Aylanmadan olinadigan soliq 2026: kim toʻlaydi va qancha

Kim aylanmadan olinadigan soliq toʻlaydi

Soliq toʻlovchilar ikki toifadan iborat (461-modda): soliq davrida jami daromadi 1 mlrd soʻmdan oshmagan Oʻzbekiston yuridik shaxslari hamda tovar (xizmat) sotishdan daromadi 1 mlrd soʻmdan oshmagan YaTT va oʻzini oʻzi band qilgan shaxslar.

Yuridik shaxslar bu rejimni QQS va foyda soligʻi oʻrniga tanlashga haqli (462-modda). Faoliyat yuritayotgan korxona unga navbatdagi soliq davridan boshlab oʻtadi va bu haqda soliq organini davr boshlanishidan kamida 10 kun oldin xabardor qiladi; yangi tashkil etilgan yuridik shaxs rejimni davlat roʻyxatidan oʻtishda tanlaydi. YaTT va oʻzini oʻzi band qilgan shaxslar esa, aksincha, aylanma soligʻi oʻrniga QQS va foyda soligʻini tanlashi mumkin.

Rejim soliq toʻlovchini soliq agenti majburiyatlaridan hamda, SKda boshqacha qoida boʻlmasa, hisobvaraq-faktura taqdim etish, xaridlar va sotishlar kitoblarini yuritish majburiyatidan ozod qilmaydi (462-modda).

Kimlar bu rejimni qoʻllay olmaydi

Daromad chegaradan past boʻlsa ham, aylanmadan olinadigan soliq quyidagilarga tatbiq etilmaydi (461-modda):

• bojxona chegarasi orqali tovar import qiluvchi yuridik shaxslar, YaTT va oʻzini oʻzi band qilgan shaxslar
• aksiz toʻlanadigan tovar (xizmat) ishlab chiqaruvchi va foydali qazilmalarni qazib oluvchi yuridik shaxslar
• 25 gektar va undan ortiq sugʻoriladigan ekin maydoniga ega qishloq xoʻjaligi tovar ishlab chiqaruvchi yuridik shaxslar
• benzin, dizel yoqilgʻisi va gaz sotuvchi hamda lotereya tashkil etuvchi yuridik shaxslar
• alkogol mahsulotlari, shu jumladan pivoni chakana sotuvchi turgʻun savdo shoxobchalari; bozorlar va savdo komplekslari
• soliq maslahatchilari tashkilotlari, auditorlik tashkilotlari, notijorat tashkilotlar, shu jumladan byudjet tashkilotlari
• dori vositalari, tibbiy buyumlar savdosi bilan shugʻullanuvchi korxonalar va tibbiy xizmat koʻrsatuvchi tashkilotlar
• zargarlik buyumlarini ishlab chiqaruvchi va (yoki) sotuvchi tadbirkorlik subyektlari
• markazlashtirilgan moliyalashtirish manbalari hisobidan obyekt quruvchilar (joriy va kapital taʼmirdan tashqari); samarasiz foydalanilayotgani toʻgʻrisida xulosa chiqarilgan boʻsh bino va maydonlar egalari; oddiy shirkatning ishonchli shaxsi (ayrim istisnolar bilan)

Aylanmadan olinadigan soliq stavkalari 2026

Stavkalar OʻRQ-1108-son Qonun tahririda 2026-yil 1-yanvardan amal qiladi; 467-moddaning avvalgi ikkinchi–toʻrtinchi qismlari shu sanadan oʻz kuchini yoʻqotgan. Amaldagi stavkalar:

