Ijtimoiy soliq 2026: stavkalar, soliq bazasi va toʻlash muddatlari

Kim ijtimoiy soliq toʻlaydi

Soliq ish beruvchi va jismoniy shaxslarning ayrim toifalari mablagʻlari hisobidan toʻlanadi (407-modda): u xodimning ish haqidan ushlab qolinmaydi, balki ish haqi ustiga hisoblanadi. Soliq toʻlovchilar (402-modda):

• Oʻzbekiston Respublikasining yuridik shaxslari
• Oʻzbekistonda doimiy muassasa orqali faoliyat yurituvchi norezident yuridik shaxslar, chet el yuridik shaxslarining vakolatxonalari va filiallari
• jismoniy shaxslarning ayrim toifalari — YaTT, oilaviy tadbirkorlik aʼzolari va boshqalar (408, 409-moddalar)

Soliq obyekti va bazasi

Obyekt — ish beruvchining xodimlar mehnatiga haq toʻlashga doir xarajatlari; baza — 371-moddaga muvofiq toʻlanadigan xarajatlar summasi (403, 404-moddalar). Bunga ish haqi, ustamalar, ragʻbatlantiruvchi va kompensatsiya toʻlovlari, ishlanmagan vaqt uchun haq kiradi.

Ish va xizmatlar boʻyicha fuqarolik-huquqiy shartnomalar asosida jismoniy shaxslarga toʻlovlar (YaTT daromadlaridan tashqari) hamda kuzatuv kengashi aʼzolariga toʻlovlar ham mehnatga haq toʻlash tarzidagi daromad hisoblanadi (371-modda) — demak, ular ham bazaga kiradi.

Norezident yuridik shaxs bilan chet ellik xodimlarni taqdim etish shartnomasi boʻyicha baza — chet ellik xodimlarga toʻlanadigan daromad, lekin shartnoma boʻyicha xarajatlar umumiy summasining 90 foizidan kam emas (404-modda).

Soliq solish obyekti hisoblanmaydi (403-modda):

• mehnatda mayib boʻlish yoki sogʻlikka boshqacha shikast yetishi bilan bogʻliq zararni qoplash xarajatlarining 369-modda ikkinchi qismining 10-bandida koʻrsatilgan miqdorlardan ortiq qismi
• paxta yigʻim-terimi boʻyicha mavsumiy ishlarga jalb qilingan jismoniy shaxslarga shu ishlar uchun mehnat haqi
• «Mahalla servis» kompaniyalarining mahallalarni obod qilish va ijtimoiy ahamiyatli pulli xizmatlar koʻrsatuvchi xodimlariga mehnat haqi

Ijtimoiy soliq stavkalari

Stavkalar 405-moddada belgilangan (408-moddadagi jismoniy shaxslar uchun alohida qoidalar amal qiladi). Ayrim toifalar uchun Prezident qarori bilan pasaytirilgan stavkalar belgilanishi mumkin.

• Barcha soliq toʻlovchilar (2–4-bandlardagilardan tashqari) — 12% (SK 405-modda)
• Byudjet tashkilotlari — 25%
• «SOS — Oʻzbekiston Bolalar mahallalari» uyushmalari — 7%
• Ixtisoslashtirilgan sex, uchastka va korxonalarda ishlovchi nogironligi boʻlgan shaxslar mehnatidan foydalanuvchi soliq toʻlovchilar — 4,7%

Hisobot va toʻlov muddatlari

Soliq davri — kalendar yil, hisobot davri — oy (406-modda). Soliq har oy baza va stavkadan kelib chiqib hisoblanadi (407-modda).

• Oylik hisobot — hisobot oyidan keyingi oyning 15-kunidan kechiktirmay (SK 407-modda)
• Yillik hisobot — keyingi yilning 15-fevralidan kechiktirmay (SK 407-modda)
• Toʻlov — har oy, hisobot topshirish muddatidan kechiktirmay (SK 407-modda)

YaTT va oilaviy tadbirkorlik

408-moddaga koʻra quyidagilar ijtimoiy soliqni oyda ishlangan kunlar sonidan qatʼi nazar majburiy tartibda toʻlaydi. 2026-yil 1-sentabrdan BHM — 440 000 soʻm (PF-115-son Farmon), shuning uchun eng kam summalar quyidagicha:

• YaTT — oyiga kamida 1 BHM (440 000 soʻm)
• oilaviy tadbirkorlikda YaTT sifatida roʻyxatdan oʻtgan oila aʼzosi — oyiga kamida 1 BHM (440 000 soʻm)
• oilaning boshqa aʼzolari (18 yoshga toʻlmaganlardan tashqari) — oyiga 0,5 BHM (220 000 soʻm)
• yoshga doir pensiya olish huquqiga ega shaxslar hamda I va II guruh nogironligi boʻlgan shaxslar — belgilangan eng kam miqdorning kamida 50 foizi (YaTT uchun — 220 000 soʻm)
• toʻlov muddati — har oy, faoliyat amalga oshirilgan oyning 15-kunidan kechiktirmay; yangi YaTT — roʻyxatdan oʻtgan oydan keyingi oydan boshlab

Mehnat staji uchun: yiliga kamida 1 BHM

Mehnat stajini hisoblash uchun yiliga kamida 1 BHM (440 000 soʻm) miqdorida soliq toʻlanadi; muddat — hisobot yilining 31-dekabrigacha, summa toʻlov kunidagi BHM boʻyicha hisoblanadi (408-modda).

