Qayta ishlangan oziq-ovqat eksportchilariga QQS qaytarish: konserva, sharbat, quritilgan meva

Qayta ishlovchi QQS maqsadida nega «qishloq xoʻjaligi tovar ishlab chiqaruvchisi» emas

Konserva zavodi, sharbat yoki quritish sexi odatda xomashyoni fermer va dehqonlardan sotib oladi, tayyor mahsulotni esa chet elga joʻnatadi. Eksport bojxona rejimida olib chiqilgan tovarlar nol stavkada soliqqa tortiladi (SK 260-modda), umumiy stavka esa 12 foiz (SK 258-modda). Demak, qayta ishlovchida qadoq, shakar, shisha va tunuka, energiya, uskunalar boʻyicha kirish soligʻi bor, eksport tushumidan hisoblangan soliq esa yoʻq — manfiy farq paydo boʻladi.

Odatiy xato — oʻzini agrar ishlab chiqaruvchi deb hisoblab, qishloq xoʻjaligi uchun imtiyozlarga tayanish. SK 57-moddasi bunday deb daromadining kamida 80 foizini oʻzi yetishtirgan qishloq xoʻjaligi mahsuloti (jumladan, oʻz xomashyosidan birlamchi qayta ishlash) beradigan va ishlab chiqarish uchun yer uchastkalariga ega yuridik shaxslarni tan oladi. Bundan tashqari, sanoat qayta ishlashidan oʻtgan mahsulot qishloq xoʻjaligi mahsuloti hisoblanmaydi. Shu sababli SK 264-moddasi toʻrtinchi qismidagi nol stavka va 274-modda toʻrtinchi qismi 8-bandidagi tezlashtirilgan qaytarish, xomashyoni faqat sotib oladigan qayta ishlovchiga, odatda, mos kelmaydi: daromad tarkibingizni modda matni boʻyicha tekshiring.

Fermerlardan xaridlar: QQS qayerda paydo boʻlmaydi

Hisobga olish uchun soliq alohida koʻrsatilgan hisobvaraq-faktura kerak, taʼminotchi esa QQS toʻlovchisi sifatida roʻyxatdan oʻtgan boʻlishi shart (SK 266-modda). Fermer xoʻjaligi yoki dehqon toʻlovchi boʻlmasa, hujjatda soliq yoʻq va hisobga olinadigan narsa ham yoʻq. Taʼminotchi tasdiqlangan roʻyxatdagi mahsulotni sotuvchi qishloq xoʻjaligi tovar ishlab chiqaruvchisi boʻlsa, uni sotish nol stavkada soliqqa tortiladi (SK 264-moddasi toʻrtinchi qismi), yaʼni bu yerda ham hisobga olinadigan soliq chiqmaydi.

Amaliy xulosa: xomashyo koʻpincha qaytariladigan QQS yaratmaydi, asosiy qaytarish boshqa xarajatlardan shakllanadi. QQS toʻlovchisi boʻlmaganlardan xaridlarning umumiy tartibi alohida maqolada tahlil qilingan; bu yerda muhimi — qaytarish hisobiga hujjatlarda yoʻq soliqni kiritmaslik.

Qayta ishlovchi qaysi kirish QQS ini qaytara oladi

Soliqqa tortiladigan, jumladan nol stavkadagi aylanmalarda ishlatiladigan tovar va xizmatlar boʻyicha soliq hisobga olinadi; soliq ajratib koʻrsatilgan hisobvaraq-faktura kerak, import qilinganda esa soliq byudjetga toʻlanganiga tasdiq kerak (SK 266-modda). Amalda bular quyidagi xarajatlar:

• qadoq va idish: bankalar, qopqoqlar, paketlar, karton, yorliq — QQS toʻlovchilaridan olingan boʻlsa;
• yordamchi xomashyo: shakar, tuz, ziravorlar, limon kislotasi, konsentratlar — taʼminotchisi toʻlovchi boʻlsa;
• elektr energiyasi, gaz, suv, liniya va laboratoriya taʼmiri xizmatlari;
• uskunalar: asosiy vositalar sotib olinganda sotuvchi taqdim etgan soliq toʻliq hajmda hisobga olinadi (SK 266-modda), shu jumladan bunday uskunani olib kirishda toʻlangan soliq;
• eksport partiyasini tashish, ekspeditsiya va sertifikatlash xizmatlari.

