MXIK kodlari maʼlumotnomasi

Tasniflagichni kim tasdiqlaydi va yuritadi

MXIK tasniflagichi — Mahsulotlar (tovarlar va xizmatlar) yagona elektron milliy katalogi. Katalog Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 28-apreldagi 249-son qarori bilan tasdiqlangan, uni yuritish va undan foydalanish tartibi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 28-apreldagi 263-son qarori bilan tasdiqlangan nizomda belgilangan.

Katalogni Soliq qoʻmitasi huzuridagi «Yangi texnologiyalar» ilmiy-axborot markazi» DUK «tasnif.soliq.uz» rasmiy veb-sayti orqali yaratadi va yuritadi. Ushbu markaz katalog operatori hisoblanadi: katalogga oʻzgartirishlar kiritadi va soliq toʻlovchilarning MXIK yaratish haqidagi arizalarini koʻrib chiqadi.

MXIK kodi nimalardan iborat

MXIK — tovar yoki xizmatning 17 xonali noyob identifikatsiya kodi. Kod quyidagi sxema boʻyicha tuziladi: guruh (3 xona), sinf (2), pozitsiya (3), subpozitsiya (3), brend (3) va atribut (3). Tovarlarda 2–5-raqamlar TIF TN kodiga mos keladi; shtrix-kodi boʻlmagan tovarlarga subpozitsiya kodidan keyin «000000» beriladi.

MXIK kodi qayerda majburiy

Milliy katalog elektron hisobvaraq-fakturalarni rasmiylashtirishda, onlayn-NKT cheklarida, bojxona yuk deklaratsiyasini toʻldirishda (bojxona chegarasidan birinchi marta olib kirilayotgan tovarlar bundan mustasno) va qonunchilikda belgilangan boshqa hollarda qoʻllaniladi.

Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 14-avgustdagi 489-son qarori bilan tasdiqlangan hisobvaraq-faktura shakllarida tovarlarning (xizmatlarning) Yagona elektron milliy katalogi boʻyicha identifikatsiya kodi uchun alohida ustun bor.

Milliy katalog obyekti — ishlab chiqariladigan va import qilinadigan tovarlar hamda koʻrsatiladigan xizmatlar. Hisobvaraq-fakturalarda nomoddiy aktivlar va operatsiyalar ham aks ettirilgani sababli ularga ham MXIK biriktiriladi.

Soliq toʻlovchi hisobvaraq-fakturalarda va onlayn-NKT cheklarida sotilayotgan tovar yoki xizmatga tegishli MXIKni toʻgʻri aks ettirishi shart.

Notoʻgʻri kod oqibatlari

Hisobvaraq-fakturalarda yoki nazorat-kassa texnikasi cheklarida tovarlar (xizmatlar) nomenklaturasiga yoxud faoliyat turiga mos boʻlmagan identifikatsiya kodlarini aks ettirish ushbu hujjatlarda koʻrsatilgan sotilgan tovarlar (xizmatlar) qiymatining bir foizi miqdorida jarimaga sabab boʻladi (Soliq kodeksi 223-moddasining beshinchi qismi). Mos kelmaydigan kod deganda tovarning asos kodiga — birinchi 11 xonali raqamga mos kelmaydigan kod tushuniladi.

Kodlarning oʻzgarishi va yangi kod soʻrash

Operator kodlarga oʻzgartirish kiritishi mumkin; bu oʻzgartirishlar ilgari amalda boʻlgan MXIK aks ettirilgan hujjatlarga taʼsir koʻrsatmaydi. MXIK va unga biriktirilgan oʻlchov birliklarini oʻchirish yoki oʻzgartirish oʻttiz kundan keyin kuchga kiradi (yangi kod yaratish, nomini tahrirlash va oʻlchov birligini biriktirish bundan mustasno). Oʻzgarishlar haqidagi yangiliklar tasnif.soliq.uz saytida eʼlon qilinadi.

