QQS kalkulyatori: 12% QQSni qoʻshish va ajratish

QQS formulalari

QQS soliq bazasining stavkaga mos foizli ulushi sifatida hisoblanadi (265-modda), baza esa — QQSsiz qiymat: 248-moddaga koʻra unga aksiz soligʻi kiradi, QQSning oʻzi kirmaydi. Shu sababli QQS bilan summadan oddiy 12% olib boʻlmaydi — soliq 112 ga nisbatan ajratiladi.

• QQS qoʻshish: QQS = summa × 12 / 100
• QQS bilan jami summa: summa × 1,12
• QQSni ajratish: QQS = QQS bilan summa × 12 / 112
• QQSsiz summa: QQS bilan summa × 100 / 112 (yoki QQS bilan summa / 1,12)
• Tekshirish: QQSsiz summa + QQS = QQS bilan summa

QQS qoʻshish: misollar jadvali

• 100 000 soʻm → QQS 12 000 soʻm → jami 112 000 soʻm
• 1 000 000 soʻm → QQS 120 000 soʻm → jami 1 120 000 soʻm
• 2 500 000 soʻm → QQS 300 000 soʻm → jami 2 800 000 soʻm
• 5 000 000 soʻm → QQS 600 000 soʻm → jami 5 600 000 soʻm
• 15 000 000 soʻm → QQS 1 800 000 soʻm → jami 16 800 000 soʻm
• 50 000 000 soʻm → QQS 6 000 000 soʻm → jami 56 000 000 soʻm

QQSni ajratish: misollar jadvali

Hisobvaraq-fakturada qiymat soʻmda koʻrsatiladi va butun sondan keyin yuzdan birgacha yaxlitlanadi (Vazirlar Mahkamasining 489-son qarori bilan tasdiqlangan Nizomning 8-bandi), shuning uchun natijalar tiyingacha berilgan:

• 112 000 soʻm → QQS 12 000 soʻm → QQSsiz 100 000 soʻm
• 250 000 soʻm → QQS 26 785,71 soʻm → QQSsiz 223 214,29 soʻm
• 1 120 000 soʻm → QQS 120 000 soʻm → QQSsiz 1 000 000 soʻm
• 3 000 000 soʻm → QQS 321 428,57 soʻm → QQSsiz 2 678 571,43 soʻm
• 10 000 000 soʻm → QQS 1 071 428,57 soʻm → QQSsiz 8 928 571,43 soʻm
• 100 000 000 soʻm → QQS 10 714 285,71 soʻm → QQSsiz 89 285 714,29 soʻm

Hisobvaraq-fakturada QQS qanday koʻrsatiladi

Kalkulyatordagi uchta natija hisobvaraq-fakturaning ustunlariga toʻgʻridan-toʻgʻri mos keladi (489-son qaror bilan tasdiqlangan Nizomning 15-bandi). Har bir pozitsiya uchun:

• 7-ustun — oʻlchov birligining QQSsiz narxi
• 8-ustun — sotilgan tovarlar (xizmatlar) qiymati, aksiz soligʻi qoʻshilgan, QQSsiz — bu «QQSsiz summa»
• 9-ustun — QQS stavkasi (12% yoki 0%; toʻlovchi boʻlmaganlar va ozod qilingan aylanmada — «QQSsiz»)
• 10-ustun — xaridorga taqdim etiladigan QQS summasi
• 11-ustun — QQS qoʻshilgan jami qiymat — bu «QQS bilan summa»

Aksiz, chegirma va bozor qiymati: baza qanday aniqlanadi

Aksizli tovarda QQS aksiz qoʻshilgan summadan hisoblanadi (248-modda). Misol: tovarning aksizsiz narxi 1 000 000 soʻm, aksiz soligʻi 200 000 soʻm deb faraz qilaylik. QQS bazasi — 1 200 000 soʻm, QQS — 1 200 000 × 12 / 100 = 144 000 soʻm, xaridor toʻlaydigan jami summa — 1 344 000 soʻm.

Chegirma aylanma sanasida berilsa, baza chegirmadan keyingi narxdan aniqlanadi (248-modda). Misol: 5 000 000 soʻmlik tovarga 10% chegirma — baza 4 500 000 soʻm, QQS — 540 000 soʻm, jami — 5 040 000 soʻm. Chegirma sotuvdan keyin berilsa va uning shartlari shartnomada yoki narx siyosatida nazarda tutilgan boʻlsa, baza qoʻshimcha hisobvaraq-faktura asosida kamaytiriladi (257-modda).

Kalkulyatorga odatda shartnomadagi QQSsiz narx kiritiladi. Lekin 248-modda bir nechta holatda boshqa qiymatni talab qiladi — bunda kalkulyatorga aynan shu qiymatni kiriting:

• Tovar (xizmat) boshqa tovarga ayirboshlanganda, qoida tariqasida bepul berilganda yoki yuridik shaxs mol-mulkidan shaxsiy maqsadlarda foydalanilganda baza Vazirlar Mahkamasi tasdiqlagan tartibda aniqlanadigan bozor qiymatidan olinadi.
• Bitim narxi bozor qiymatidan past yoki yuqori boʻlsa, soliq organlari bazaga tuzatish kiritishga haqli; soliq toʻlovchi narx bozor narxlariga mos ekanini asoslab, bu qarorni nizolashishi mumkin.
• Import qilingan tovarni sotishda baza uni olib kirishda budjetga toʻlangan QQS hisoblangan qiymatdan past boʻlishi mumkin emas.
• Qurilish va boshqa uzoq muddatli shartnomalarda baza har bir kalendar oy oxirida haqiqatda bajarilgan ishlar hajmidan aniqlanadi.

