Management fee va ona kompaniya xizmatlari: chegirishni qanday tasdiqlash

Soliq kodeksi chegirish uchun qanday shartlar qoʻyadi

Chegiriladigan xarajatlar haqidagi umumiy qoida SKning 305-moddasida bayon etilgan. Xarajat sifatida asoslangan va hujjatlar bilan tasdiqlangan sarf tan olinadi. Asoslangan deb pul shaklida baholangan iqtisodiy jihatdan oqlangan sarf hisoblanadi.

Sarf kamida bitta shartga mos kelsa, iqtisodiy jihatdan oqlangan hisoblanadi — masalan, daromad olishga qaratilgan faoliyat maqsadida amalga oshirilgan boʻlsa. Management fee uchun bu shuni anglatadi: shartnomaga havola qilishning oʻzi yetarli emas, guruh xizmatlari biznesga qanday foyda keltirganini koʻrsatishingiz kerak.

Shuningdek, SKning 317-moddasini esda tuting: unda chegirilmaydigan xarajatlar sanalgan. Ularga daromad olishga qaratilgan faoliyat bilan bogʻliq boʻlmagan sarflar hamda xizmat haqiqatda koʻrsatilmagan operatsiyalar boʻyicha xarajatlar (bu holat qonuniy kuchga kirgan sud qarori bilan aniqlangan boʻlsa) kiradi.

Xizmatlarning haqiqiyligini qaysi hujjatlar tasdiqlaydi

Qonun hujjat bilan tasdiqlashning boshqa shaklini ham, jumladan shartnomaga muvofiq koʻrsatilgan xizmat toʻgʻrisidagi hisobotni ham nazarda tutadi. Guruh ichidagi xizmat uchun bu asosiy hujjat: aynan u toʻlovni aniq natija bilan bogʻlaydi.

Har bir davr uchun yigʻish maqsadga muvofiq boʻlgan amaliy hujjatlar toʻplami:

• xizmatlar roʻyxati, qabul qilish va haq hisoblash tartibi bilan xizmat koʻrsatish shartnomasi — xizmat boshlanishidan oldin tuzilgan, orqaga sana bilan emas;
• ilova yoki spetsifikatsiya: aniq vazifalar (byudjetlashtirish, AT qoʻllab-quvvatlash, yuridik hamrohlik, oʻqitish va hokazo), «boshqaruv xizmatlari» degan umumiy ibora emas;
• bajarilgan ishlar dalolatnomalari va ijrochi hisobotlari: nima qilindi, kim tomonidan, qaysi davrda, qanday materiallar topshirildi;
• haqiqiy ish dalillari: yozishmalar, uchrashuv bayonnomalari, taqdimotlar, kompaniyangiz uchun tayyorlangan tavsiyalar, tizimlarga kirish tasdigʻi;
• ichki xat yoki asoslash: xizmat kompaniyaning qaysi ehtiyojini qopladi va nima uchun uni oʻz kuchingiz bilan bajara olmasdingiz;
• agar haq kompaniyangiz ulushiga bogʻliq boʻlsa, guruh xarajatlarini taqsimlash hisob-kitobi va toʻlov zanjiri hujjatlari.

Norezidentga toʻlovda manbada soliq

Ona kompaniya Oʻzbekistonda doimiy muassasasi boʻlmagan norezident boʻlsa, unga toʻlov respublika manbalaridan norezident daromadi hisoblanadi. SKning 351-moddasi bunday daromadlarga boshqaruv, texnik yoki maslahat xarakteridagi xizmatlar haqi sifatida aniqlanadigan texnik xizmatlar uchun daromadlarni kiritadi. Soliq daromadni toʻlayotgan soliq agenti — yaʼni sizning kompaniyangiz tomonidan hisoblanadi va ushlab qolinadi.

Soliq solinadigan baza har bir toʻlov boʻyicha alohida aniqlanadi, stavkalar esa SKning 353-moddasida keltirilgan. Soliq summasi toʻlov sanasida Markaziy bank belgilagan kurs boʻyicha milliy valyutada hisoblanadi va toʻlanadi. Soliq hisoboti toʻlov amalga oshirilgan oydan keyingi oyning yigirmanchi kunidan kechiktirmay topshiriladi; banklar boʻlmagan kompaniyalar uchun toʻlash muddati — daromad norezidentga toʻlangan kundan keyingi kundan kechiktirmay.

