatish va soliq toʻlovchining shaxsiy kabineti orqali Nizomning 2-son ilovasi shaklidagi arizani topshirish
• 2. Eksport va xorijiy hamkorlar haqidagi maʼlumotlarni (6-son ilova) va qaytariladigan summa hisob-kitobini (7-son ilova) ilova qilish; agar joʻnatish va toʻlov turli valyutalarda boʻlsa — joʻnatish sanasidagi Markaziy bank kursi boʻyicha soʻmga qayta hisoblash (7a-son ilova)
• 3. Majburiy ilovalarsiz arizani soliq organi 5 kun ichida koʻrib chiqmasdan qaytaradi — toʻldirilgandan keyin uni qayta topshirish mumkin
• 4. Kameral tekshiruv ariza topshirilgandan keyingi kuni boshlanadi, buyruqsiz oʻtkaziladi va 30 kungacha boʻlgan muddatda yakunlanadi
• 5. Qaytarish (toʻliq yoki qisman) yoki rad etish haqidagi qaror ariza sanasidan boshlab 30 kundan kechiktirmay qabul qilinadi va 1 kun ichida shaxsiy kabinetga yuboriladi
• 6. 1 kun ichida qaytariladigan summa boshqa soliqlar boʻyicha qarzlarni uzishga yoʻnaltiriladi; soʻngra 1 kun ichida qoldiqni qaytarish haqidagi xulosa Gʻaznachilik xizmati qoʻmitasiga yuboriladi, u esa 1 kun ichida Davlat byudjeti mablagʻlari doirasida pulni schyotga oʻtkazadi

QQSni qaytarish muddatlari

• Umumiy tartib — qaytarish haqidagi xabarnoma sanasidan boshlab 30 kundan kechiktirmay (Soliq kodeksi, 274-modda, Nizomning 7-bandi)
• Tezlashtirilgan tartib — daʼvo qilingan butun summa 7 kun ichida (Soliq kodeksi, 274-modda, Nizomning 33-bandi)
• Barqarorlik reytingi «AAA» boʻlgan tadbirkorlar, davlat korxonalari va davlat ulushi 50% va undan ortiq boʻlgan kompaniyalardan tashqari, — 1 kun ichida va summa asosliligini kameral tekshirmasdan
• Qishloq xoʻjaligi tovar ishlab chiqaruvchilari (paxta va gʻalladan tashqari) — avtomatik ravishda 3 kun ichida
• Qaytarish boʻyicha kameral tekshiruv — xabarnoma kunidan boshlab 30 kungacha (Soliq kodeksi, 138-modda)

Tezlashtirilgan qaytarish: kimga mavjud

Tezlashtirilgan tartib arizada u haqda koʻrsatilgan boʻlsa qoʻllaniladi. Biznes uchun asosiy toifalar (Soliq kodeksi, 274-modda, Nizomning 32-bandi; «AAA» va qishloq xoʻjaligi tovar ishlab chiqaruvchilari uchun maxsus muddatlar — yuqoridagi boʻlimda):

• eksportchilar — nol stavka tufayli yuzaga kelgan summa qismida, agar ularga ilgari QQS qaytarilgan va qoidabuzarliklar aniqlanmagan boʻlsa
• yirik soliq toʻlovchilar
• amaldagi bank kafolatini taqdim etgan yoki soliq organi bilan garov shartnomasini rasmiylashtirgan kompaniyalar
• soliq monitoringi ishtirokchilari
• kichik biznesdan oʻrta yoki yirik biznesga yoxud oʻrtadan yirikka oʻtgan kompaniyalar — oʻtishdan keyin bir yil davomida va faqat bir marta
• Soliq qoʻmitasi mezonlari boʻyicha intizomli soliq toʻlovchilar (Nizomning 32¹-bandi)

Tezlashtirilgan tartib qachon qoʻllanilmaydi va uning xavfi nimada

Tezlashtirilgan qaytarish arizaga barcha hujjatlar ilova qilinmagan boʻlsa, soliq toʻlovchi ariza topshirilgan sanada soliqlarni toʻlamaslik xavfi yuqori toifaga kiritilgan boʻlsa, shuningdek Nizom 25-bandining 5–13-xatboshilaridagi holatlar aniqlansa — asoslanmagan summa qismida qoʻllanilmaydi: huquqni suiisteʼmol qilish, soxta bitimlar, hujjatlarni taqdim etmaslik, zanjirdagi yetkazib beruvchilarning QQS hisoblamasligi va boshqalar. Tekshiruvlarsiz qaytarish taʼsischisi yoki rahbari soliq toʻlashdan boʻyin tovlash bilan bogʻliq jinoyat sodir etgan va sudlanganligi olib tashlanmagan kompaniyalarga, shuningdek bunday shaxslar oxirgi 12 oy ichida tashkil etgan yoki qayta tashkil etgan kompaniyalarga qoʻllanilmaydi.

