Mol-mulk bilan dividend toʻlash: dividend soligʻi, QQS va foyda soligʻi

Dividendni mol-mulk bilan toʻlash mumkinmi

Aksiyadorlik jamiyatlari uchun qonun aniq aytadi: aksiyadorlarning umumiy yigʻilishi qaroriga koʻra dividend pul mablagʻlari yoki toʻlovning boshqa qonuniy vositalari bilan, yoxud jamiyatning qimmatli qogʻozlari bilan toʻlanishi mumkin. Imtiyozli aksiyalar boʻyicha dividendni qimmatli qogʻozlar bilan toʻlashga yoʻl qoʻyilmaydi («Aksiyadorlik jamiyatlari va aksiyadorlar huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida»gi Qonunning 48-moddasi).

Boshqa shakl va mol-mulk turlari uchun ustav hamda ishtirokchilar yigʻilishi qaroriga tayaning: toʻlov shakli ularda aks etgan boʻlishi, topshiriladigan mol-mulk qiymati esa aniqlangan va tasdiqlangan boʻlishi kerak. Korporativ qonuniylik ham, soliq baholash ham shunga bogʻliq. Toʻlovning oʻziga qoʻyilgan cheklovlarni (sof aktivlar, zaxira fondi) tekshirish pul dividendlari bilan bir xil amalga oshiriladi.

Soliq kodeksiga koʻra nima dividend hisoblanadi

Soliq kodeksi dividendni aksiyador yoki ishtirokchi unga tegishli aksiyalar yoki ulushlar boʻyicha yuridik shaxs foydasini taqsimlashda olgan har qanday daromad sifatida belgilaydi (41-modda). Bu taʼrifda daromad shakli pul bilan cheklanmagan: tugatishda toʻlovlar uchun kodeks pul va natura shaklini toʻgʻridan-toʻgʻri tilga oladi.

Muhim shart: daromadlar aksiyadorlar yoki ishtirokchilarning ustav kapitalidagi ulushlariga proporsional toʻlansagina dividend hisoblanadi. Agar mol-mulkni faqat bitta ishtirokchi olgan boʻlsa, ulushlar esa turlicha boʻlsa, bunday topshirishning tavsifi alohida tahlil qilinishi lozim — bunday holatda oldindan maslahat olgan maʼqul.

QQS: dividend hisobiga mol-mulk berish — realizatsiya

Soliq kodeksining 239-moddasi dividend toʻlash hisobiga tovarlarni topshirish yoki xizmat koʻrsatishni tovarlar (xizmatlar) realizatsiyasi aylanmasiga kiritadi. Demak, kompaniya QQS toʻlovchisi boʻlsa va ishtirokchiga pul oʻrniga tovar topshirsa yoki xizmat koʻrsatsa, odatiy maʼnodagi toʻlov boʻlmasa ham, unda aylanma yuzaga keladi.

Baza alohida tartibda aniqlanadi: dividend toʻlash hisobiga topshirishda u 248-modda boʻyicha tovarlar (xizmatlar) qiymatidan kelib chiqib, soliqni hisobga olgan holda aniqlanadi. Bundan tashqari, bitim narxi bozor qiymatidan past yoki yuqori boʻlsa, soliq organlari bazani tuzatishga haqli, soliq toʻlovchi esa narx bozor narxlariga mos ekanini asoslab, bunga qarshi chiqishi mumkin. Shuning uchun mol-mulk bahosini oldindan hujjatlar bilan tasdiqlang — narxnomalar, mustaqil baholovchi maʼlumotlari, shunga oʻxshash yetkazib berish shartnomalari bilan.

QQSning umumiy stavkasi — 12 foiz, kodeksning 36-bobida boshqacha belgilanmagan boʻlsa. Aksiz tovarlari boʻyicha ham dividend hisobiga topshirish aksiz soligʻi obyektiga kiradi.

Kompaniyada foyda soligʻi: mol-mulkning chiqib ketishi

Foyda soligʻi uchun ishtirokchiga mol-mulk topshirish — bu chiqib ketish. Amortizatsiya qilinadigan aktivning chiqib ketishidan moliyaviy natija aktivning chiqib ketishidan olingan daromaddan uning qoldiq qiymatini ayirish yoʻli bilan aniqlanadi (298-modda), amortizatsiya qilinadigan aktivlar va boshqa mol-mulkning chiqib ketishidan daromad esa yalpi daromadga kiritiladi (297-modda). Boshqa mol-mulk uchun natija buxgalteriya hisobi qoidalari boʻyicha aniqlanadi.