Valyuta tushumi va 180 kun

Nol stavkada eksport uchun ishlatilgan xaridlar boʻyicha soliq Oʻzbekiston Respublikasi bankidagi hisobvaraqlarga tushgan valyuta tushumi ulushida hisobga olinadi (SK 266-modda). Eksportda yana xorijiy xaridor toʻlovini tasdiqlovchi bank koʻchirmasi kerak.

Valyuta tushumining oʻz vaqtida kelishini taʼminlaydigan va eksport shartnomalari boʻyicha muddati oʻtgan debitorlik qarzi yoʻq intizomli soliq toʻlovchilar soliqni tushum kelishidan qatʼi nazar hisobga oladi. Biroq tovar eksport rejimida chiqarilgan kundan boshlab 180 kalendar kun ichida pul tushmasa, tegishli summa hisobdan chiqariladi. Qayta ishlovchi uchun bu har bir eksport partiyasi boʻyicha tushum va 180 kunlik muddatni kuzatish kerakligini bildiradi, ayniqsa toʻlov boʻlib-boʻlib kelsa.

Shartli hisob-kitob misoli

Misol shartli raqamlarda keltirilgan. Oy davomida sex fermerlardan, QQS toʻlovchisi boʻlmaganlardan 400 mln soʻmlik xomashyo sotib oldi — hujjatlarda soliq yoʻq. QQS toʻlovchilaridan qadoq, shakar va xizmatlarni QQSsiz 300 mln soʻmga oldi: 12 foiz stavkada soliq 36 mln soʻmni tashkil etdi. Nol stavkada 1 mlrd soʻmlik mahsulot eksport qilindi. Hisoblangan QQS — nol, kirish QQS i — 36 mln, yakuniy manfiy farq — 36 mln soʻm (agar summa toʻliq hisobga olinsa).

Valyuta tushumi toʻliq kelmasa, umumiy tartibda soliq faqat tushum ulushida hisobga olinadi, qoldigʻi toʻlovni kutadi. Raqamlar tasviriy va hech bir kompaniya koʻrsatkichlarini aks ettirmaydi.

Qaytarish tartibi va hujjatlar

Manfiy summa odatda kelgusi toʻlovlar hisobiga oʻtkaziladi, ammo hisobotni topshirishda soliq organlarini xabardor qilib, qaytarishni soʻrash mumkin (SK 274-modda). Kameral tekshiruv natijasida qaytarish toʻgʻrisida qaror qabul qilinsa, pul xabar kelgan kundan boshlab oʻttiz kundan kechiktirmay qaytariladi.

Tezlashtirilgan tartib eksportchilarga nol stavka natijasida hosil boʻlgan summa qismida tatbiq etiladi, agar ularga ilgari soliq qaytarilgan va buzilishlar aniqlanmagan boʻlsa; tezlashtirilgan tartibda summa yetti kun ichida qaytariladi, kameral tekshiruv esa umumiy tartibda oʻtadi. Asossiz qaytarilgani penya bilan byudjetga qaytariladi.

Nol stavka huquqini tasdiqlovchi hujjatlar hisobot bilan birga topshiriladi (SK 260-modda). Ular orasida shartnoma va yuk bojxona deklaratsiyasi (SK 261-modda), bank koʻchirmasi bor. Partiyaga sifat va kelib chiqish sertifikatlari, qadoq varaqlari va spetsifikatsiyalarni ham jamlang: ular sotib olingan xomashyo va idishni olib chiqilgan mahsulot bilan solishtirishga yordam beradi.

Qayta ishlovchilarning odatiy xatolari

Yuqori xavfli toifaga kiritilgan hisobvaraq-fakturadagi QQS xaridor tomonidan hisobga olinmaydi (SK 267-modda), shuning uchun qadoq va xomashyo taʼminotchilarini toʻlovdan oldin tekshirgan maʼqul. Boshqa tez-tez uchraydigan xatolar:

• QQS toʻlovchisi boʻlmaganlardan xaridlar boʻyicha ajratib koʻrsatilmagan «soliq»ni hisobga olish;
• xomashyo va idish sarfini eksport hajmi bilan solishtirmaslik, shuning uchun kameral tekshiruvda xarajatlarning olib chiqilgan partiyaga aloqasini tushuntirib boʻlmaydi;
• har bir eksport partiyasi boʻyicha 180 kunni nazorat qilmaslik;
• SK 57-moddasi shartlarini tekshirmasdan oʻzini agrar ishlab chiqaruvchi deb hisoblash va huquqi boʻlmagan tezlashtirilgan tartibni talab qilish;
• xaridor toʻlovi boʻyicha bank koʻchirmasisiz ariza topshirish.