Mos kod topilmasa, soliq toʻlovchi shaxsiy kabinet orqali operatorga soʻrovnoma yuboradi; soʻrovnoma 3 ish kuni ichida koʻrib chiqiladi, natijasiga koʻra operator MXIK yaratadi yoki asoslantirib rad etadi. Kodni tanlashda munozarali holat yuzaga kelsa, xulosa olish uchun operatorga murojaat qilish mumkin.

tasnif.soliq.uz rasmiy savol-javoblariga koʻra kod subpozitsiya nomi, brend, shtrix-kod yoki TN VED kodi (dastlabki 4 raqam) boʻyicha qidiruv, saytdagi soʻrovnoma yoki Excel shaklidagi bazadan topiladi; kod topilmasa, interaktiv xizmat orqali soʻrov qoldiriladi. Xizmatlar uchun faoliyat turiga tegishli MXIK koʻrsatiladi.

MXIK kodini qanday qoʻllash kerak

• Tovar yoki xizmatning subpozitsiyasini toping: kodning birinchi 11 raqami — guruh, sinf, pozitsiya va subpozitsiya.
• tasnif.soliq.uz saytida 17 xonali kodni tanlang: oxirgi 6 raqam — brend va atribut; shtrix-kodi yoʻq tovarlarda — «000000».
• Ushbu kodni elektron hisobvaraq-fakturalarda va onlayn-NKT cheklarida, import qilishda esa bojxona yuk deklaratsiyasida koʻrsating.
• tasnif.soliq.uz saytidagi oʻzgarishlarni kuzatib boring: kodni oʻchirish yoki oʻzgartirish 30 kundan keyin kuchga kiradi.
• Mos kod boʻlmasa, shaxsiy kabinet orqali operatorga soʻrovnoma yuboring (3 ish kuni ichida koʻrib chiqiladi).

Birlamchi manbalardan iqtiboslar

Iqtiboslar asl tilda (oʻzbek tili, kirill yozuvi) keltirilgan; lotin yozuvidagi variant — transliteratsiya.

