Maʼlumotlar rasmiy manba bilan solishtirilgan:
Aksiyadorlik jamiyati «Auditorlik faoliyati toʻgʻrisida»gi Qonunning 35-moddasidagi roʻyxatda bevosita koʻrsatilgan — bu auditdan oʻtish majburiyati na tushumga, na xodimlar soniga, na jamiyat faol faoliyat yuritayotganiga bogʻliq emasligini anglatadi.
Quyida — AJda aynan nima tekshiriladi, bunday tekshiruv MChJ auditidan nimasi bilan farq qiladi va uni yilning qaysi paytida boshlash oqilona.
Qonun nima deydi
- aksiyadorlik jamiyatlari hajmidan qatʼi nazar har yili majburiy auditorlik tekshiruvidan oʻtadi (OʻRQ-677, 35-modda);
- xulosa nusxasi — tekshiruvdan keyin 15 kun ichida, lekin keyingi yilning 15-iyunidan kechiktirmay soliq organlariga;
- MHXS boʻyicha yillik hisobot XAS boʻyicha auditdan keyin aksiyadorlarning yillik umumiy yigʻilishidan kamida ikki hafta oldin eʼlon qilinadi (AJ toʻgʻrisidagi Qonun, 102-modda);
- majburiy auditga uch yillik stajga yoki xalqaro sertifikatga ega kamida ikki nafar auditori boʻlgan tashkilotlar qoʻyiladi;
- maʼmuriy jazodan keyin yil oxirigacha audit oʻtkazmaslik — 100 BHM jarima (BHM 440 000 boʻlganda 44 mln soʻm), u auditdan ozod qilmaydi.
Nega AJ uchun chegara mezonlari yoʻq
Aktivlar, tushum va xodimlar soni boʻyicha chegara mezonlari roʻyxatda bevosita koʻrsatilmagan tijorat tashkilotlariga qoʻllaniladi. Aksiyadorlik jamiyati koʻrsatilgan, shuning uchun har qanday AJ tekshiruvdan oʻtadi — yil davomida birorta ham operatsiya oʻtkazmagani ham.
Amaliy oqibati: «uxlab yotgan» jamiyat baribir yillik hisobot auditini buyurtma qilishi shart, aylanmalarning yoʻqligi majburiyatdan ozod qilmaydi, faqat tekshiruvning oʻzini arzonlashtiradi.
Auditor aksiyadorlik jamiyatida nimalarni tekshiradi
- Ustav fondining shakllanishi va oʻzgarishi, aksiyalar uchun toʻlov
- Affillangan shaxslar bilan operatsiyalar hisobi va ochib berilishi
- Dividendlarni hisoblash va toʻlash
- Yirik bitimlar va manfaatdorlik bilan tuzilgan bitimlar — ularning maʼqullanishi va hisobda aks ettirilishi
- Yillik moliyaviy hisobotning BHMS yoki, agar jamiyat xalqaro standartlar boʻyicha hisobot bersa, MHXSga muvofiqligi
Xulosa va aksiyadorlarning umumiy yigʻilishi
Auditorlik xulosasi — aksiyadorlar yillik hisobot bilan birga koʻradigan hujjat. Uning mazmuni va shakli OʻRQ-677 ning 39-moddasi bilan belgilangan: auditorning hisobot ishonchliligi haqidagi fikri standart taʼrifda bildiriladi, har qanday shartlar esa alohida ochib beriladi.
Shu sababli tekshiruvni yillik yigʻilish chaqirilishidan keyin emas, oldin yakunlash oqilona: aniqlangan xatolarni u holda aksiyadorlar tasdiqlaydigan hisobotda hali tuzatish mumkin.
Qachon boshlash kerak
Eng maqbul payt — yil yopilgandan keyin darhol. Ishning bir qismini (hisob siyosatini test qilish, yirik shartnomalar, bank va kontragentlardan tasdiqlar) yil yopilishidan oldin ham bajarish mumkin, shunda yakuniy bosqich kamroq vaqt oladi va yigʻilish sanalariga tirab qolmaydi.
Aksiyadorlik jamiyati auditini oʻtkazish
Hisobotingiz boʻyicha ish hajmini baholaymiz va shartnoma imzolanishidan oldin narx va muddatni qayd etamiz.
«Majburiy audit» xizmatiga oʻtishKoʻp beriladigan savollar
AJ hisobot yilida faoliyat yuritmagan — audit baribir kerakmi?
Ha. 35-moddadagi roʻyxat aylanmasi yoʻq jamiyatlar uchun istisno qilmaydi. Bu holda tekshiruv qisqa va arzon, lekin xulosa baribir olinishi kerak.
Taftish komissiyasi tekshiruvi bilan cheklanish mumkinmi?
Yoʻq. Taftish komissiyasi — jamiyatning ichki organi, qonun esa tashqi mustaqil auditorlik tashkiloti tomonidan mustaqil tekshiruv oʻtkazilishini talab qiladi. Bir hujjat boshqasining oʻrnini bosmaydi.
AJ auditorlik xulosasini qaysi sanagacha topshiradi?
Soliq organlariga — tekshiruvdan keyin 15 kun ichida, 15-iyundan kechiktirmay (OʻRQ-677, 35-modda); hisobotni eʼlon qilish — yillik yigʻilishdan ikki hafta oldin (AJ toʻgʻrisidagi Qonun, 102-modda).
Leader Audit hamkori bilan uchrashuv belgilang
Birinchi konsultatsiya bepul. Xalqaro tajribaga ega mutaxassislardan biznes xatarlarini baholatib oling.