Teri, poyabzal va charm buyumlari eksportchilariga QQS qaytarish

Nol stavka: tarmogʻingizda nimalar unga kiradi

Eksport bojxona rejimida olib chiqilgan tovarlar nol stavka boʻyicha soliqqa tortiladi (SK 260-modda). Bu oshlangan teriga ham, yarim tayyor mahsulotga ham, tayyor poyabzal yoki charm buyumlarga ham tegishli — agar tovar haqiqatan eksport rejimida olib chiqilgan boʻlsa. Nol stavka eksport boʻyicha QQS hisoblanmasligini, yetkazib beruvchilarga toʻlangan soliq esa hisobga olinishini anglatadi.

Kodeks qayta ishlash mahsulotlarini alohida koʻrsatadi: respublika hududida qayta ishlash bojxona rejimiga joylashtirilgan tovarlarni qayta ishlash natijasida olingan tovarlar nol stavka boʻyicha soliqqa tortiladi (260-modda). Bunday qayta ishlash xizmatlari ham qayta ishlash mahsulotlari bojxona hududidan tashqariga olib chiqilsa, nol stavka boʻyicha soliqqa tortiladi (262-modda). Qayta ishlash mahsulotlari mamlakatda qolib, erkin muomalaga chiqarilsa, umumiy stavka — 12 foiz qoʻllanadi (258-modda).

Nol stavkaga boʻlgan huquqni tasdiqlovchi hujjatlar soliq hisoboti bilan birga topshiriladi (260-modda).

QQS toʻlamaydiganlardan xom ashyo xaridi: nega hisobga olish yoʻq

Hisobga olish huquqi soliq summasi alohida ajratilgan hisob-faktura olinganida va yetkazib beruvchi QQS toʻlovchisi sifatida roʻyxatdan oʻtganida paydo boʻladi (266-modda). Tayyorlovchi QQSsiz sotadigan xom teri va xom ashyo bu shartga mos kelmaydi: narxda soliq yoʻq, demak, bu xarid boʻyicha hisobga olinadigan narsa ham yoʻq.

Vaziyatni hujjatlar bilan «tuzatishga» urinmang: QQS toʻlamaydigan yetkazib beruvchi budjetga toʻlamagan soliqni hisobga olish mumkin emas. Alohida qoida xaridorning oʻzi soliq toʻlovchisi boʻlmagan holga tegishli: unda soliq hisobga olinmaydi (267-modda). Hisobga olinmaydigan soliq summasi sotib olingan tovar yoki xizmatlar qiymatiga kiritiladi (267-modda).

Misol: qaytariladigan summa nimadan tashkil topadi (shartli sonlar)

Misol shartli, faqat mantiqni koʻrsatish uchun. Faraz qilaylik, chorak davomida eksport — 1 000 mln soʻm, QQS toʻlamaydiganlardan xom ashyo — 600 mln (QQSsiz), toʻlovchilardan qolgan xaridlar esa soliqsiz 200 mln. 12 foiz stavkada kiruvchi QQS 24 mln boʻladi. Eksport boʻyicha hisoblangan soliq nolga teng, shuning uchun manfiy farq — 24 mln. Aynan shu summa qoplanishga daʼvo qiladi, eksport tushumining 12 foizi emas.

Toʻlovchilardan xaridlar boʻyicha soliq hisobga olinmasa (masalan, hujjat yoʻqligi sababli), summa kamayadi. Manfiy farq yuzaga kelsa, soliq toʻlovchi uni qoplashga daʼvo qilishi mumkin (272-modda).

Eksportchida hisobga olishga nima toʻsqinlik qiladi

• Xorijiy xaridor toʻlovini tasdiqlovchi bank koʻchirmasi yoʻq — nol stavka boʻyicha eksport uchun u kerak, 266-moddada nazarda tutilgan holatlar bundan mustasno.
• Valyuta tushumi toʻliq tushmagan: eksport maqsadidagi xaridlar boʻyicha soliq respublika banklaridagi hisobvaraqlarga tushgan valyuta tushumi ulushida hisobga olinadi (266-modda).
• Tovar eksport rejimida chiqarilgan kundan boshlab 180 taqvim kuni ichida tushum kelmagan — hisobga olishga yoʻnaltirilgan summa (yoki uning qismi) hisobga olishdan chiqariladi (266-modda).
• Xarid soliqqa tortiladigan aylanma bilan bogʻliq emas: tovar va xizmatlar nol stavka boʻyicha ham soliqqa tortiladigan faoliyatda ishlatilsa, hisobga olish mumkin (266-modda).
• Yetkazib beruvchining hisob-fakturasida soliq alohida ajratilmagan yoki hisob-faktura QQS toʻlamaydigan shaxsdan olingan.