Tezlashtirilgan qaytarishda asoslilikni kameral tekshirish baribir umumiy tartibda oʻtkaziladi. Agar summa asoslanmagan boʻlib chiqsa, uni qaytarish sanasidan toʻlov sanasigacha hisoblangan penya bilan byudjetga qaytarishga toʻgʻri keladi (Soliq kodeksi, 274-modda, Nizomning 34-bandi).

Eksportchi hujjatlari

Eksportning asosiy tasdigʻi — bojxonaning chegarani kesib oʻtganlik haqidagi, soliq organlariga real vaqt rejimida uzatilgan maʼlumotlari; bunday holda tasdiqlovchi hujjatlar soliq organiga topshirilmaydi (Nizomning 14-bandi). Arizaga tovarlar eksporti va xorijiy hamkorlar haqidagi maʼlumotlar (6-son ilova), vositachi orqali eksport qilinganda komissiya (topshiriq) shartnomasi, xalqaro tashish xizmatlari uchun esa yagona xalqaro tashish hujjatlari reyestri ilova qilinadi.

Agar eksport maʼlumotlari Tashqi savdo operatsiyalarining yagona elektron axborot tizimida va soliq hamda bojxona organlarining axborot almashish tizimida boʻlmasa, qoʻshimcha ravishda kerak boʻladi: kontrakt, yuk bojxona deklaratsiyasi, oʻtkazish punktida bojxona belgisi qoʻyilgan tovarga ilova qilinadigan hujjatlar, valyuta tushumi haqida bank maʼlumotnomasi va faoliyat turiga koʻra boshqa hujjatlar.

Nega qaytarish rad etiladi

Nizomning 25-bandi toʻliq yoki qisman rad etish asoslarini sanab oʻtadi. Ularning asosiylari:

• QQSni hisobga olish huquqini tasdiqlovchi hujjatlar yoʻq
• xaridlar yoki sotuvlar boʻyicha hisobvaraq-fakturalar elektron hisobvaraq-fakturalar axborot tizimi orqali rasmiylashtirilmagan
• bitimlar soxta yoki yashirin, asossiz soliq naf olingan, kontragentni tanlashda lozim darajadagi ehtiyotkorlik koʻrsatilmagan
• soʻralgan hujjatlar taqdim etilmagan yoki soxta hujjatlar taqdim etilgan, tekshiruvchilarga hudud va omborlarni koʻzdan kechirishga imkon berilmagan
• yetkazib berish zanjiridagi kontragentlar QQSni hisoblamagan (yoki toʻliq hisoblamagan) yoxud tovarning qonuniy kelib chiqishini tasdiqlay olmaydi
• yetkazib berish zanjiri ishtirokchilari oʻzaro bogʻliq va bu asossiz soliq nafiga olib kelgan

Agar toʻliq yoki qisman rad etilgan boʻlsa

• Qarorda rad etish asoslari, rad etilgan summaga soliq hisobotini tuzatish majburiyati va shikoyat qilish huquqi koʻrsatiladi (Nizomning 24-bandi)
• Qisman qaytarishda asosli deb topilmagan summa boʻyicha Soliq kodeksining 138-moddasiga muvofiq umumiy tartibda kameral tekshiruv oʻtkaziladi (27-band)
• Ariza va asoslovchi hujjatlar bilan qayta murojaat qilish mumkin; qayta koʻrib chiqishda birinchi qarorda boʻlmagan yangi asoslar boʻyicha rad etish mumkin emas (28-band)

Qaytarishni nima tezlashtiradi

• barcha sotuvlar va xaridlar elektron hisobvaraq-fakturalar bilan rasmiylashtirilgan, yetkazib beruvchilar — aylanmalari tasdiqlangan QQS toʻlovchilari
• eksport maʼlumotlari bojxona va soliq organi maʼlumot almashish tizimida bor — qogʻozdagi tasdiq kerak boʻlmaydi
• eksport kontraktlari boʻyicha tushum oʻz vaqtida va toʻliq kelib tushadi — hisobga olinadigan QQS ulushi shunga bogʻliq
• boshqa soliqlar boʻyicha qarzlar yoʻq — aks holda qaytariladigan summa avval ularni uzishga ketadi
• oldingi qaytarishlar qoidabuzarliklarsiz oʻtgan — bu eksportchiga tezlashtirilgan tartibni ochadi