Qogʻoz, karton va qadoq eksportchilariga QQSni qaytarish

Qadoq ishlab chiqaruvchisida qaytariladigan QQS qayerda paydo boʻladi

Nol stavka Oʻzbekiston Respublikasi hududidan eksport bojxona protsedurasida olib chiqilgan tovarlarni sotishda qoʻllanadi (Soliq kodeksining 260-moddasi). Umumiy QQS stavkasi esa 12 foiz (258-modda). Tarmoq uchun asosiy farq shu: nol stavka tovarni oʻzi chet elga olib chiqqan shaxsga tegishli.

Agar gofrokorobka yoki plyonkani rezident korxonaga sotsangiz va u oʻz mahsulotini shunga joylab eksport qilsa, sizning sotuvingiz ichki sotuv boʻlib qoladi: joʻnatmangizda mamlakat hududidan olib chiqilgan tovar yoʻq, shuning uchun soliq umumiy stavka boʻyicha hisoblanadi. Nol stavka va demak, manfiy QQS xaridor-eksportchida paydo boʻladi, sizda emas. Alohida toifadagi bitimlar uchun istisnolarni oʻz sxemangizga qarab 260–264-moddalar boʻyicha tekshiring.

Jismoniy shaxslardan makulatura: hisobga olish yoʻq

Tarmoqning asosiy tuzoqlaridan biri — QQSsiz sotib olingan xomashyo. Hisobga olish faqat soliq summasi alohida ajratilgan hisobvaraq-faktura olingan va yetkazib beruvchi soliq toʻlovchi sifatida roʻyxatdan oʻtgan boʻlsa mumkin (266-moddaning birinchi qismi 2-bandi). QQS toʻlovchisi boʻlmagan jismoniy shaxs — makulatura yigʻuvchi bunday hisobvaraq-faktura bera olmaydi, demak, xomashyoning shu qismi boʻyicha sizda kiruvchi soliq yoʻq.

Hisob-kitob uchun bu quyidagini anglatadi: makulatura qiymati toʻliq tannarxga ketadi, hisobga olinadigan soliq esa faqat boshqa xaridlar boʻyicha shakllanadi — elektr energiyasi, kimyoviy moddalar, boʻyoqlar, ehtiyot qismlar, pudratchilar xizmatlari. Xomashyoda makulatura ulushi qancha katta boʻlsa, qaytarishga daʼvo qilishingiz mumkin boʻlgan summa shuncha kam. Vaziyatni orqaga qarab tuzatishga urinmang: soliq organlari hisobga olish huquqi xayoliy yoki yashirin bitim natijasida yuzaga kelganiga dalil boʻlsa, hisobga olishni bekor qilish yoki tuzatishga haqli (266-modda).

Import sellyuloza va boshqa olib kiriladigan xomashyo

Olib kiriladigan xomashyo boʻyicha hisobga olish olib kirishda soliq byudjetga toʻlangan boʻlsa mumkin (266-moddaning birinchi qismi 3-bandi). Asos — toʻlov tasdigʻi bilan bojxona deklaratsiyasi, faqat shartnoma va invoys emas. Deklaratsiya, toʻlov hujjati va buxgalteriya maʼlumotlari oʻrtasidagi nomuvofiqliklar kameral tekshiruvda savollarning eng koʻp uchraydigan sababidir.

Mahalliy yetkazib beruvchilardan sellyuloza, kimyo va qadoqlash materiallari xaridi hisobvaraq-fakturalar boʻyicha hisobga olinadi. Yetkazib beruvchi maqomini tekshiring: yuqori xavf toifasiga kiritilgan hisobvaraq-fakturadagi soliq xaridorlar tomonidan hisobga olinmaydi (267-modda).

Toʻgʻridan-toʻgʻri eksportda hisobga olish shartlari

Nol stavka boʻyicha yetkaziladigan mahsulotni ishlab chiqarishga sarflangan xaridlar boʻyicha kiruvchi soliq hisobga olinadi: nol stavka boʻyicha ham soliqqa tortiladigan faoliyat hisobga olish huquqini beradi (266-moddaning birinchi qismi 1-bandi). Biroq eksport uchun qoʻshimcha shartlar bor.

