Dam olish, bayram kunlari va tunda ishlash: haq toʻlash va rasmiylashtirish

MK boʻyicha dam olish va bayram kunlari

Besh kunlik ish haftasida xodimlarga ikki dam olish kuni, olti kunlikda — bitta beriladi; umumiy dam olish kuni — yakshanba (207-modda). Bayram ishlanmaydigan kunlari 208-moddada sanab oʻtilgan: 1-yanvar, 8-mart, 21-mart (Navroʻz), 9-may, 1-sentyabr, 1-oktyabr, 8-dekabr, shuningdek «Roʻza hayit» va «Qurbon hayit» bayramlarining birinchi kunlari. Dam olish kuni bayramga toʻgʻri kelsa, dam olish kuni bayramdan keyingi ish kuniga koʻchiriladi.

Bayram ishlanmaydigan kunlari arafasida smena barcha xodimlar uchun kamida bir soatga qisqartiriladi. Qisqartirish imkoni boʻlmagan joyda ortiqcha ishlangan vaqt qoʻshimcha dam olish yoki xodimning roziligi bilan ish vaqtidan tashqari ish normalari boʻyicha haq bilan qoplanadi (187-modda).

Qachon ishga jalb qilish mumkin

Umumiy qoida — xodimning yozma roziligi bilan va faqat tashkilot yoki boʻlinmaning normal ishlashi tezkor bajarilishiga bogʻliq boʻlgan oldindan koʻzda tutilmagan ishlar uchun (209-modda). Bunday ishlar roʻyxati jamoa shartnomasi bilan, u boʻlmasa — ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qoʻmitasi bilan kelishilgan holda; YaTTda — mehnat shartnomasi bilan belgilanadi.

Bayram kunlari, shuningdek, ishlab chiqarish-texnik sharoitlarga koʻra toʻxtatib boʻlmaydigan ishlar, aholiga xizmat koʻrsatish, kechiktirib boʻlmaydigan taʼmirlash va yuklash-tushirish ishlariga yoʻl qoʻyiladi.

• Roziliksiz — faqat 210-moddadagi favqulodda holatlarda: halokat, avariya, yongʻin, epidemiyani bartaraf etish; baxtsiz hodisalarning oldini olish; suv, gaz, issiqlik taʼminoti, yoritish, transport, aloqa tizimlaridagi avariyalarni bartaraf etish; ish beruvchi mulkining yoʻq qilinishi yoki buzilishining oldini olish.
• 18 yoshga toʻlmagan xodimlarni dam olish, bayram kunlari va tunda ishga jalb qilish taqiqlanadi (417-modda), tasdiqlangan roʻyxatlar boʻyicha ijodiy xodimlar va sportchilar bundan mustasno.
• Homilador ayollar va 14 yoshgacha bolasi (nogironligi boʻlgan 16 yoshgacha bolasi) bor ota-onalar — faqat yozma rozilik bilan va bosh tortish huquqi haqida xabardor qilingandan keyin (396-modda).

Qanday rasmiylashtiriladi

Jalb qilish ish beruvchining buyrugʻi bilan rasmiylashtiriladi. Xodim roziligini ariza orqali yoki buyruqqa dam olish yoki bayram kunida ishlashga roziligi haqida imzo qoʻyish orqali beradi (212-modda). Xodim roziligisiz jalb qilinsa, buyruqda 210-moddadagi favqulodda holat koʻrsatiladi.

Tartibning buzilishi haq toʻlashdan ozod qilmaydi: xodim buyruq yoki roziliksiz ishga chiqqan boʻlsa ham, ish beruvchi 263-moddada nazarda tutilgan miqdorda toʻlashi shart (211-modda). Bunday kunlar soni jamoa shartnomasi bilan cheklanishi mumkin.

Dam olish va bayram kunidagi ish uchun haq

Dam olish yoki bayram ishlanmaydigan kunidagi ish kamida ikki baravar miqdorda toʻlanadi (263-modda). Jamoa shartnomasi, lokal hujjat yoki mehnat shartnomasi koʻproq miqdorni belgilashi mumkin.

• Ishbay ishlovchilarga — kamida ikki baravar ishbay narxlar boʻyicha.
• Kunlik yoki soatlik tarif stavkasida — kamida ikki baravar kunlik yoki soatlik stavka.
• Maosh oluvchi xodimlarga — har bir ishlangan kun yoki soat uchun maoshdan tashqari kamida bir baravar kunlik yoki soatlik stavka.
• Xodimning xohishiga koʻra oshirilgan haq oʻrniga boshqa dam olish kuni beriladi; bunda ish kamida bir baravar toʻlanadi, dam olish kuni esa toʻlanmaydi.
• Agar jadval boʻyicha xodim shanba yoki yakshanba ishlasa, dam olish kunlarini esa boshqa kunlarda olsa, bunday ish bir baravar toʻlanadi. Bayram kunidagi ish har doim — jadval boʻyicha ham, jalb qilinganda ham — kamida ikki baravar toʻlanadi.

Tungi ish

Soat 22:00 dan 6:00 gacha boʻlgan vaqt tungi vaqt hisoblanadi (188-modda). Agar smenaning kamida yarmi tunga toʻgʻri kelsa, uning davomiyligi keyinchalik ishlab berilmagan holda bir soatga qisqartiriladi. Bu qoida maxsus tungi ish uchun qabul qilingan xodimlarga va ish vaqti allaqachon qisqartirilganlarga, agar jamoa shartnomasida boshqacha nazarda tutilmagan boʻlsa, qoʻllanilmaydi.

Tungi soatlar uchun haq — kamida bir yarim baravar (264-modda): vaqtbay haqda — har bir tungi soat uchun 1,5 yoki undan yuqori koeffitsiyent bilan, ishbayda — ishbay ish haqi va tegishli razryaddagi vaqtbay ishlovchining soatlik tarif stavkasining kamida 50% miqdorida qoʻshimcha toʻlov. Oshirilgan haq maoshga kiritilmaydi — qoʻshimcha toʻlovning aniq miqdori jamoa shartnomasi, lokal hujjat yoki mehnat shartnomasida belgilanadi.

Misol va soliqlar

Maoshi 6 000 000 soʻm boʻlgan xodim oyda 22 ish kunida buyruq boʻyicha bitta shanba ishladi. Kunlik stavka — 6 000 000 / 22 ≈ 272 727 soʻm. Maoshdan tashqari eng kam qoʻshimcha — bitta kunlik stavka, oy uchun jami taxminan 6 272 727 soʻm. Agar xodim dam olish kunini tanlasa, maosh saqlanadi, ishga chiqishning oʻzi esa bir baravar toʻlanadi.

Soliq uchun bunday qoʻshimcha toʻlovlar ish haqining bir qismidir: tungi vaqtda, ish vaqtidan tashqari, dam olish va bayram kunlari ishlaganlik uchun ustamalar va qoʻshimcha toʻlovlar mehnatga haq toʻlash tarzidagi daromadga kiritiladigan kompensatsiya toʻlovlariga kiradi (SK 373-moddasi). Ulardan JShDS ushlanadi va ijtimoiy soliq umumiy tartibda hisoblanadi. Ishlangan soatlarni tabelda hisobga oling — usiz tekshiruvda qoʻshimcha toʻlovni asoslab boʻlmaydi.