• Iqtisodiyotning barcha tarmoqlari (2–5-bandlardagilardan tashqari) — 4% (SK 467-modda)
• Chakana savdo, aholisi 100 ming va undan koʻp boʻlgan shaharlarda — 4%
• Chakana savdo, boshqa aholi punktlarida — 2%
• Chakana savdo, borish qiyin boʻlgan va togʻli tumanlarda — 1%
• Tamaki mahsulotlarini sotishdan tovar aylanmasi (joylashuvidan qatʼi nazar) — 4%
• Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini sotib oluvchi, saralovchi, saqlovchi va qadoqlovchi tayyorlov tashkilotlari — tovar aylanmasidan 4% yoki yalpi daromaddan 25%
• Yagona ishtirokchisi nogironligi boʻlgan shaxslarning jamoat birlashmalari, «Nuroniy» jamgʻarmasi va «Oʻzbekiston Chernobilchilari» assotsiatsiyasi boʻlgan, belgilangan shartlarga javob beruvchi korxonalar — 0%
• YaTT va oʻzini oʻzi band qilgan shaxslar — 1%

Soliq bazasi qanday aniqlanadi

Soliq solish obyekti — SKning 43-bobi boʻyicha aniqlanadigan jami daromad, bundan 304-moddaga koʻra hisobga olinmaydigan daromadlar mustasno (463-modda). Bazadan davlat qimmatli qogʻozlari boʻyicha daromadlar, soliq agentida soliq solinadigan dividendlar, qaytariladigan koʻp martalik tara qiymati va boshqalar chegiriladi; xodimlar va ularning yaqin qarindoshlari uchun madaniy va konsert tadbirlariga chipta xarajatlari esa sotishdan daromadning 0,5 foizigacha bazani kamaytiradi (464-modda).

YaTT va oʻzini oʻzi band qilgan shaxslarning bazasi — tovar (xizmat) sotishdan jami daromad; ularning mol-mulkni ijaraga berishdan daromadiga esa 12% stavkada JShDS solinadi (465-modda).

Ayrim faoliyat turlari uchun sotishdan daromad maxsus aniqlanadi (463-modda):

• qurilish, montaj, taʼmirlash, ishga tushirish-sozlash, loyiha-qidiruv va ilmiy-tadqiqot tashkilotlari — oʻz kuchlari bilan bajarilgan ishlar daromadi; mulk huquqi buyurtmachida qoladigan uning materiallari kiritilmaydi
• lizing beruvchi yuridik shaxslar — moliyaviy ijara boʻyicha foizli daromad
• vositachilik va topshiriq shartnomalari boʻyicha xizmat koʻrsatuvchi yuridik shaxslar — koʻrsatilgan xizmatlar uchun haq
• tovar (xizmat)ni bepul beruvchi yuridik shaxslar — tannarx yoki sotib olish narxi

1 mlrd soʻmdan oshganda: QQS va foyda soligʻiga oʻtish

Soliq davri mobaynida jami daromadi 1 mlrd soʻmdan oshgan soliq toʻlovchilar, shu jumladan yangi tashkil etilganlar, shu miqdorga yetgan kundan boshlab QQS va foyda soligʻiga oʻtadi (462-modda). Keyingi chorakdan ham, keyingi yildan ham emas — aynan oʻsha kundan. Shuning uchun daromadni yil boshidan oʻsib boruvchi yakun bilan kuzatib borish kerak.

Yangi tashkil etilgan yuridik shaxs, yangi roʻyxatdan oʻtgan YaTT yoki oʻzini oʻzi band qilgan shaxs uchun alohida qoida bor: agar daromad 1 mlrd soʻmni 365 ga boʻlib, roʻyxatdan oʻtgan sanadan yil oxirigacha boʻlgan kunlar soniga koʻpaytirilgan summadan oshsa, ular roʻyxatdan oʻtgan yildan keyingi yildan boshlab QQS va foyda soligʻiga oʻtadi. Masalan, 1-iyulda roʻyxatdan oʻtgan korxona uchun bu summa taxminan 504 mln soʻm (1 mlrd ÷ 365 × 184 kun).

Import qiluvchilar import shartnomasi tuzilgan yoki tovar olib kirilgan sanadan (qaysi biri oldin boʻlsa) QQS va foyda soligʻiga oʻtadi. Vositachilik xizmatlarini koʻrsatuvchi soliq toʻlovchilar sotishdan daromadni umumiy aylanma (bitim summalari)dan kelib chiqib aniqlaydi — buni chegarani kuzatishda inobatga olish kerak (462-modda).

