Restoran va kafe auditi: kassa, mahsulotlar va kalkulyatsiya

Umumiy ovqatlanishning tashabbus tarzidagi auditi nima

Auditorlik faoliyati toʻgʻrisidagi qonun majburiy va tashabbus tarzidagi tekshiruv shaklini nazarda tutadi. Tashabbus tarzidagisini egasi, ishtirokchisi yoki aksiyadori buyurtma qiladi va tekshiruv doirasini oʻzi belgilaydi: qonunda buyurtmachi tekshiruvning yoʻnalishi va hajmini belgilashga haqli ekani aytilgan. Predmet, muddatlar va boshqa shartlar auditorlik tashkiloti bilan tuzilgan shartnomada qayd etiladi.

Umumiy ovqatlanish uchun bu tekshiruvni eng ogʻriqli joy bilan cheklash mumkinligini bildiradi: masalan, oxirgi oylardagi mahsulotlarni hisobdan chiqarish va kassa tushumi, yoki butun korxonani olish. Buyurtmachi esa auditorga ish sharoitini yaratishi va zarur hujjatlarni taqdim etishi shart — amalda bular ombor va kassa maʼlumotlari, retseptlar, hisobdan chiqarish dalolatnomalari.

Tekshiruv nimadan boshlanadi: uch maʼlumot oqimi

Auditor manzarani uch massiv boʻyicha tuzadi va ularni oʻzaro solishtiradi.

• xaridlar va qoldiqlar: kirim hujjatlari, hisobvaraq-fakturalar, ombor kartochkalari, inventarizatsiya qaydnomalari;
• ishlab chiqarish: texnologik kartalar, mahsulot qoʻyish normalari, hisobdan chiqarish dalolatnomalari, taomlar chiqimi haqidagi maʼlumotlar;
• savdo: kassa tizimi maʼlumotlari, cheklar, qaytarishlar va bekor qilishlar, terminal va QR-toʻlovlar hisobotlari, bank tushumlari bilan solishtirma.

Mahsulot qoʻyish va hisobdan chiqarish normalari: auditor nimani koʻradi

Asosiy savol — mahsulot sarfi haqiqatda sotilganga mos keladimi. Menyudagi har bir pozitsiya boʻyicha hisobiy sarf sotilgan porsiyalar sonini texnologik kartadagi qoʻyish normasiga koʻpaytirib topiladi. Keyin u haqiqiy hisobdan chiqarish va inventarizatsiya natijalari bilan solishtiriladi.

Shartli raqamlardagi misol. Kartaga koʻra bir porsiya stekka 250 g goʻsht qoʻyiladi, oyda 400 porsiya sotilgan: hisobiy sarf — 100 kg. Ombordan 112 kg hisobdan chiqarilgan, inventarizatsiya yana 3 kg kamomadni koʻrsatadi. 15 kg farq tushuntirilishi kerak: ishlov berishdagi texnologik yoʻqotish, buzilish, normadan katta porsiya, xodimlarga hisobga olinmagan bonus yoki oʻgʻirlik. Raqamlar shartli va faqat usulni koʻrsatadi.

Normalarning oʻzi ham ishonib qabul qilinmaydi, tekshiriladi: texnologik karta eskirganmi, qismlarga ajratishdagi yoʻqotish hisobga olinganmi, taomning haqiqiy chiqimi kartaga mosmi.

Kamomad, yoʻqotishlar va soliq oqibatlari

Inventarizatsiyada aniqlangan kamomad hisobda balans qiymati boʻyicha hisobdan chiqariladi. Agar u tabiiy kamayish normalari doirasida boʻlsa, boshqa hollarda esa aybdorlar aniqlanmagan yoki moddiy javobgar shaxslardan undirib boʻlmasa, summa hisobdan chiqarish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan davrning moliyaviy natijalariga kiritiladi. Bu 4-sonli BHMS qoidasi; amalda auditor qaror va unga ilova hujjatlar bor-yoʻqligini koʻradi.

