Eng kam ish haqi 2026: miqdori, tarixi va ish beruvchi majburiyatlari

Eng kam ish haqi 2026: amaldagi miqdor

Eng kam ish haqini Oʻzbekiston Prezidenti butun respublika hududida bir vaqtning oʻzida belgilaydi. U tashkiliy-huquqiy shakli, mulkchilik shakli va idoraviy boʻysunuvidan qatʼi nazar barcha ish beruvchilar uchun majburiy (Mehnat kodeksi — MK, 245-modda). Amaldagi qiymatni PF-115-son Farmonning 3-bandi belgilagan; xuddi shu band BHM va pensiyani hisoblashning bazaviy miqdorini ham oʻzgartirgan.

• 2026-yil 1-sentabrdan — oyiga 1 360 000 soʻm (PF-115, 3-band)
• 2025-yil 1-avgustdan 2026-yil 31-avgustgacha — oyiga 1 271 000 soʻm (PF-91, 3-band)
• Farmon ish beruvchilarga ish haqini yangi eng kam miqdorga muvofiq oshirishni tavsiya etadi (PF-115, 5-band); eng kam miqdordan kam toʻlamaslik esa tavsiya emas, barcha ish beruvchilar uchun majburiy talab (MK 245-modda)

Eng kam ish haqi tarixi: 2022–2026

2022-yil boshidan buyon eng kam ish haqi olti marta oshirildi. Har bir yangi miqdor alohida Prezident farmoni bilan belgilanadi va farmon odatda u kuchga kirishidan bir necha hafta yoki oy oldin eʼlon qilinadi. Roʻyxatda — kuchga kirish sanasi, eng kam ish haqi, oʻsha farmon bilan belgilangan BHM va farmon raqami:

• 2021-yil 1-sentabrdan — 822 000 soʻm (BHM 270 000 soʻm), PF-6279; 2022-yil boshida shu miqdor amalda edi
• 2022-yil 1-iyundan — 920 000 soʻm (BHM 300 000 soʻm), PF-138
• 2023-yil 1-maydan — 980 000 soʻm (BHM 330 000 soʻm), PF-45
• 2023-yil 1-dekabrdan — 1 050 000 soʻm (BHM 340 000 soʻm), PF-196
• 2024-yil 1-oktabrdan — 1 155 000 soʻm (BHM 375 000 soʻm), PF-108
• 2025-yil 1-avgustdan — 1 271 000 soʻm (BHM 412 000 soʻm), PF-91
• 2026-yil 1-sentabrdan — 1 360 000 soʻm (BHM 440 000 soʻm), PF-115

Eng kam ish haqi va BHM: farqi nimada

2019-yil 1-sentabrgacha yagona «ish haqining eng kam miqdori» ham ish haqi, ham jarima va bojlar uchun qoʻllanardi. Shuning uchun «jarima — eng kam ish haqining necha baravari» degan eski iboralar endi notoʻgʻri: maʼmuriy jarimalar va davlat boji BHM asosida hisoblanadi.

PF-5723-son Farmon yagona koʻrsatkich oʻrniga uchta alohida koʻrsatkich joriy etdi va har birining vazifasini belgiladi:

• Mehnatga haq toʻlashning eng kam miqdori (1 360 000 soʻm) — lavozim maoshi, ustamalar, qoʻshimcha haq, qonunda belgilangan ushlanmalar, ishsizlik nafaqasi va oilalarning ijtimoiy yordamga muhtojligini aniqlash uchun
• Bazaviy hisoblash miqdori — BHM (440 000 soʻm) — soliqlar, yigʻimlar, jarimalar, davlat bojlari, litsenziya va patent toʻlovlari, ustav fondi va boshqa moliyaviy chegaralar uchun
• Pensiyani hisoblashning bazaviy miqdori (2026-yil 1-iyuldan 504 000 soʻm) — pensiyalar va mehnatda mayib boʻlganlik uchun zararni qoplash uchun

Ish beruvchi majburiyatlari

Eng kam ish haqi — tavsiya emas, balki belgilangan mehnat normalarini toʻliq bajargan xodimlar mehnatiga haq toʻlashning barcha ish beruvchilar uchun majburiy quyi chegarasi (PF-5723, 2-band). Mehnat qonunchiligini buzgani uchun mansabdor shaxsga BHMning 5 baravaridan 10 baravarigacha — 2 200 000 soʻmdan 4 400 000 soʻmgacha, maʼmuriy jazo qoʻllanganidan keyin bir yil ichida takrorlansa 10–15 baravar — 4 400 000–6 600 000 soʻm jarima solinadi (Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeks — MJtK, 49-modda).

