Mehmonxona va turistik kompaniya auditi

Mehmonxona va turfirma auditiga nimalar kiradi

Audit uchta savol atrofida quriladi: tushum toʻgʻri tan olinganmi, unga begona pullar tushib qolmaganmi va majburiy toʻlovlarning barchasi hisoblanib, oʻtkazilganmi. Buning uchun auditor bronlash tizimi yoki mehmonlar hisobi dasturidagi maʼlumotlarni buxgalteriya registrlari, kassa va bank koʻchirmalari bilan solishtiradi.

Bunday tekshiruv tashabbusli audit hisoblanadi: uni kompaniyaning oʻzi buyurtma qiladi, masalan tekshiruv oldidan, rahbar yoki egasi almashganda, bank yoki investor uchun. U majburiy auditni almashtirmaydi, agar kompaniya unga majbur boʻlsa.

• bronlar va oldindan toʻlovlar — ular daromad sifatida emas, olingan avans sifatida aks ettirilganmi;
• tushum — u toʻlov sanasi boʻyicha emas, yashash davomida tan olinganmi;
• turistik yigʻim — har bir mehmondan hisoblanganmi, oʻz vaqtida oʻtkazilganmi va xizmat qiymatidan alohida koʻrsatilganmi;
• birlamchi hujjatlar — mehmonlar va turoperatorlar boʻyicha hisoblar, dalolatnomalar, hisobvaraq-fakturalar va kvitansiyalar;
• turoperatorlar va agentlar bilan shartnomalar — maxsus hisobvaraq rekvizitlari, oldindan toʻlovni qaytarish shartlari;
• soliqlar — yigʻim soliq bazasiga tushib qolmaganmi va xizmatlar boʻyicha baza kamaytirilmaganmi.

Bronlar va oldindan toʻlovlar: daromadni tan olish onini tekshirish

Birinchi qadam — davr uchun bronlardan tanlanma olib, uchta sanani solishtirish: toʻlov sanasi, kirish sanasi va chiqish sanasi. Kelgusi yashash uchun oldindan toʻlov soliq hisobida daromad hisoblanmaydi: Soliq kodeksi boshqa shaxslardan sotiladigan tovarlar va xizmatlar uchun oldindan toʻlov tarzida olingan mablagʻlarni daromaddan toʻgʻridan-toʻgʻri chiqarib tashlaydi (SK 304-modda). Agar oldindan toʻlov darhol daromad hisobvaragiga oʻtkazilgan boʻlsa, tushum va soliq bazasi avans summasiga oshirib koʻrsatilgan boʻladi.

Teskari xato ham uchraydi: mehmon allaqachon chiqib ketgan, avans esa olingan avanslar hisobvaragida osilib turibdi. Bunda tushum kamaytirilgan va xaridorlar oldidagi majburiyatlar notoʻgʻri koʻrsatilgan boʻladi. Auditor mehmonlar va turoperatorlar boʻyicha avanslar qaydnomasini tuzadi va har bir avans yo yashash bilan yopilganini, yo qaytarilganini, yo shartnoma boʻyicha qaytarilmaydigan sifatida rasmiylashtirilganini tekshiradi.

• oy oxiridan oshib ketadigan uzoq muddatli yashash haqiqiy tunlar boʻyicha oylarga boʻlinadi;
• bronni bekor qilish: shartnoma oldindan toʻlovni qaytarish haqida nima deydi va ushlab qolingan summa hisobda qanday aks etgan;
• turoperatorlarning guruh kelishlari: eʼlon qilingan va amalda yashagan tunlar sonini solishtirish;
• chiqib ketgandan keyingi tuzatishlar: qoʻshimcha xizmatlar, jarimalar, zararni qoplash — hujjatlarda asos bormi.

Yashash kunlari boʻyicha tushum va xalqaro standartlar

Kompaniya hisobotni xalqaro standartlar boʻyicha tuzsa, yashash xizmati boʻyicha tushum xizmat koʻrsatilgan sari tan olinadi, kirishdan oldin olingan avans esa shartnoma majburiyati sifatida aks ettiriladi. Milliy standartlarda ham tamoyil shu: xizmat u koʻrsatilgan davrda tan olinadi.

Amalda auditor bir nechta nazorat sanasini tanlaydi, shu sanadagi bandlik hisobotini oladi va band xonalar sonini nomerlar fondi boʻyicha hisoblangan tushum bilan solishtiradi. Sotilgan tunlar va tushum oʻrtasidagi farq — hisobga olinmagan naqd pul, rasmiylashtirilmagan chegirmalar yoki bronlarni qoʻlda tuzatish haqidagi birinchi signal.

• yuklanish hisoboti va daromad hisobvaragi aylanmalarini solishtirish;
• chegirmalar, bepul tunlar va kompensatsiyalarni tekshirish: kim va qanday asosda tasdiqlagan;
• kech chiqish va alohida hisoblanadigan qoʻshimcha xizmatlarni tekshirish;
• naqd toʻlagan mehmonlar boʻyicha kassa cheklarini tushum bilan solishtirish.

