Wildberries va Ozon orqali eksport: QQS 0% va soliqni qaytarish

Nega marketpleys orqali eksport nol stavka hisoblanadi

QQS nol stavkasi Oʻzbekiston hududidan eksport bojxona rejimida olib chiqilgan tovarlarni realizatsiya qilishda qoʻllanadi (SK 260-modda). Demak, asosiy savol maydonchaning nomi emas, balki olib chiqish eksport sifatida rasmiylashtirilganmi va buni tasdiqlash mumkinmi.

Odatiy zanjir quyidagicha: kompaniya maydoncha yoki uning logistika operatori bilan shartnoma tuzadi, tovar partiyasini bojxona rasmiylashtiruvidan oʻtkazib chet elga joʻnatadi, maydoncha esa tovarni yakuniy xaridorlarga sotadi. Aniq shartlar — maydoncha omborida tovar egasi kim, kim va qaysi valyutada toʻlaydi — shartnomangizga bogʻliq. Hujjatlar tarkibi ham shunga bogʻliq, shuning uchun maydoncha bilan shartnomani birinchi jamlanmadan oldin tekshirib chiqing.

Eksportni qaysi hujjatlar tasdiqlaydi

Nol stavkani qoʻllash huquqini tasdiqlovchi hujjatlar soliq hisobotiga qoʻshib topshiriladi (SK 260-modda). SK 261-moddasi uchta asosiy hujjatni koʻrsatadi:

• shartnoma yoki uning belgilangan tartibda tasdiqlangan nusxasi — marketpleys uchun bu maydoncha yoki operator bilan tuzilgan shartnoma;
• yuk bojxona deklaratsiyasi; elektron savdo maydonchalarida realizatsiya qilingan tovarlar uchun — ushbu tovarlarni chet davlatlarga olib chiqish asosi boʻlgan hujjatlar (tahrir 2026-yil 1-yanvardan amal qiladi);
• chegara oʻtkazish punktidagi bojxona organi belgisi qoʻyilgan, tovar ortilgan transport vositasi chegarani kesib oʻtganini tasdiqlovchi yuk hamroh hujjatlari.

Bojxonaning elektron maʼlumotlari va komissiya sxemalari

Bojxona organlari soliq organlariga real vaqt rejimida elektron almashinuv orqali taqdim etgan chegara kesib oʻtilgani haqidagi maʼlumotlar eksportni tasdiqlash uchun asos hisoblanadi (SK 261-modda). Bundan tashqari, bojxona organlari soliq organlariga eksport operatsiyalari boʻyicha, jumladan elektron savdo maydonchalarida chet elga realizatsiya qilingan tovarlar boʻyicha maʼlumot berishi shart (SK 133-modda). Amaliy xulosa: hisobotingiz va bojxona maʼlumotlari oʻrtasidagi nomuvofiqlik avtomatik aniqlanadi, shuning uchun deklaratsiyalar va yuk hujjatlari QQS boʻyicha bildirganingiz bilan mos kelishi kerak.

Sotuv komissiya yoki topshiriq shartnomasi boʻyicha vositachi orqali amalga oshirilsa, komitent shartnoma nusxasini qoʻshimcha taqdim etadi (SK 261-modda). Boshqa faoliyat turlari uchun Vazirlar Mahkamasi boshqa hujjatlarni belgilashi mumkin, shuning uchun topshirishdan oldin amaldagi tartibni tekshiring.

Aylanmani qachon aks ettirish va kirish QQS ni qanday hisobga olish

Tovarlar eksport rejimida olib chiqilganda aylanma sanasi — bojxona chegarasi haqiqatda kesib oʻtilgan sana, davriy yoki vaqtinchalik deklaratsiyalashda esa bojxona belgilari bilan yuk bojxona deklaratsiyasi roʻyxatdan oʻtgan sana (SK 242-modda). Oʻzbekistondagi ombordan joʻnatish va yukning haqiqiy chiqib ketishi turli oylarga toʻgʻri kelishi mumkin; aylanma chegara kesib oʻtilgan oyga tegishli boʻladi.

