BHM 2026: bazaviy hisoblash miqdori va undan hisoblanadigan toʻlovlar

BHM 2026: amaldagi va oldingi qiymat

PF-115-son Farmonning 3-bandi bir vaqtning oʻzida uchta bazaviy koʻrsatkichni oʻzgartirdi:

• BHM — 2026-yil 1-sentabrdan 440 000 soʻm; 2025-yil 1-avgustdan 2026-yil 31-avgustgacha — 412 000 soʻm (PF-91)
• Eng kam ish haqi — 2026-yil 1-sentabrdan oyiga 1 360 000 soʻm
• Pensiyani hisoblashning bazaviy miqdori — 2026-yil 1-iyuldan oyiga 504 000 soʻm; 2025-yil 1-iyuldan — 471 000 soʻm (PF-91)

BHM tarixi: 2022–2026

2021–2026-yillarda BHM har safar eng kam ish haqi bilan birga, bitta Prezident farmoni bilan oʻzgartirilgan. 2022-yil boshidan buyon u 170 000 soʻmga, yaʼni taxminan 63 foizga oshdi. Kuchga kirish sanalari va qiymatlar:

• 2021-yil 1-sentabrdan — 270 000 soʻm (PF-6279); 2022-yil boshida shu qiymat amalda edi
• 2022-yil 1-iyundan — 300 000 soʻm (PF-138)
• 2023-yil 1-maydan — 330 000 soʻm (PF-45)
• 2023-yil 1-dekabrdan — 340 000 soʻm (PF-196)
• 2024-yil 1-oktabrdan — 375 000 soʻm (PF-108)
• 2025-yil 1-avgustdan — 412 000 soʻm (PF-91)
• 2026-yil 1-sentabrdan — 440 000 soʻm (PF-115)

BHMda nimalar hisoblanadi

Ish haqi, ustamalar va ishsizlik nafaqalari eng kam ish haqidan, pensiyalar esa pensiyani hisoblashning bazaviy miqdoridan hisoblanadi (PF-5723-son Farmon, 2-band «a» va «v»), shuning uchun BHMni ish haqi bilan bogʻlash xato.

BHM esa quyidagilarni aniqlashda qoʻllanadi (PF-5723, 2-band «b»):

• soliqlar, yigʻimlar, jarimalar, davlat bojlari va davlat xizmatlari uchun boshqa toʻlovlar
• muayyan faoliyat turi uchun patent, litsenziya va boshqa toʻlovlar qiymati
• tashkilotlarning ustav va boshqa fondlari (kapitali) miqdori, yuridik shaxslar aktivlarining balans qiymati, mikrokreditlar, lizing va boshqa moliyaviy-iqtisodiy koʻrsatkichlarning chegaralari
• davlat mukofotlari, oziq-ovqat va yoʻlkira xarajatlarini qoplash kabi ayrim kompensatsiyalar

BHMdagi toʻlovlar soʻmda (2026-yil 1-sentabrdan)

Quyidagi summalar 440 000 soʻmlik BHM boʻyicha hisoblangan. Umumiy qoida: fuqaro va xizmatchilarga jarimaning eng koʻp miqdori — 5 BHM, mansabdor shaxslarga — 10 BHM, ayrim huquqbuzarliklar uchun esa 450 BHMgacha jarima belgilanishi mumkin (Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeks — MJtK, 25-modda).

• Tadbirkorlik subyektini (MChJ, YaTT) Davlat xizmatlari markazida roʻyxatdan oʻtkazish uchun davlat boji — 1 BHM: 440 000 soʻm; Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali mustaqil murojaat qilinsa — uning 90 foizi: 396 000 soʻm (Davlat boji toʻgʻrisidagi qonun, ilovaning 7-bandi va 22¹-modda)
• Tanlangan firma nomini 60 kalendar kundan keyin bir marta, 12 oygacha uzaytirish — 1 BHM: 440 000 soʻm (Vazirlar Mahkamasining 66-son qarori bilan tasdiqlangan Nizom, 11-band)
• YaTTning ijtimoiy soligʻi — oyiga kamida 1 BHM: 440 000 soʻm; yoshga doir pensiya olish huquqiga ega va I–II guruh nogironligi boʻlgan YaTT uchun — kamida 50 foizi: 220 000 soʻm (Soliq kodeksi — SK, 408-modda)
• Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzish — mansabdor shaxsga 3–7 BHM: 1 320 000–3 080 000 soʻm (MJtK 175¹-modda)
• Mehnat qonunchiligini buzish — mansabdor shaxsga 5–10 BHM: 2 200 000–4 400 000 soʻm (MJtK 49-modda)
• Davlat roʻyxatidan oʻtmasdan tadbirkorlik bilan shugʻullanish — 5–7 BHM: 2 200 000–3 080 000 soʻm, huquqbuzarlik ashyolari musodara qilinadi (MJtK 176-modda)
• Ish haqini taqiqlangan shakllarda toʻlash — mansabdor shaxsga 10–15 BHM: 4 400 000–6 600 000 soʻm (MJtK 175⁴-modda)
• Xodimlar sonini yashirish — 10 BHM: 4 400 000 soʻm (MJtK 175⁵-modda)
• MChJ ustav fondiga qiymati 10 000 BHMdan (4,4 mlrd soʻmdan) ortiq pulsiz hissa — baholovchi tashkilot bahosi majburiy, hissa bahodan yuqori qiymatda qabul qilinmaydi («Masʼuliyati cheklangan jamiyatlar toʻgʻrisida»gi Qonun, 15-modda)