Turistik yigʻim: auditor nimani tekshiradi

Yigʻim yashalgan har bir kun uchun undiriladi: mahalliy fuqarolardan — bazaviy hisoblash miqdorining 0,4 foizi, 16 yoshgacha boʻlgan bolalar toʻlamaydi; xorijiy fuqarolar uchun miqdorlar Nizomning 1-ilovasida belgilangan. Toʻliq boʻlmagan kun toʻliq kun sifatida hisoblanadi. Auditor stavka mehmonlarning har bir toifasiga toʻgʻri qoʻllanganini va bolalar hamda boshqa yigʻimsiz holatlar hujjatlar bilan tasdiqlanganini tekshiradi.

Oʻtgan oy uchun yigʻim Jamgʻarmaning maxsus hisobvaragiga joriy oyning 5-sanasigacha toʻliq hajmda oʻtkazilishi kerak. Mehmondan yigʻim kam undirilgan boʻlsa, yetishmayotgan summani mehmonxona oʻz hisobidan toʻlaydi — bu hisoblangan summani yashash maʼlumotlari bilan solishtirib oson aniqlanadigan toʻgʻridan-toʻgʻri zarar. Muddati oʻtkazib yuborilganida oʻtkazilmagan summaning har kun uchun 0,05 foizi miqdorida penya hisoblanadi, biroq umumiy qarzdorlikning 50 foizidan koʻp emas.

• solishtirish: mehmonlar hisobi dasturi boʻyicha tunlar soni × stavka = hisoblangan yigʻim = maxsus hisobvarakqa tushumlar = Jamgʻarmaga oʻtkazma;
• har bir oʻtkazma sanasini muddatga nisbatan tekshirish;
• alohida maxsus hisobvaraq mavjudligi va uning rekvizitlari turoperatorlar bilan shartnomalarda koʻrsatilganligi;
• muddati oʻtgan oylar boʻyicha mumkin boʻlgan penyani hisoblash;
• Turizm qoʻmitasiga berilgan mehmonlar maʼlumotlarining tunlarning amaldagi soniga mosligi — Qoʻmita umumlashtirilgan maʼlumotlarni oʻzi shakllantiradi va ulardan tushumlarning toʻliqligini tekshirish uchun foydalanadi.

Yigʻim tushum emas: soliq jihati

Nizomda toʻgʻridan-toʻgʻri belgilangan: maxsus hisobvarakqa tushgan yigʻim summasi joylashtirish vositasining tushumi hisoblanmaydi, undan foyda soligʻi, aylanmadan olinadigan soliq va QQS olinmaydi. Shuning uchun auditor xatolarning ikki yoʻnalishini tekshiradi. Birinchisi — yigʻim daromadga tushgan va soliq bazasi oshirilgan. Ikkinchisi — yigʻim chek yoki hisobda alohida satr bilan koʻrsatilmagan, xizmat va yigʻim summalari aralashib ketgan va soliq nimadan toʻlangani nomaʼlum.

Hujjatlarga nisbatan Nizom tasdiqlovchi hujjatlarda (hisob, kvitansiya, hisobvaraq-faktura, dalolatnoma) mehmonxona xizmatlari qiymati va yashalgan kunlar uchun yigʻimning umumiy miqdori alohida koʻrsatilishini talab qiladi. Bunday ajratishning yoʻqligi — tez-tez uchraydigan topilma.

• hisobda yigʻim — daromad hisobvaragi emas, Jamgʻarma bilan hisob-kitoblar;
• hisobvaraq-faktura va kvitansiyada xizmat qiymati va yigʻim ajratilgan;
• soliq hisob-kitoblarida yigʻim bazadan chiqarilgan;
• turoperator bilan shartnomada yigʻim uchun maxsus hisobvaraq koʻrsatilgan.

Tipik xatolar va kompaniya nima qilishi kerak

Audit koʻpincha yomon niyatni emas, tartib-qoidaning yoʻqligini aniqlaydi: tunlar soni, yigʻim va toʻlovlarni har oy solishtirishga hech kim javobgar emas. Nizom talablarini buzgan aybdor shaxslar qonunchilikda belgilangan tartibda javob beradi, shuning uchun yigʻim uchun masʼul shaxsni buyruq bilan belgilang.

• hisob siyosatida tushumni tan olish onini va oldindan toʻlovlar hisobi tartibini mustahkamlang;
• har oy solishtirishni joriy qiling: nomerlar yuklanishi — tushum — yigʻim — maxsus hisobvaraq;
• bronlash tizimidagi maʼlumotlarni butun davr uchun saqlang, ularni hisob bilan solishtirish mumkin boʻlsin;
• turistik kompaniyada oʻz tushumingizni mehmonxonalar va tashuvchilarga oʻtkazish uchun olinadigan summalardan alohida yuriting — har bir shartnoma boʻyicha bu qanday amalga oshirilganini tekshiring;
• tekshiruv oldidan bronlar reyestrini, avanslar qaydnomasini va yigʻim oʻtkazmalari haqida maʼlumotnomani tayyorlang.