Nol stavka boʻyicha eksport uchun xaridlarda kirish QQS SK 266-moddasi shartlari bir vaqtda bajarilganda hisobga olinadi. Eksportchi uchun ulardan muhimlari:

• yetkazib beruvchining soliq ajratib koʻrsatilgan hisobvaraq-fakturasi, yetkazib beruvchi QQS toʻlovchisi sifatida roʻyxatdan oʻtgan;
• xorijiy xaridor (toʻlovchi) tomonidan toʻlov amalga oshirilganini tasdiqlovchi bank koʻchirmasi — 266-moddaning 3-qismida nazarda tutilgan hollardan tashqari talab qilinadi;
• eksport uchun xaridlar boʻyicha soliq Oʻzbekistondagi bankdagi hisobvaraqlarga kelgan valyuta tushumi ulushida hisobga olinadi.

Maydonchadan valyuta tushumi: muddatlar va jarimalar

Intizomli deb tan olingan va eksport shartnomalari boʻyicha muddati oʻtgan debitorlik qarzi yoʻq soliq toʻlovchi tushum kelishidan qatʼi nazar soliqni hisobga oladi. Biroq tushum yoki uning bir qismi tovarlar eksport rejimida chiqarilgan kundan boshlab 180 kalendar kun ichida kelmasa, tegishli summa hisobdan chiqariladi (SK 266-modda).

Alohida valyuta tartibga solish amal qiladi: rezident tashqi savdo operatsiyalari boʻyicha aktivlarni repatriatsiya qilishni taʼminlashi shart, 180 kundan ortiq kechikish esa operatsiyani kapital harakati operatsiyasiga aylantiradi (Valyutani tartibga solish toʻgʻrisidagi qonunning 11-moddasi). Jarima 180 kun va yana 45 kundan keyin (kichik tadbirkorlik subyektlari uchun — 90 kun) hisoblanadi: 360 kungacha kechikishda repatriatsiya qilinmagan aktivlar summasining 5 foizi, 360 dan 545 kungacha qoʻshimcha 10 foiz va 545 kundan ortiq qoʻshimcha 35 foiz (11-1-modda).

Shartli raqamlarda misol. Partiya boʻyicha maydonchadan tushum — 10 000 AQSH dollari; pul kelmagan va eksport sanasidan 300 kun oʻtgan. 360 kungacha kechikishda jarima 5 foiz, yaʼni 500 dollar ekvivalentini tashkil qiladi, bu partiya boʻyicha kirish QQS esa tushum 180 kun ichida kelmagani uchun hisobdan chiqariladi. Kechikish 400 kunga yetsa, 5 foizga yana 10 foiz qoʻshiladi. Misol tasviriy: haqiqiy hisob-kitob toʻlov yoki eksport sanasiga va soliq toʻlovchi toifasiga bogʻliq.

Harakatlar tartibi va tipik xatolar

Soliqni hisobga olish oʻrniga qaytarish Vazirlar Mahkamasining 489-sonli qarori bilan tasdiqlangan QQS summasini qoplash tartibi toʻgʻrisidagi Nizomda belgilangan tartibda rasmiylashtiriladi; ariza topshirishdan oldin uning amaldagi tahririni tekshiring. Murakkab holatlar — komissioner bilan aralash sxemalar, maydonchadan tovar qaytishi, bir nechta valyuta — auditor bilan oldindan koʻrib chiqilgani maʼqul.

• birinchi joʻnatmadan oldin maydoncha bilan shartnomani kelishish, toʻlovchi va hisob-kitob valyutasini aniqlash, shunda bank koʻchirmasi SK 266-moddasiga mos kelsin;
• olib chiqishni aynan eksport sifatida rasmiylashtirish; har bir partiya boʻyicha deklaratsiya, yuk hamroh hujjatlari va shartnomani bitta jildda saqlash;
• chegara kesib oʻtilgan sanani qayd etish va aylanmani toʻgʻri oyga tegishli qilish;
• valyuta tushumi kelishi reyestrini yuritish va har bir partiya boʻyicha 180 kunni nazorat qilish;
• eksport uchun xaridlar va boshqa faoliyat boʻyicha kirish QQS ni alohida hisobga olish;
• tipik xato — marketpleys orqali sotuvni ichki chakana savdo deb hisoblash yoki aksincha, deklaratsiya va tasdiqlovchi hujjatlarsiz 0% qoʻllash;
• tipik xato — bojxona maʼlumotlari va soliq hisoboti oʻrtasidagi nomuvofiqliklarga eʼtibor bermaslik.