Yuridik shaxs rejimdan ixtiyoriy voz kechishi ham mumkin — QQS toʻlovchi sifatida roʻyxatdan oʻtish toʻgʻrisida ariza berilgan oydan keyingi oyning 1-sanasidan. Qaytish — kamida 12 oydan keyin va joriy davr daromadi 1 mlrd soʻmdan oshmagan boʻlsa (462-modda). 2026-yil 1-yanvardan ilk bor foyda soligʻiga oʻtganlar oʻtish yilidan keyingi bitta soliq davri mobaynida foyda soligʻidan ozod qilinadi, dividend va foizli daromadlar bundan mustasno (337-modda).

Oʻzini oʻzi band qilgan shaxs 1 mlrd soʻmdan oshgach yoki ixtiyoriy oʻtgach soliqlarni (ijtimoiy soliqdan tashqari) YaTT uchun belgilangan tartibda toʻlaydi (462-modda).

Alohida hisob yuritish

Turli stavka yoki soliq solish obyektlariga ega bir nechta faoliyat turini yurituvchilar har bir tur boʻyicha alohida hisob yuritishi va tegishli stavkada soliq toʻlashi shart. Bu qoida turli aholi punktlarida joylashgan, mustaqil yuridik shaxs boʻlmagan bir nechta savdo nuqtasiga ega chakana savdochilarga ham tatbiq etiladi (468-modda).

297-moddaning uchinchi qismida sanab oʻtilgan ayrim boshqa daromadlar va foizlar daromad ulushi ustun boʻlgan faoliyat turi stavkasida soliqqa tortiladi; 467-moddaning 2–5-bandlaridagi faoliyat boʻlmasa — 4% stavkada (468-modda). Alohida hisob boʻlmasa, past stavkalarni asoslash qiyinlashadi.

Hisobot va toʻlov muddatlari

Soliq davri — kalendar yil, hisobot davri — oy (469-modda). Soliq summasi soliq davri boshidan oʻsib boruvchi yakun bilan hisoblanadi (470-modda).

• Oylik hisobot — hisobot oyidan keyingi oyning 15-kunidan kechiktirmay (SK 470-modda)
• Yillik hisobot — keyingi yilning 15-fevralidan kechiktirmay (SK 470-modda)
• Toʻlov — tegishli davr hisobotini topshirish muddatidan kechiktirmay (SK 470-modda)
• Toʻlov tashkilotlarining raqamli platformalari orqali sotishdan YaTT va oʻzini oʻzi band qilgan shaxslar daromadi (1 mlrd soʻmgacha) — soliq agenti toʻlov tashkiloti (SK 465-modda)
• Oʻzini oʻzi band qilgan shaxsga tovar (xizmat) uchun toʻlovchi yuridik shaxs (1 mlrd soʻmgacha) — soliq organi xabarnomasi asosida soliqni toʻlov manbaida ushlab qoladi (SK 465-modda)

Hisoblash misollari

1-misol. Xizmat koʻrsatuvchi MChJning sentabrdagi daromadi — 60 000 000 soʻm. Soliq: 60 000 000 × 4% = 2 400 000 soʻm; hisobot va toʻlov — 15-oktabrgacha.

2-misol. Aholisi 100 mingdan kam aholi punktidagi (borish qiyin va togʻli tumanlardan tashqari) doʻkonning oylik savdosi — 40 000 000 soʻm. Chakana savdo stavkasi 2%: 800 000 soʻm. Shu korxonaning aholisi 100 ming va undan koʻp boʻlgan shahardagi ikkinchi doʻkoni savdosi alohida hisobga olinadi va 4% stavkada soliqqa tortiladi.

3-misol. YaTTning oylik tushumi — 25 000 000 soʻm. Soliq: 25 000 000 × 1% = 250 000 soʻm.

4-misol. MChJning yanvar–noyabrdagi jami daromadi — 950 mln soʻm, dekabrda 80 mln soʻmlik shartnoma boʻyicha daromad oldi. Jami daromad 1 mlrd soʻmga yetgan kundan boshlab korxona QQS va foyda soligʻini toʻlashga oʻtadi.