Kompaniyaga sugʻurta tovoni: foyda soligʻi, QQS va zararni hisobdan chiqarish

Sugʻurta toʻlovi va foyda soligʻi: daromadmi yoki yoʻq

Soliq kodeksi daromad sifatida hisobga olinmaydigan mablagʻlarni bevosita sanab oʻtadi. Bu roʻyxatga sugʻurta shartnomalari boʻyicha sugʻurta tovoni (sugʻurta summasi) tarzida olingan mablagʻlar kiradi. Demak, sugʻurtalovchining toʻlovi foyda soligʻi boʻyicha soliq bazasini oshirmaydi.

Kompensatsiyaning ikki manbasini aralashtirib yubormaslik muhim. Ilgari chegirilgan xarajatlar yoki zararlarning oʻrni qoplanishi shaklidagi daromad haqidagi modda zarar yetkazgan shaxs toʻlagan kompensatsiyani daromadga kiritadi, lekin soliq solishda hisobga olinmaydigan daromadlar moddasida koʻrsatilgan sugʻurta toʻlovlarini bundan mustasno qiladi. Shuning uchun zarar yetkazuvchidan olingan pul va sugʻurta kompaniyasidan olingan pul soliq hisobida turlicha hisoblanadi.

Zarar yetkazuvchidan olingan yoki ilgari chegirilgan xarajatlar oʻrnini qoplaydigan boshqa kompensatsiya olingan davrning daromadi hisoblanadi. Amaliy xulosa: toʻlovlarni toʻlovchi va maqsadi boʻyicha ajratib yuritish kerak, hammasini bitta «tovon» satriga yigʻmaslik lozim.

QQS: toʻlov, hisobga olingan soliqni tuzatish va tovarlar yoʻqolishi

Toʻlovni oluvchi uchun Kodeks sugʻurta toʻlovini (sugʻurta tovonini) va sugʻurta shartnomasi boʻyicha boshqa mablagʻlarni QQSdan ozod qiladi. Yaʼni kompaniya sugʻurta tovoniga aylanma sifatida QQS hisoblamaydi.

Alohida masala — yoʻqolgan mulk boʻyicha kirim QQS. Sotib olingan tovarlar (xizmatlar) boʻyicha ilgari hisobga olingan soliq summasi ular tabiiy kamayish normalaridan ortiq buzilgan yoki yoʻqolgan hollarda tuzatiladi. Lekin bu tuzatish favqulodda holatlar — tabiiy ofat, yongʻin, avariya, yoʻl-transport hodisasi va shunga oʻxshash holatlar tufayli tovarlar buzilgan yoki yoʻqolgan hollarga tatbiq etilmaydi.

Amaliyot uchun xulosa: hujjatlar bilan tasdiqlangan yongʻin yoki avariyada halok boʻlgan tovarlar boʻyicha hisobga olingan QQSni qayta tiklash shart emas. Boshqa sabablarga koʻra yoʻqotilganda (masalan, favqulodda holatsiz kamomad) tuzatish xavfi saqlanadi — bunday hollarni alohida koʻrib chiqish kerak.

Shikastlangan mulkni hisobdan chiqarish: tovarlar va asosiy vositalar

Tovar-moddiy boyliklarni yaroqsizligi sababli hisobdan chiqarishdan koʻrilgan zararlar chegirib tashlanmaydigan xarajatlar roʻyxatiga kiradi. Biroq bu roʻyxatda istisno bor: u zararlar favqulodda holatlar (tabiiy ofat, yongʻin, avariya, yoʻl-transport hodisasi va hokazo) munosabati bilan olingan hollarga taalluqli. Yongʻin yoki avariyada halok boʻlgan zaxiralar uchun chegirish taqiqi shu tariqa amal qilmaydi.

Amortizatsiya qilinadigan asosiy vositalar uchun boshqa mexanizm bor: chiqib ketishdan moliyaviy natija chiqib ketishdan olingan daromaddan aktivning qoldiq qiymatini ayirish yoʻli bilan aniqlanadi. Agar uskuna boʻyicha investitsiya chegirmasini qoʻllagan boʻlsangiz va u uch yil ichida halok boʻlsa, chegirmani bekor qilish shart emas — bu qoida favqulodda holatlar, shu jumladan yongʻin va avariya tufayli aktiv chiqib ketgan hollarga tatbiq etilmaydi.

Sugʻurta hodisasidan keyingi harakatlar tartibi

Tekshiruvda kompaniyani odatda himoya qiladigan ketma-ketlik:

• Voqeani rasmiylashtiring: hodisa dalolatnomasi, vakolatli organlar maʼlumotnomalari, foto va video, inventarizatsiya dalolatnomasi.
• Yoʻqotishlar tarkibini aniqlang: tovarlar, asosiy vositalar, tiklash xarajatlari — har bir guruh boʻyicha alohida.
• Sugʻurtalovchining hisob-kitobini oling va toʻlovlarni maqsadi boʻyicha ajrating: mulk qiymatining qoplanishi, tiklash xarajatlari, shartnoma boʻyicha boshqa summalar.
• Har bir kompensatsiya manbasini tekshiring: sugʻurtalovchi yoki aybdor shaxs — ular uchun tartib har xil.
• Yoʻq boʻlgan tovarlar boʻyicha QQS masalasini hal qiling va favqulodda holatni tasdiqlovchi hujjatlarni saqlang.
• Mulkni hisobdan chiqarishni voqea davrida aks ettiring, soliq va buxgalteriya hisobidagi yozuvlar izchilligini tekshiring.

Shartli misol

Bu shartli raqamlardagi misol, muayyan kompaniya uchun hisob-kitob emas. Uskunali ombor yonib ketdi; uskunaning qoldiq qiymati — 100 shartli birlik, sugʻurtalovchi 80 shartli birlik toʻladi. Sugʻurta tovoni sifatidagi toʻlov daromadga kiritilmaydi. Uskuna chiqib ketishidan zarar qoldiq qiymat orqali aniqlanadi, yongʻin faktini esa chegirma huquqini yoʻqotmaslik va QQSni tuzatmaslik uchun hujjatlar bilan tasdiqlash kerak.

Kodeks bir hodisa boʻyicha daromadga kiritilmaydigan toʻlov va chegiriladigan chiqib ketish zararini bir vaqtda qanday hisobga olishni alohida aytmaydi. Bu qismni soliq maslahatchisi bilan oldindan kelishib, tanlangan yondashuvni hisob siyosatida qayd etishni tavsiya qilamiz.

Odatiy xatolar

Koʻpincha quyidagi holatlar uchraydi:

• Sugʻurtalovchi toʻlovi daromadga kiritilgan, vaholanki Kodeks uni daromaddan chiqaradi.
• Zarar yetkazuvchining kompensatsiyasi sugʻurta toʻlovi sifatida rasmiylashtirilgan va daromadga tushmagan.
• Halok boʻlgan tovarlar boʻyicha QQS keraksiz qayta tiklangan, vaholanki hodisa favqulodda boʻlgan.
• Yongʻin yoki avariyani tasdiqlovchi hujjatlar yoʻq — shunda hisobdan chiqarishni va QQS tuzatilmasligini osongina bahslashish mumkin.
• Toʻlov maqsad boʻyicha taqsimlanmagan va aynan nima qoplangani koʻrsatib boʻlmaydi.