Majburiy audit chegaralari BHMda

Aksiyadorlik jamiyatlari, banklar va sugʻurta tashkilotlari kabi subyektlardan tashqari, hisobot yili yakunlariga koʻra uch shartdan ikkitasiga bir vaqtda javob bergan tijorat tashkilotlari ham har yili majburiy auditdan oʻtadi («Auditorlik faoliyati toʻgʻrisida»gi Qonun, 35-modda). Chegaralar BHMga bogʻlangani uchun BHM oshganda soʻmdagi chegara ham koʻtariladi:

• aktivlarning balans qiymati 100 000 BHMdan ortiq — 440 000 soʻmlik BHMda 44 mlrd soʻm (412 000 soʻmlik BHMda 41,2 mlrd soʻm edi)
• mahsulot (ish, xizmat) sotishdan tushum 200 000 BHMdan ortiq — 88 mlrd soʻm (oldin 82,4 mlrd soʻm)
• xodimlarning oʻrtacha yillik soni 100 nafardan ortiq
• muddat: audit hisobot yilidan keyingi yilning 15-iyunigacha oʻtkaziladi, xulosa nusxasi soliq organiga 15 kun ichida, lekin 15-iyundan kechiktirmay topshiriladi
• maʼmuriy jazodan keyin ham yil oxirigacha audit oʻtkazilmasa — subyektdan 100 BHM, yaʼni 44 000 000 soʻm jarima undiriladi

BHM, eng kam ish haqi va pensiya bazaviy miqdori: farqi

Uchala koʻrsatkich 2019-yil 1-sentabrdan yagona «ish haqining eng kam miqdori» oʻrniga joriy etilgan (PF-5723, 1-band) va har birining oʻz vazifasi bor:

• BHM — 440 000 soʻm: soliqlar, jarimalar, bojlar, litsenziyalar, ustav fondi va moliyaviy chegaralar
• Eng kam ish haqi — 1 360 000 soʻm: maosh, ustamalar, ushlanmalar, ishsizlik nafaqasi; barcha ish beruvchilar uchun ish haqining majburiy quyi chegarasi
• Pensiyani hisoblashning bazaviy miqdori — 504 000 soʻm: pensiyalar, ularga ustamalar va mehnatda mayib boʻlganlik uchun zararni qoplash

Hisoblash misollari

1. Jarima. MChJ direktori buxgalteriya hisobi boʻyicha majburiyatni birinchi marta 2026-yil oktabrda buzgan. Jarima 3 dan 7 BHMgacha: 3 × 440 000 = 1 320 000 soʻmdan 7 × 440 000 = 3 080 000 soʻmgacha. Agar huquqbuzarlik avgustda sodir etilgan boʻlsa, 412 000 soʻmlik BHM olinadi: 1 236 000–2 884 000 soʻm (MJtK 25-modda).

2. YaTT ijtimoiy soligʻi. YaTT bu soliqni har oy, faoliyat yuritilgan oyning 15-kunidan kechiktirmay toʻlaydi (SK 408-modda). 2026-yil boʻyi faoliyat yuritgan YaTT uchun eng kam summa har oy amaldagi BHMdan hisoblansa, yanvar–avgustda oyiga 412 000 soʻm, sentabr–dekabrda oyiga 440 000 soʻm boʻladi: 8 × 412 000 + 4 × 440 000 = 5 056 000 soʻm.

3. Majburiy audit. Kompaniyaning 2026-yil yakunidagi aktivlari 50 mlrd soʻm, tushumi 70 mlrd soʻm, xodimlari 120 nafar. Amaldagi BHM bilan hisoblaganda uch shartdan ikkitasi bajarilgan (aktivlar 44 mlrd soʻmdan, xodimlar 100 nafardan koʻp), shuning uchun tushum 88 mlrd soʻmdan kam boʻlsa ham hisobot majburiy auditdan oʻtishi kerak.