Kuzatuv kengashi aʼzolariga mukofot: JShDS, ijtimoiy soliq va chegirish

Toʻlov asosi: umumiy yigʻilish qarori

Aksiyadorlik jamiyatlari toʻgʻrisidagi qonun kuzatuv kengashi aʼzolariga vazifalarini bajargan davr uchun mukofot toʻlanishi va (yoki) shu bilan bogʻliq xarajatlar qoplanishi mumkinligini nazarda tutadi. Miqdorlarni aksiyadorlarning umumiy yigʻilishi qarori belgilaydi — direktor buyrugʻi yoki kengashning oʻz qarori emas.

Amaliy xulosa: birinchi toʻlovgacha kompaniyada mukofot miqdori (va xarajatlarni qoplash tartibi) koʻrsatilgan umumiy yigʻilish bayonnomasi, kuzatuv kengashi toʻgʻrisidagi nizom hamda har bir kengash aʼzosi bilan shartnoma yoki boshqa hujjat boʻlishi kerak. Bu hujjatlar soliq hisobi uchun ham kerak: xarajat asoslangan va tasdiqlangan boʻlishi shart.

JShDS: SK 371-moddasi qoidalari boʻyicha mehnatga haq toʻlash

Kodeks yuridik shaxs boshqaruv organi (kuzatuv kengashi yoki shunga oʻxshash organ) aʼzolariga shu yuridik shaxsning oʻzi tomonidan amalga oshiriladigan toʻlovlarni mehnatga haq toʻlash tarzidagi daromadlarga kiritadi. Demak, mukofotga toʻlov manbaida jismoniy shaxslarning daromadiga solinadigan soliq qoidalari tatbiq etiladi.

Kompaniya soliq agenti hisoblanadi: soliqni hisoblaydi, toʻlov paytida ushlab qoladi va byudjetga oʻtkazadi. Rezident uchun stavka 12 foizni tashkil etadi. Daromad olingan sana — toʻlov kuni, jumladan jismoniy shaxsning bankdagi hisobvaraqligiga oʻtkazish; shuning uchun soliq bayonnoma sanasiga emas, amalda toʻlashga bogʻlanadi.

Toʻlash muddati: soliq daromad toʻlanishi bilan bir vaqtda, lekin soliq hisobotini taqdim etish muddatidan kechiktirmay oʻtkaziladi. Soliq agentlari har oy, hisobot davridan keyingi oyning 15-sanasidan kechiktirmay, yil yakuni boʻyicha esa — keyingi yilning 15 fevralidan kechiktirmay hisobot topshiradi.

Mukofotdan ijtimoiy soliq

Ijtimoiy soliqni kompaniyaning oʻzi oʻz hisobidan toʻlaydi. Uning bazasi — SK 371-moddasiga muvofiq toʻlanadigan summalar, kuzatuv kengashi aʼzolariga mukofot esa aynan shu moddaga kiradi. Shu sababli kengash aʼzosidan JShDS ushlashdan tashqari, kompaniyada 12 foiz stavkada ijtimoiy soliq hisoblash majburiyati ham paydo boʻladi.

Bu tez-tez uchraydigan nomuvofiqlik: buxgalteriya «boshqaruv organiga mukofot»ni mehnatga haq toʻlash fondidan alohida narsa deb hisoblaydi va uni hisob-kitobga qoʻshishni unutadi. Bunday toʻlovlar sizning hisob dasturingizda bazaga tushishini tekshiring.

Hisob-kitob namunasi (shartli raqamlar)

Faraz qilaylik, umumiy yigʻilish rezident kengash aʼzosiga oyiga 10 000 000 soʻm mukofot belgiladi. Quyidagi barcha raqamlar — namuna, muayyan kompaniya maʼlumoti emas; qoʻllanilsa, boshqa majburiy badallar hisobga olinmagan.

• 12% stavkada JShDS: mukofotdan 1 200 000 soʻm ushlab qolinadi;
• kengash aʼzosiga qoʻlga: 8 800 000 soʻm;
• kompaniya hisobidan 12% stavkada ijtimoiy soliq: 1 200 000 soʻm;
• kompaniya uchun toʻlovning toʻliq qiymati: 11 200 000 soʻm.