Soliq jihatidan ikki xavf bor. Tovarlarning tabiiy kamayish normalaridan ortiq yoʻqotilishi soliq bazasini aniqlashda chegirib tashlanmaydigan xarajatlarga kiradi (Soliq kodeksining 317-moddasi). Hisobga olingan QQS esa tabiiy kamayish normalaridan ortiq buzilgan yoki yoʻqotilgan tovarlar boʻyicha tuzatilishi lozim (Soliq kodeksining 269-moddasi). Favqulodda holatlar — tabiiy ofat, yongʻin, avariya — bundan mustasno. Demak, «buzilish» sifatida hisobdan chiqarishning har biri dalolatnoma, norma va sabab bilan tasdiqlanishi kerak.

Kassa va tushum

Tekshiruvning ikkinchi yarmi — tushum. Auditor kassa maʼlumotlarini bank tushumlari va mahsulotlar boʻyicha hisobiy aylanma bilan solishtiradi: mahsulot cheklarda «yopilganidan» sezilarli koʻp ketgan boʻlsa, savdoning bir qismi kassadan oʻtmagan boʻlishi mumkin.

Soliq kodeksi majburiy boʻlgan joyda nazorat-kassa texnikasi, hisob-kitob terminallari, elektron toʻlov tizimlari va (yoki) maxsus QR-kodlarni qoʻllamasdan savdo qilish va xizmat koʻrsatish uchun alohida jazo belgilaydi: 221-modda boʻyicha jarima — 5 mln soʻm. Soliq organlarida roʻyxatdan oʻtkazilmagan texnikani qoʻllash 7 mln soʻm jarimaga olib keladi. Bu kodeks matni boʻyicha eʼlon qilingan sanadagi miqdorlar — xavfni hisoblashdan oldin amaldagi tahrirni tekshiring.

Alohida qaytarishlar va cheklarni bekor qilish, chegirmalar, smenalarni yopish hamda sizga rasmiylashtirilmagan terminalga tushgan toʻlovlar koʻriladi: boshqa shaxslarga rasmiylashtirilgan hisob-kitob terminallaridan foydalanish uchun kodeksda alohida tarkib belgilangan.

Oʻtkazish tartibi va nimani tayyorlash kerak

Odatiy tartib: maqsad va davrni belgilaymiz, shartnoma imzolaymiz, maʼlumot soʻraymiz, inventarizatsiya oʻtkazamiz yoki unga kuzatuvchi boʻlamiz, oqimlarni solishtiramiz, farqlarni rahbariyat bilan muhokama qilamiz va yakuniy hisobotni topshiramiz. Tekshiruv natijasi auditorlik xulosasi boʻlsa, xoʻjalik yurituvchi subʼyekt aniqlangan buzilishlar haqidagi axborotni koʻrib chiqishi va oʻttiz kundan kechiktirmay auditorlik tashkilotiga yozma ravishda natijalar haqida xabar berishi shart.

• menyudagi barcha pozitsiyalar uchun texnologik kartalar va kalkulyatsiyalar;
• kirim hujjatlari, davr boshi va oxiridagi qoldiqlar, hisobdan chiqarish dalolatnomalari;
• qaytarish va bekor qilishlar bilan kassa tizimidan chiqarma;
• bank koʻchirmalari va toʻlov terminallari hisobotlari;
• moddiy javobgarlik buyruqlari va oxirgi inventarizatsiyalar materiallari.

Umumiy ovqatlanishdagi odatiy xatolar

• yetkazib beruvchi yoki retseptura almashgandan keyin mahsulot qoʻyish normalari qayta koʻrib chiqilmagan;
• sotuv faktiga koʻra emas, «qoldiq boʻyicha» hisobdan chiqarish;
• inventarizatsiya kamdan-kam va mustaqil xodimsiz oʻtkaziladi;
• qaytarish va cheklarni bekor qilish har oy tahlil qilinmaydi;
• kamomad sababsiz va qarorsiz umumiy dalolatnoma bilan yopiladi.