Mehnat kodeksi ish beruvchi majburiyatlarini quyidagicha aniqlashtiradi:

• Oylik ish vaqti normasini ishlagan va mehnat vazifasini bajargan xodimning oylik ish haqi eng kam miqdordan kam boʻlishi mumkin emas (MK 245-modda)
• Ish haqining asosiy (bazaviy) qismi — tarif stavkasi yoki maosh — eng kam miqdordan kam boʻlmasligi kerak (MK 248-modda)
• Mukofotlar, ustamalar, ish vaqtidan tashqari ish, dam olish va bayram kunlaridagi hamda tungi ish uchun toʻlovlar, tuman koeffitsiyentlari va boshqa kompensatsiya hamda ijtimoiy toʻlovlar eng kam miqdorga kiritilmaydi (MK 245-modda)
• Soatbay haqning eng kam miqdori — oylik eng kam miqdorni tegishli yildagi olti kunlik ish haftasining oʻrtacha oylik ish soatlariga boʻlib topiladi (MK 245-modda)
• Oʻrindoshlik asosida ishlaganda eng kam haq ishlangan vaqtga mutanosib hisoblanadi (MK 438-modda)
• Oylik normani ishlagan xodimning oʻrtacha oylik ish haqi ham hisoblash kunidagi eng kam miqdordan kam boʻlishi mumkin emas (MK 257-modda)

Hisob-kitob misollari

1. Eng kam ish haqidagi xodim. Sentabr oyi uchun hisoblangan maosh — 1 360 000 soʻm. Jismoniy shaxslardan olinadigan daromad soligʻi 12 foiz (Soliq kodeksi — SK, 381-modda), yaʼni 163 200 soʻm ushlab qolinadi va xodim qoʻliga 1 196 800 soʻm oladi. Ish beruvchi bundan tashqari 12 foiz ijtimoiy soliq toʻlaydi (SK 405-modda) — 163 200 soʻm. Natijada xodim ish beruvchiga oyiga 1 523 200 soʻmga tushadi.

2. «Mukofot bilan yopish» xatosi. Xodimga 1 200 000 soʻm maosh va 300 000 soʻm oylik mukofot belgilangan. Jami 1 500 000 soʻm eng kam miqdordan koʻp, lekin asosiy qism undan 160 000 soʻm kam — bu MK 248-moddasiga zid. Maosh kamida 1 360 000 soʻmgacha koʻtarilishi, mukofot esa uning ustiga toʻlanishi kerak.

3. Oʻrindosh. Yarim stavkada oʻrindoshlik asosida ishlayotgan xodimning oyligi kamida 680 000 soʻm boʻlishi kerak: 1 360 000 × 0,5 (MK 438-modda).

4. Sentabrdagi oʻtish. Yangi miqdor 2026-yil 1-sentabrdan qoʻllanadi: avgustda ishlangan oy uchun hisoblangan ish haqi 1 271 000 soʻmlik chegaraga, sentabr uchun esa 1 360 000 soʻmlik chegaraga solishtiriladi.

Eng kam ish haqiga bogʻlangan soliq imtiyozlari

Soliq kodeksidagi bir qator imtiyozlar eng kam ish haqining baravarlarida belgilangan, shuning uchun u oshganda imtiyozlar ham avtomatik kengayadi. 1 360 000 soʻm boʻyicha hisoblaganda:

• Vafot etgan xodimning oila aʼzolariga yoki oila aʼzosi vafoti munosabati bilan xodimga beriladigan moddiy yordam — 4,22 baravarigacha, yaʼni 5 739 200 soʻmgacha soliqsiz (SK 378-modda)
• Boshqa hollardagi moddiy yordam — soliq davri uchun 4,22 baravarigacha (SK 378-modda)
• Ish beruvchidan natura shaklida olingan sovgʻalar — soliq davri mobaynida 2,11 baravarigacha, yaʼni 2 869 600 soʻmgacha (SK 378-modda)
• «Oʻzbekiston Qahramoni» unvoni sohiblari, urush nogironlari va qatnashchilari kabi toifalar — har oyda 1,41 baravari, yaʼni 1 917 600 soʻmgacha boʻlgan daromad soliqdan ozod (SK 380-modda)
• Bolalikdan nogironligi boʻlgan shaxslar hamda I va II guruh nogironligi boʻlgan shaxslar — har oyda 3 baravari, yaʼni 4 080 000 soʻmgacha boʻlgan daromad soliqdan ozod (Chernobil AES halokati oqibatida nogironlik olganlar bu banddan mustasno; SK 380-modda)

Koʻp uchraydigan xatolar

• Maosh eng kam miqdordan past, farq esa mukofot yoki ustama bilan «toʻldiriladi» — asosiy qism eng kam miqdordan kam boʻlishi mumkin emas (MK 248-modda)
• Tungi, bayram kunlaridagi va ish vaqtidan tashqari ish uchun qoʻshimchalar eng kam miqdorga qoʻshib hisoblanadi — qonun boʻyicha ular kiritilmaydi (MK 245-modda)
• Shtat jadvali 1-sentabrdan yangilanmagan va sentabr uchun maosh 1 360 000 soʻmdan kam hisoblangan
• Jarima yoki davlat boji eng kam ish haqidan hisoblanadi — aslida ular BHM asosida belgilanadi (PF-5723)
• Moddiy yordam va sovgʻalar boʻyicha soliqsiz limitlar eski eng kam ish haqi boʻyicha hisoblanadi