Kengash aʼzolari — norezidentlar

Oʻzbekistondagi manbalardan daromad oladigan norezident jismoniy shaxslar ham jismoniy shaxslar daromadiga solinadigan soliq toʻlovchilaridir. Ulardan soliqni xuddi shu kompaniya soliq agenti sifatida soliq bazasi va belgilangan stavkadan kelib chiqib ushlaydi, toʻlov mamlakat ichida yoki undan tashqarida amalga oshirilganidan qatʼi nazar. Norezidentlarning mehnat shartnomalari, fuqarolik-huquqiy xarakterdagi shartnomalar boʻyicha daromadlari va boshqa daromadlari 12 foiz stavkada soliqqa tortiladi.

Rezidentlardan muhim farqlar. Birinchidan, norezident soliq bazasi soliq imtiyozlari qoʻllanmasdan aniqlanadi. Ikkinchidan, xorijiy valutadagi daromad soʻmga daromad haqiqatda olingan sanadagi Markaziy bank kursi boʻyicha qayta hisoblanadi. Uchinchidan, ikki tomonlama soliq solishdan qochish toʻgʻrisidagi xalqaro shartnoma qoʻllanadi: toʻlov soliq ushlamasdan yoki pasaytirilgan stavkada amalga oshirilishi mumkin, lekin buning uchun norezident Kodeks talab qiladigan hujjat bilan maqomi va imtiyoz huquqini tasdiqlashi kerak. Tasdiqlanmasa, soliqni umumiy tartibda ushlash xavfsizroq.

Ushlamaslik xavfi kompaniyaga tushadi: soliq ushlanmagan yoki xalqaro shartnoma notoʻgʻri qoʻllanilgan boʻlsa, soliq agenti ushlanmagan summani va penyani byudjetga oʻtkazishi shart.

Foyda soligʻi: xarajatni hisobga olish mumkinmi

Foyda soligʻini hisoblashda daromad olish bilan bogʻliq xarajatlar chegiriladi: asoslangan va hujjatlar bilan tasdiqlangan xarajatlar. Qonunchilik qoidalaridan kelib chiqadigan xarajatlar ham iqtisodiy jihatdan asoslangan hisoblanadi, aksiyadorlik jamiyatlari toʻgʻrisidagi qonun esa kuzatuv kengashiga mukofot toʻlashga bevosita ruxsat beradi. Shuning uchun umumiy yigʻilish qarori va hujjatlar boʻlsa, mukofot odatda hisoblangan ijtimoiy soliq bilan birga chegiriladi.

Daromad olishga qaratilgan faoliyat bilan bogʻliq boʻlmagan, qonun talab qilmaydigan xarajatlar chegirilmaydi. Agar toʻlov bayonnoma bilan tasdiqlanmagan boʻlsa, yigʻilish qaroridan oshsa yoki kengash aʼzosining ishda haqiqiy ishtirokisiz boʻlsa, soliq organi chegirishga shubha bilan qarashi mumkin. Aslida dividend yoki aksiyadorga yordam boʻlgan narsani mukofot deb atamang: bunday toʻlovlarning soliq tartibi boshqacha.

Tipik xatolar va harakatlar tartibi

• umumiy yigʻilish qarorisiz yoki belgilangan miqdordan ortiq toʻlash;
• toʻlov ish haqi qaydnomasi orqali oʻtkazilmagani uchun ijtimoiy soliq hisoblanmagan;
• norezidentga ikki tomonlama soliq solishdan qochish shartnomasi tasdiqlovchi hujjatsiz qoʻllangan;
• JShDS «kengash xodimlar emas» deb ushlanmagan;
• valutadagi mukofotni qayta hisoblash kursi toʻlov sanasida emas, bayonnoma sanasida olingan.
• Tartib: umumiy yigʻilish bayonnomasi → kengash aʼzosi bilan shartnoma → maqomni aniqlash (rezident yoki yoʻq) → toʻlov vaqtida soliqni hisoblash va ushlash → ijtimoiy soliq → hisobot va tasdiqlovchi hujjatlarni arxivga joylash.