YaTTdan MChJga qanday oʻtish mumkin: tartib, aktivlar va soliqlar

1-qadam. MChJ tashkil etish

Jamiyat muassislar qarori bilan tashkil etiladi; agar muassis bitta boʻlsa, qarorni u yakka tartibda qabul qiladi (MChJ toʻgʻrisidagi Qonunning 11-moddasi). Bitta muassis boʻlganda u tasdiqlagan ustav taʼsis hujjati hisoblanadi; ishtirokchilar soni ikki va undan ortiq boʻlganda ular oʻrtasida taʼsis shartnomasi tuziladi (12-modda).

Sobiq YaTT, odatda, yangi MChJning yagona ishtirokchisi va rahbari boʻladi. Ustav kapitali ishtirokchilar ulushlarining nominal qiymatidan iborat; uning eng kam miqdori litsenziya talablarida belgilanishi mumkin (15-modda). Har bir ishtirokchi oʻz hissasini taʼsis hujjatlarida belgilangan, davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan paytdan boshlab bir yildan oshmaydigan muddatda toʻliq kiritishi kerak.

2-qadam. Mol-mulkni koʻchirish

Pul, qimmatli qogʻozlar, boshqa ashyolar, mulkiy huquqlar yoki pul bahosiga ega boshqa huquqlar ustav kapitaliga hissa boʻlishi mumkin (MChJ toʻgʻrisidagi Qonunning 16-moddasi). Sobiq YaTT uchun uskunalar, tovarlar va transportni berishning uchta asosiy usuli mavjud.

• Ustav kapitaliga hissa. Pulsiz hissaning pul bahosini ishtirokchilar bir ovozdan tasdiqlaydi. Qiymati 10 000 BHMdan ortiq pulsiz hissalar baholovchi tashkilot tomonidan baholanadi va ularning qiymati baholangan qiymatdan yuqori boʻlishi mumkin emas (15-modda).
• Mol-mulkni YaTTdan MChJga oldi-sotdi shartnomasi boʻyicha sotish — bozor narxida, toʻlov va hujjatlar bilan.
• Ijara — YaTT mol-mulkni oʻzida qoldiradi va uni jamiyatga ijaraga beradi. Oʻtish davri uchun qulay, lekin YaTT uchun ijaradan alohida daromad yuzaga keltiradi.
• MChJ uchun ustav kapitaliga hissa sifatida olingan mablagʻlar daromad sifatida hisobga olinmaydi (SK 304-moddasi).

Aktivlarni berishda QQS

Agar YaTT QQS toʻlovchisi boʻlsa — uning soliq davri uchun realizatsiyadan daromadi 1 mlrd soʻmdan oshsa yoki QQSga ixtiyoriy oʻtgan boʻlsa (SK 237-moddasi), — tovarlarni yuridik shaxsning ustav kapitaliga hissa sifatida berish realizatsiya boʻyicha aylanma deb eʼtirof etiladi (SK 239-moddasi). Soliq sotishdagi kabi hisoblanadi.

Bunda oluvchi — MChJ ishtirokchi tomonidan mol-mulkni ustav kapitaliga berishda toʻlangan soliq summasini hisobga olishga haqli (SK 266-moddasi). Hisobga olish savolsiz oʻtishi uchun berish qabul qilish-topshirish dalolatnomasi va hisobvaraq-faktura bilan rasmiylashtiriladi. Agar YaTT aylanmadan olinadigan soliqda boʻlsa, berishga soliq solish tartibini bitimdan oldin tekshirish lozim.

3-qadam. Mijozlar va yetkazib beruvchilar bilan shartnomalar

YaTT tuzgan shartnomalar oʻz-oʻzidan MChJga oʻtmaydi. Ikki yoʻl bor: shartnomalarni MChJ nomidan qayta tuzish yoki majburiyatda shaxslar almashinuvini rasmiylashtirish. Qarzni boshqa shaxsga oʻtkazishga faqat kreditor roziligi bilan yoʻl qoʻyiladi (FK 322-moddasi), shuning uchun kontragent ishtirokisiz YaTT majburiyatlarini MChJga oʻtkazib boʻlmaydi.

Amalda jadval tuziladi: yirik mijozlar va yetkazib beruvchilar bilan shartnomalar birinchi oyda qayta tuziladi, yangi bitimlarni darhol MChJ tuzadi, eski shartnomalar boʻyicha esa YaTT hisob-kitoblarni yakunlaydi. Bankda, ekvayerda va marketpleyslarda rekvizitlarni yangilashni unutmang — aks holda tushum YaTTga kelaveradi.

4-qadam. Xodimlar

YaTT xodimlari uchun ish beruvchi tadbirkorning oʻzi, shuning uchun u bilan mehnat shartnomalari bekor qilinadi va MChJ bilan yangilari tuziladi. Xodim YaTT bilan mehnat shartnomasini oʻz tashabbusi bilan, uni yetti kalendar kun oldin yozma ogohlantirib bekor qilishga haqli, kelishuvga koʻra bu muddat qisqartirilishi mumkin (MK 511-moddasi). Eng qulayi — tomonlar kelishuvi boʻyicha bekor qilishni va shu kuni MChJga qabul qilishni rasmiylashtirish.

Ishga qabul qilish va mehnat shartnomasini bekor qilish haqidagi maʼlumotlarni ish beruvchi mehnat daftarchasiga va «Yagona milliy mehnat tizimi» idoralararo dasturiy-apparat kompleksiga kiritadi (MK 125-moddasi). YaTT bilan shartnoma bekor qilinganda ogohlantirish muddatlari, ishdan boʻshatish nafaqalari va kompensatsiyalar mehnat shartnomasi bilan belgilanadi — ularni oldindan tekshiring.

Oʻtishdan keyingi soliqlar

• Soliq davri uchun jami daromadi 1 mlrd soʻmgacha boʻlgan MChJ aylanmadan olinadigan soliqni qoʻllashi mumkin (SK 461-moddasi), chegaradan oshganda — QQS va foyda soligʻi. Ayrim faoliyat turlari uchun aylanmadan olinadigan soliq umuman qoʻllanilmaydi.
• MChJ foydasini mulkdor dividendlar orqali oladi: rezident jismoniy shaxs uchun ular 5% stavkada soliqqa tortiladi (SK 381-moddasi). Rahbarga ish haqi — 12% JShDS va ijtimoiy soliq.
• Majburiyatlari qolgan YaTT faoliyat tugatilgunga qadar hisobot topshiradi. Soliq va yigʻimlarni yuridik shaxslar uchun nazarda tutilgan tartibda toʻlaydigan YaTTlarga faoliyat tugatilganda yuridik shaxslar uchun belgilangan majburiy tugatish talablari tatbiq etiladi (VMning 66-son qarori bilan tasdiqlangan nizom).
• MChJ buxgalteriyasi birinchi kundan BHMS boʻyicha, jumladan ustav kapitaliga hissa boʻyicha kirish provodkalari bilan yuritiladi.