Xalqaro shartnoma boʻyicha ozod qilish yoki pasaytirilgan stavka mumkin, ammo faqat daromadga haqiqiy huquqqa ega norezident SKning 358-moddasi boʻyicha tasdiqni taqdim etgan taqdirdagina. Bu hujjatsiz soliq umumiy tartibda ushlab qolinadi. Agar xizmatlarning bir qismi respublika hududida, bir qismi uning tashqarisida koʻrsatilgan boʻlsa, soliq har bir xizmat turi boʻyicha alohida hisoblanadi; buning uchun norezident tasdiqlagan, daromad taqsimlangan hisob hujjatlari kerak: bunday taqsimot boʻlmasa, butun summa soliqqa tortiladi.

Xorijiy kompaniya xizmatlari boʻyicha QQS

SKning 241-moddasidagi umumiy qoidaga koʻra, xaridor respublika hududida faoliyat yuritsa yoki shu yerda joylashgan boʻlsa, xizmatlarni realizatsiya qilish joyi Oʻzbekiston hisoblanadi. Agar ona kompaniya soliq organlarida hisobda turmasa, soliq bazasini soliq agenti — xizmat xaridori aniqlaydi: 255-moddaga koʻra bu soliqni hisobga olgan holda realizatsiyadan tushgan daromad summasi.

Soliq agentlari soliq toʻlovchi boʻlishi yoki boʻlmasligidan qatʼi nazar soliqni hisoblashi, ushlab qolishi va oʻtkazishi shart. Agentda soliqni hisobga olish shartlari va maxsus holatlarni har bir aniq vaziyatda QQS boʻlimi boʻyicha tekshirish kerak — shartnoma va birlamchi hujjatlar buni aks ettirishi lozim.

Chegirishga eʼtiroz bildirilishining odatiy sabablari

Soliq nazorati odatda takrorlanuvchi zaif nuqtalar atrofida quriladi:

• shartnoma rasmiy, xizmatlar roʻyxati noaniq, dalolatnomalar oydan oyga bir xil va natija haqida hisobotsiz;
• xizmat oʻz xodimlaringiz yoki boshqa pudratchilar bajarayotgan ishni takrorlaydi va farqini tushuntira olmaysiz;
• shartnoma yoki dalolatnomalar xizmat boshlanishidan oldin emas, toʻlovdan keyin rasmiylashtirilgan;
• toʻlov «xarajatlarni qoplash» deb nomlanib, uning mohiyati tahlil qilinmaganligi sababli manbada soliq ushlab qolinmagan;
• oluvchining rezidentligi haqida hujjat yoʻq, ammo pasaytirilgan stavka qoʻllangan;
• toʻlov oʻtkazilgan, ammo xizmat olinganini tasdiqlovchi dalillar — yozishmalar, materiallar, tavsiyalar — yoʻq.

Kompaniya uchun harakatlar tartibi

Guruh bilan amaldagi shartnomalarni inventarizatsiya qilishdan boshlang va xizmatlar roʻyxatini oxirgi yildagi haqiqiy ish bilan solishtiring. Keyin har bir xizmat uchun natijani qabul qiladigan va dalolatnomani imzolaydigan kompaniya ichidagi masʼul shaxsni belgilang. Har chorakda tasdiqlovchi hujjatlar toʻplamini yigʻing, toʻlovdan oldin esa manbada soliq, rezidentlik tasdigʻi va QQSni tekshiring.

Oldingi davrlar hujjatlari toʻliq boʻlmasa, dalillarni tekshiruv paytida tiklashdan koʻra, xavfni oldindan baholab, ijrochidan qoʻshimcha hisobotlar olish yaxshiroq. Toʻlovlarning aniq tuzilmasini baholash shartnomalar va birlamchi hujjatlarni tahlil qilishni talab qiladi, shuning uchun uni soliq maslahatchisi bilan oʻtkazish qulay.