Birinchidan, xorijiy xaridor toʻlovini tasdiqlovchi bank koʻchirmasi kerak (266-moddaning birinchi qismi 5-bandi). Ikkinchidan, eksport maqsadida ishlatilgan tovarlar boʻyicha soliq Oʻzbekiston Respublikasi bankidagi hisobvaraqlarga tushgan valyuta tushumi ulushida hisobga olinadi (266-moddaning ikkinchi qismi). Uchinchidan, intizomli soliq toʻlovchilar uchun yengillik bor, lekin valyuta tushumi tovarlar «eksport» bojxona rejimida chiqarilgan kundan boshlab bir yuz sakson kalendar kun ichida tushmasa, tegishli soliq summasi hisobga olishdan chiqariladi (266-moddaning uchinchi qismi).

Eksportning oʻzi shartnoma, yuk bojxona deklaratsiyasi va chegara oʻtkazish punktidagi bojxona organi belgisi bilan tovar-transport hujjatlari bilan tasdiqlanadi (261-modda).

Gofrotara ishlab chiqaruvchisi uchun shartli misol

Misol shartli, raqamlar tasvir uchun oʻylab topilgan. Oy davomida korxona QQSsiz 750 shartli birlik import sellyuloza sotib oldi va olib kirishda 12% soliq, yaʼni 90 birlik toʻladi. Jismoniy shaxslardan 300 birlikka makulatura oldi — u boʻyicha kiruvchi soliq yoʻq. Mamlakat ichida rezident eksportchilarga QQSsiz 400 birlikka qadoq sotildi: hisoblangan soliq 12%, yaʼni 48 birlik. Yana 600 birlik nol stavka boʻyicha toʻgʻridan-toʻgʻri eksportga joʻnatildi.

Agar sellyuloza boʻyicha butun soliq hisobga olingan boʻlsa, farq 48 − 90 = −42 birlik boʻladi. Lekin qaytarishga bu summaning hammasi avtomatik daʼvo qilinmaydi: kiruvchi soliqning eksportga tegishli qismi valyuta tushumi va uning tushish muddatlariga bogʻliq, makulatura esa bir birlik ham qoʻshmaydi. Shuning uchun deklaratsiya topshirishdan oldin xaridlarni yoʻnalishlar boʻyicha ajratib, eksport qismiga qancha soliq tegishli ekanini oldindan hisoblash kerak.

Qaytarish tartibi va xatarlar

Qaytariladigan summa odatda kelgusi soliq toʻlovlari hisobiga oʻtkaziladi (274-modda). Hisobga oʻtkazish yetarli boʻlmasa, hisobot topshirishda soliq organini xabardor qilib, qaytarishni talab qilish mumkin. Kameral tekshiruv natijasida ijobiy qaror chiqarilsa, pul xabarnoma sanasidan boshlab oʻttiz kundan kechiktirmay qaytariladi (274-modda).

Eksportchilar uchun nol stavka qoʻllanishidan hosil boʻlgan summa qismida, agar ilgari qaytarish boʻlgan va buzilishlar aniqlanmagan boʻlsa, tezlashtirilgan tartib nazarda tutilgan (274-moddaning toʻrtinchi qismi); unda summa yetti kun ichida qaytariladi. Asoslilik tekshiruvi bunda umumiy tartibda oʻtkaziladi, asossiz qaytarilgan summa esa penya bilan byudjetga toʻlanadi (274-moddaning beshinchi qismi). Tarmoq uchun odatiy xatolar: makulatura xaridi boʻyicha soliq daʼvo qilingan, joʻnatmalarning bir qismi boʻyicha bank koʻchirmasi yoʻq, deklaratsiya va hisob maʼlumotlari mos kelmaydi, tushum tushish muddati nazorat qilinmagan.