Ixtiyoriy tartibda quyidagilar toʻlashi mumkin: oʻzini oʻzi band qilgan shaxslar; tomorqa yer uchastkalarida band boʻlgan fuqarolar; dehqon xoʻjaligi aʼzolari (boshligʻidan tashqari); chet elda mehnat shartnomasi asosida ishlayotgan Oʻzbekiston fuqarolari; ishlamaydigan eri (xotini) uchun toʻlovchi ishlayotgan fuqarolar.

Majburiy tartibda toʻlanadi:

• «Hunarmand» uyushmasi aʼzolari boʻlgan hunarmandchilik faoliyati subyektlari (yoshga doir pensiya va nafaqa oluvchilari ozod)
• «Usta-shogird» maktablari oʻquvchilari — 25 yoshga toʻlgunga qadar ishlagan davrda
• dehqon xoʻjaligi boshligʻi
• YaTT bilan mehnat munosabatlaridagi jismoniy shaxslar — soliqni ular uchun YaTT toʻlaydi

Ijtimoiy soliq va JShDS: farqi nimada

Ikkala soliq ham ish haqi bilan bogʻliq va hisobotlari bir xil muddatlarda topshiriladi, lekin toʻlovchisi va hisoblanish tartibi turlicha:

• Kim toʻlaydi: ijtimoiy soliqni — ish beruvchi oʻz mablagʻidan; JShDSni — xodim, ish beruvchi esa soliq agenti sifatida uni ushlab qoladi (385, 407-moddalar)
• Stavka: ijtimoiy soliq — 12% (byudjet tashkilotlari — 25%); rezident xodimning JShDS — 12% (381, 405-moddalar)
• Ish haqiga taʼsiri: ijtimoiy soliq ish haqi ustiga qoʻshiladi, JShDS esa ish haqidan ayiriladi
• Hisobot: ikkalasi ham — har oy keyingi oyning 15-kunigacha, yillik — keyingi yilning 15-fevraligacha (389, 407-moddalar)

Hisoblash misollari

1-misol. MChJda 5 nafar xodim, oylik ish haqi fondi — 40 000 000 soʻm. Ijtimoiy soliq: 40 000 000 × 12% = 4 800 000 soʻm; keyingi oyning 15-kunigacha hisobot bilan birga toʻlanadi.

2-misol. Xodimning ish haqi — 8 000 000 soʻm. Ish beruvchi ish haqi ustidan 960 000 soʻm ijtimoiy soliq toʻlaydi, xodimdan esa 960 000 soʻm JShDS (12%, 381-modda) ushlab qoladi. Ish beruvchining jami xarajati — 8 960 000 soʻm, xodim qoʻliga 7 040 000 soʻm oladi.

3-misol. Byudjet tashkilotida xuddi shu 8 000 000 soʻmlik ish haqiga ijtimoiy soliq: 8 000 000 × 25% = 2 000 000 soʻm.

4-misol. Ikki yollanma ishchisi bor YaTT 2026-yil oktabr oyi uchun oʻz ijtimoiy soligʻini — kamida 440 000 soʻmni — 15-oktabrgacha toʻlaydi, har bir ishchisi uchun esa yiliga kamida 1 BHMni 31-dekabrgacha toʻlaydi.

Koʻp uchraydigan xatolar

• Fuqarolik-huquqiy shartnoma boʻyicha jismoniy shaxsga toʻlovdan ijtimoiy soliq hisoblanmagan — u mehnatga haq toʻlash tarzidagi daromadga kiradi (371, 404-moddalar)
• Ijtimoiy soliq xodimning ish haqidan ushlab qolingan — soliq ish beruvchi mablagʻlari hisobidan toʻlanadi (407-modda)
• Toʻlov topshiriqnomasida davr koʻrsatilmagan — bunday toʻlov amalga oshirilgan oy uchun (dehqon xoʻjaligi aʼzolari va YaTT bilan mehnat munosabatidagi shaxslar uchun — yil uchun) toʻlangan hisoblanadi; YaTT ishchilari va oila aʼzolari uchun topshiriqnoma har biriga alohida yoziladi (408-modda)
• YaTT faoliyatini toʻxtatgan, lekin har bir ishchisi uchun hisobga olish kartochkasini soliq organiga topshirmagan — bunday holda soliq hisoblash toʻxtatilmaydi (408-modda)
• Pensioner YaTT 50 foizlik imtiyozni hujjatsiz qoʻllagan — imtiyoz pensiya guvohnomasi yoki tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasi maʼlumotnomasi asosida beriladi (408-modda)