Qoplash qanday oʻtadi va qancha kutish kerak

Odatda qoplanishi lozim summa kelgusi soliq toʻlovlari hisobiga oʻtkaziladi (274-modda). Pul bilan qaytarish kerak boʻlsa, soliq toʻlovchi hisobot topshirishda soliq organini xabardor qiladi. Kameral tekshiruvdan keyin toʻliq yoki qisman qoplash toʻgʻrisida qaror chiqsa, summa xabar berilgan kundan boshlab oʻttiz kundan kechiktirmay qaytariladi (274-modda).

Eksportchilar uchun tezlashtirilgan tartib nazarda tutilgan — nol stavka qoʻllanishi natijasida hosil boʻlgan summa qismida, agar ilgari soliq qoplangan va buzilishlar aniqlanmagan boʻlsa (274-modda). Tezlashtirilgan tartib bank kafolati taqdim etgan yoki garov shartnomasi rasmiylashtirgan shaxslarga ham mavjud (274-modda). Tezlashtirilgan tartibda summa yetti kun ichida qaytariladi, biroq asoslilik tekshiruvi odatdagi tartibda oʻtadi: summaning bir qismi asossiz boʻlib chiqsa, uni peni bilan budjetga qaytarish kerak (274-modda). Shuning uchun tez qaytarish hujjatlarni tayyorlashni soddalashtirishga sabab emas.

Foyda boʻyicha imtiyozlar QQS hisobini almashtirmaydi

Poyabzal va charm buyumlar ishlab chiqaruvchilari uchun Kodeks past stavkalarni nazarda tutadi: 2025-yil 1-yanvardan 2028-yil 1-yanvargacha foyda soligʻi 2 foiz va ijtimoiy soliq 1 foiz (483-modda). Daromad ulushi sharti: umumiy daromadning kamida 70 foizini poyabzal, charm buyumlar va davalcha xom ashyoni qayta ishlash xizmatlari berishi kerak (483-modda). Imtiyozlardan foydalanilgandan keyin takroriy hisobotda shartlarga rioya qilinmagani aniqlansa, imtiyozlar bekor qilinadi, soliqlar esa peni bilan undiriladi (483-modda).

Bu qoidalar foyda soligʻi va ijtimoiy soliqqa tegishli. QQSni hisobga olish va qoplash QQS boblari qoidalariga amal qiladi, shuning uchun daromad tarkibi va QQS hujjatlari hisobini kelishilgan holda yuritgan maʼqul: bir xil shartnomalar va bank koʻchirmalari ikkala hisob-kitobda ishlatiladi.

Ariza topshirishdan oldingi harakatlar tartibi

• Xaridlarni uch guruhga ajrating: soliq ajratilgan QQS toʻlovchilaridan, QQS toʻlamaydiganlardan, import — va haqiqatan daʼvo qilish mumkin boʻlgan soliqni hisoblang.
• Har bir joʻnatilgan partiya va valyuta tushumi muddati boʻyicha eksport deklaratsiyalari, kontraktlar va bank koʻchirmalarini solishtiring.
• Eksport uchun har bir xaridga hisob-faktura mavjudligini va yetkazib beruvchi QQS toʻlovchisi sifatida roʻyxatda turishini tekshiring.
• Davalcha xom ashyo va qayta ishlash mahsulotlarini alohida yuriting: stavkalar va shartlar farq qiladi.
• Pul bilan qaytarish kerakmi yoki toʻlovlar hisobiga oʻtkazish yetarlimi, hal qiling va kameral tekshiruv uchun tushuntirishlarni oldindan tayyorlang.