Asosiy vositalar auditi

Auditor nimani tekshiradi

• Obyektlarning haqiqatda mavjudligi — tanlab koʻzdan kechirish va inventarizatsiya maʼlumotlari
• Boshlangʻich qiymatning shakllanishi, shu jumladan tayyor holatga keltirish xarajatlari
• Amortizatsiya hisoblashning toʻgʻriligi va foydali xizmat muddatlarining asosliligi
• Taʼmir va modernizatsiyani farqlash — xatolarning odatiy manbai
• Chiqib ketishning hujjatlar bilan rasmiylashtirilishi va undan olingan natija
• Yuklamalar va garovlarning mavjudligi

Nega inventarizatsiya hal qiluvchi

Inventarizatsiya hujjatlarisiz auditorda obyektlarning haqiqatda mavjudligi haqida dalil boʻlmaydi. Hatto amalda hammasi joyida boʻlsa ham, tasdiqning yoʻqligi ushbu modda boʻyicha shartli fikrga olib keladi — asosiy vositalar esa odatda balansning muhim qismini tashkil etadi.

5-son BHMS talablari (2025-yil 1-yanvardan)

• boshlangʻich qiymat boʻyicha tan olish: xarid narxi va ishchi holatga keltirishning barcha xarajatlari (11, 13-kichik bandlar);
• hisob modeli — hisob siyosatida mustahkamlangan boshlangʻich yoki qayta baholangan qiymat boʻyicha; qayta baholash — barcha guruhlar uchun (12, 29-kichik bandlar);
• amortizatsiya — tekis, ishlab chiqarish yoki tezlashtirilgan usulda (39–40-kichik bandlar), har oyda yillik summaning 1/12 qismi miqdorida (43-band);
• modernizatsiya va rekonstruksiya qiymatni oshiradi, boshqa xarajatlar — davr xarajatlari (24–25-kichik bandlar).

Auditor protseduralari

• inventarizatsiyani kuzatish va obyektlarni tanlab koʻzdan kechirish — auditor mol-mulkning haqiqatda mavjudligini tekshirishga haqli (OʻRQ-677, 28-modda);
• kirim va chiqimlarni, foydalanishga topshirishni hujjatlar boʻyicha tekshirish;
• buxgalteriya amortizatsiyasini qayta hisoblash va soliq amortizatsiyasi bilan solishtirish: soliq hisobida — Soliq kodeksi 306-moddasining eng yuqori normalari boʻyicha toʻgʻri chiziqli usul;
• taʼmirlarni tahlil qilish: modernizatsiyalar kapitallashtirilganmi va joriy taʼmir kapitallashtirilmaganmi.