Eng koʻp uchraydigan xatolar

Asosiy xato — QQS bilan summadan toʻgʻridan-toʻgʻri 12% olish. 10 000 000 soʻmdan 12% — 1 200 000 soʻm, toʻgʻri natija esa 10 000 000 × 12 / 112 = 1 071 428,57 soʻm: farq 128 571,43 soʻm. Bunday xato hisobvaraq-fakturada QQSni oshirib koʻrsatishga, xaridorda esa ortiqcha kiruvchi QQS paydo boʻlishiga olib keladi.

• Eski 15% stavkani qoʻllash — u 2020–2022-yillarda amal qilgan, 2023-yil 1-yanvardan stavka 12%.
• QQS toʻlovchisi boʻlmagan yoki QQSdan ozod qilingan sotuvchining hisobvaraq-fakturaga QQS qoʻshishi — koʻrsatilgan QQSning 20% miqdorida jarima va shu summani budjetga toʻlash majburiyati (225-modda).
• Chegirmani hisobga olmaslik: aylanma sanasida berilgan chegirma bazani kamaytiradi (248-modda), yaʼni QQS chegirmadan keyingi narxdan hisoblanadi.
• Valyutadagi summani notoʻgʻri kurs bilan qayta hisoblash: tushum aylanma amalga oshirilgan sanadagi Markaziy bank kursi boʻyicha soʻmga oʻtkaziladi (247-modda).

Oylik toʻlanadigan QQSni hisoblash

Kalkulyator bitta summa boʻyicha QQSni beradi. Budjetga toʻlanadigan summa esa oy yakuni boʻyicha aniqlanadi: sotuvlar boʻyicha hisoblangan QQSdan sotib olingan tovar va xizmatlar boʻyicha hisobga olinadigan QQS ayiriladi (265, 266 va 272-moddalar).

Misol: oy davomida QQSsiz 60 000 000 soʻmlik tovar sotildi — chiquvchi QQS 7 200 000 soʻm. QQS bilan jami 33 600 000 soʻmlik xaridlar boʻyicha hisobvaraq-fakturalar olindi — kiruvchi QQS 33 600 000 × 12 / 112 = 3 600 000 soʻm. Budjetga 7 200 000 − 3 600 000 = 3 600 000 soʻm toʻlanadi — keyingi oyning 20-kunidan kechiktirmay (273-modda). Natija manfiy chiqsa, farq 274-moddadagi tartibda qoplanadi.

Kiruvchi QQS shartlar bajarilgandagina hisobga olinadi: hisobvaraq-faktura olingan va yetkazib beruvchi QQS toʻlovchisi sifatida roʻyxatdan oʻtgan boʻlishi kerak (266-modda); xaridor faqat elektron shaklda qabul qilingan hisobvaraq-fakturalardagi QQSni hisobga oladi (489-son qaror bilan tasdiqlangan Nizomning 10-bandi).

Ayrim xaridlar boʻyicha kiruvchi QQS hisobvaraq-faktura boʻlsa ham hisobga olinmaydi va xarid qiymatiga qoʻshiladi: vakillik xarajatlari, QQSdan ozod qilingan aylanma uchun xaridlar, shuningdek faoliyat turiga bogʻliq boʻlmasa — yengil avtomobillar va ular uchun yoqilgʻi, alkogol va tamaki mahsulotlari (267-modda). Bunday summalarni oylik hisobdagi kiruvchi QQSga qoʻshmang.

Import QQSini hisoblash

Import qilinadigan tovarlar uchun baza boshqacha: bojxona qiymati + bojxona boji + aksiz soligʻi (254-modda). QQS shu bazadan stavka boʻyicha hisoblanadi (265-modda) va bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq toʻlanadi.

Misol: bojxona qiymati 80 000 000 soʻm, bojxona boji 4 000 000 soʻm deb faraz qilaylik, aksiz yoʻq. Baza — 84 000 000 soʻm, QQS — 84 000 000 × 12 / 100 = 10 080 000 soʻm. Kalkulyatorning «QQS qoʻshish» rejimiga bojxona qiymatini emas, aynan shu bazani kiriting.

Kalkulyator qachon qoʻllanmaydi

• Eksport va 36-bobdagi boshqa operatsiyalar — stavka 0% (258-modda).
• QQSdan ozod qilingan aylanma (33-bob, 243–246-moddalar) — QQS hisoblanmaydi, hisobvaraq-fakturaning stavka ustunida «QQSsiz» deb yoziladi.
• Aylanmadan olinadigan soliq toʻlovchilari QQS toʻlovchisi emas (237-modda): ularning soligʻi aylanmadan hisoblanadi — umumiy stavka 4%, YaTT va oʻzini oʻzi band qilgan shaxslar uchun 1% (467-modda).