Koʻpincha adashtiriladigan alohida jihat: hisoblangan dividendlarning oʻzi xarajat emas. Kodeksning 317-moddasi soliq toʻlovchi hisoblagan dividend summalarini chegirib tashlanmaydigan xarajatlarga kiritadi. Yaʼni kompaniyaning soliqqa tortiladigan foydasi hisoblangan dividend summasiga kamaymaydi. Aylanmadan olinadigan soliq toʻlovchilar uchun ham dividend hisobiga topshirish soliqqa tortish obyektiga kiritilgan (463-modda).

Dividend soligʻi: kim ushlaydi va qachon toʻlaydi

Rezidentlarga dividend toʻlaydigan kompaniya soliq agenti hisoblanadi: u soliq summasini har bir oluvchi boʻyicha alohida va har bir toʻlov boʻyicha aniqlaydi (345-modda). Rezident jismoniy shaxslarning dividendlari uchun stavka — 5 foiz (381-modda), yuridik shaxslar uchun esa 337-modda birinchi qismining 11-bandiga koʻra 5 foiz.

Muddatlar: dividend soligʻi boʻyicha soliq hisoboti dividendlar hisoblangan oydan keyingi oyning yigirmanchi sanasidan kechiktirmay topshiriladi, soliqning oʻzi esa dividend toʻlangan sanadan kechiktirmay byudjetga toʻlanadi (345-modda). Amaliy muammo aynan shu yerda paydo boʻladi: agar ishtirokchiga faqat mol-mulk berilsa, soliq nimadan ushlanadi? Odatda yechim — toʻlovning bir qismini ishtirokchi pul bilan olishini yoki soliqni qoplashini oldindan koʻzda tutish va buni bayonnoma hamda shartnomada qayd etish.

Hisob-kitob namunasi (shartli raqamlar)

Faraz qilaylik, ishtirokchilar yigʻilishi jismoniy shaxs ishtirokchiga 100 000 000 soʻm miqdorida dividend taqsimlashga qaror qildi va qarorni xuddi shu summaga baholangan mol-mulkni topshirish yoʻli bilan ijro etdi. 5 foiz stavkadagi dividend soligʻi 5 000 000 soʻmni tashkil etadi. Bu tushuntirish uchun misol: real vaziyatda summa mol-mulk bahosiga va oluvchilar tarkibiga bogʻliq.

Topshirishdan oldin qanday savollarni yopish kerak: 5 000 000 soʻmni toʻlov sanasigacha kim va qaysi mablagʻdan oʻtkazadi; topshirish aylanmasidan kompaniyada qanday QQS yuzaga keladi va uni hisobvaraq-fakturada aks ettirish mumkinmi; hisob maʼlumotlariga koʻra aktivning chiqib ketishidan qanday moliyaviy natija hosil boʻladi; baho bozor bahosiga mosmi.

Harakatlar tartibi va tipik xatolar

Maqbul tartib quyidagicha. Avval toʻlovga cheklovlar tekshiriladi va oluvchilar tarkibi aniqlanadi. Soʻng topshiriladigan mol-mulk bahosi tasdiqlanadi. Keyin yigʻilish qarorida toʻlov shakli, mol-mulk, uning qiymati va soliqni toʻlash tartibi qayd etiladi. Shundan soʻng qabul qilish-topshirish dalolatnomasi, kerak boʻlsa hisobvaraq-faktura rasmiylashtiriladi va soliq agenti hisoboti topshiriladi.

• Foydani taqsimlash toʻgʻrisidagi qarorsiz mol-mulk «hisob-kitob evaziga» topshiriladi — soliq organi operatsiyani boshqacha tavsiflashi mumkin.
• Topshirishga QQS hisoblanmaydi, uni bepul yoki ichki operatsiya deb hisoblashadi.
• «Pul boʻlmagani uchun» dividend soligʻi ushlanmaydi.
• Mol-mulk qiymati past koʻrsatiladi va baza bozor narxi boʻyicha tuzatiladi.
• Hisoblangan dividendlar foyda soligʻini hisoblashda xarajatga kiritiladi.
• Baholash hujjatlari saqlanmaydi va ulushlarga proporsionallik qayd etilmaydi.