• 263-son qarorning 1-bandi: «Vazirlar Mahkamasining 2021 yil 28 apreldagi 249-son qarori bilan Mahsulotlar (tovarlar va xizmatlar) yagona elektron milliy katalogi tasdiqlangani maʼlumot uchun qabul qilinsin.»
• 263-son qarorning 2-bandi: «Quyidagilarni nazarda tutuvchi Mahsulotlar (tovarlar va xizmatlar) yagona elektron milliy katalogini yuritish hamda undan foydalanish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin:»
• 263-son qarorning 3-bandi: «Mahsulotlar (tovarlar va xizmatlar) yagona elektron milliy katalogi Oʻzbekiston Respublikasi Soliq qoʻmitasining «Yangi texnologiyalar» ilmiy-axborot markazi» davlat unitar korxonasi tomonidan «tasnif.soliq.uz» rasmiy veb-sayti orqali yaratiladi va yuritiladi.»
• Nizomning 4-bandi: «soliq toʻlovchilarning MXIKni yaratish va unga oʻlchov birliklarini biriktirish toʻgʻrisidagi arizalarini koʻrib chiqish;»
• Nizomning 2-bandi: «mahsulot va xizmatlarning identifikatsiya kodi (keyingi oʻrinlarda — MXIK) — har bir mahsulotlar va xizmatlarga biriktirish hamda ularni identifikatsiya qilish uchun moʻljallangan 17 xonali raqamdan (harfdan) iborat boʻlgan noyob kod;»
• Nizomning 3-bandi: «dastlabki 2 — 5-raqamlar TIF TN kodi»
• Nizomning 3-bandi: «Shtrix-kodi mavjud boʻlmagan tovarlarga subpozitsiya kodidan soʻng brend va atribut kodlariga «000000» beriladi.»
• Nizomning 7-bandi: «7. Milliy katalog quyidagi holatlarda va maqsadlarda ishlatiladi:»
• Nizomning 7-bandi: «elektron hisobvaraq-fakturalarni rasmiylashtirishda;»
• Nizomning 7-bandi: «onlayn-NKT cheklarida;»
• Nizomning 7-bandi: «bojxona yuk deklaratsiyasini toʻldirishda (bojxona chegarasidan birinchi marta olib kirilayotgan tovarlar bundan mustasno);»
• Nizomning 7-bandi: «qonunchilik hujjatlarida belgilangan boshqa holatlarda.»
• 489-son qaror, hisobvaraq-fakturani toʻldirish tartibi: «3-ustunda — tovarlarning (xizmatlarning) Yagona elektron milliy katalogi boʻyicha identifikatsiya kodi;»
• Nizomning 5-bandi: «5. Ishlab chiqariladigan va import qilinadigan tovarlar hamda koʻrsatiladigan xizmatlar milliy katalog obʼyekti hisoblanadi.»
• Nizomning 5-bandi: «hisobvaraq-fakturalarda nomoddiy aktivlar va operatsiyalar aks ettirilishi sababli ularga ham MXIK biriktiriladi.»
• Nizomning 46-bandi: «46. Soliq toʻlovchilar tomonidan hisobvaraq-fakturalarda yoki onlayn-NKT cheklarida realizatsiya qilinayotgan mahsulotlarga (xizmatlarga) tegishli boʻlgan MXIK toʻgʻri aks ettirilishi shart.»
• Soliq kodeksi 223-moddasi, 5-qism: «hisobvaraq-fakturalarda yoki nazorat-kassa texnikasi cheklarida koʻrsatilgan realizatsiya qilingan tovarlar (xizmatlar) qiymatining bir foizi miqdorida jarima solishga sabab boʻladi.»
• Nizomning 47-bandi: «Bunda tovarlar (xizmatlar) nomenklaturasiga nomuvofiq identifikatsiya kodlari deganda, tovarlarning (xizmatlarning) asos kodlariga (birinchi 11 xonali raqamga) mos kelmaydigan identifikatsiya kodlari tushuniladi, identifikatsiya qilingan mahsulotlar bundan mustasno.»
• Nizomning 44-bandi: «44. Mazkur Nizomning 43-bandiga asosan operator tomonidan MXIK boʻyicha kiritilgan oʻzgartirish va qoʻshimchalar soliq toʻlovchilar tomonidan eski davrda amalda boʻlgan MXIK aks ettirilgan har qanday hujjatlarga taʼsir koʻrsatmaydi.»
• Nizomning 45-bandi: «45. MXIK va unga biriktirilgan oʻlchov birliklari oʻchirilgan va (yoki) oʻzgartirilgan kundan boshlab oʻttiz kun oʻtgandan soʻng kuchga kiradi, yangi identifikatsiya kodlarini yaratish, nomlarini tahrirlash hamda oʻlchov birliklarini biriktirish holatlari bundan mustasno.»
• Nizomning 49-bandi: ««tasnif.soliq.uz» rasmiy veb-sayti orqali eʼlon qilinadigan yangiliklar bilan tanishib borishlari mumkin.»
• Nizomga 1-ilova: «MXIK yaratish boʻyicha operatorga shaxsiy kabinet orqali soʻrovnoma yuboradi.»
• Nizomning 34-bandi: «34. Yuborilgan soʻrovnoma operator tomonidan 3 ish kuni ichida koʻrib chiqiladi.»
• Nizomning 35-bandi: «35. Koʻrib chiqish natijalariga koʻra operator tegishli MXIK yaratadi yoki asosini koʻrsatgan holda soʻrovnomani rad etadi.»
• Nizomning 50-bandi: «50. Soliq toʻlovchilar tomonidan tovarlar (xizmatlar) nomenklaturasidagi identifikatsiya kodlarini aks ettirishda munozarali holatlar vujudga kelganda, xulosa taqdim etish yuzasidan operatorga murojaat etish huquqiga ega.»