QQS boʻyicha hisobot: qanday toʻldiriladi va qanday xatolar uchraydi

Davr, topshirish muddati va toʻlash muddati

QQS boʻyicha soliq davri — oy, agar Soliq kodeksining 39-bobida boshqacha belgilanmagan boʻlsa (259-modda). Hisobotni soliq hisobi joyidagi soliq organiga tugagan davrdan keyingi oyning yigirmanchi kunidan kechiktirmay topshirish kerak (273-modda). Masalan, oktyabr uchun hisobot 20 noyabrgacha topshiriladi.

Agar davr yakuni boʻyicha toʻlanadigan soliq musbat boʻlsa, uni hisobot topshirish muddatidan kechiktirmay toʻlash kerak. Manfiy boʻlsa, toʻlov yuzaga kelmaydi, ammo topshirish muddati oʻsha-oʻsha qoladi va qaytarish haqida soliq organiga aynan topshirish kunida xabar berasiz. Eksportchida hisobotni kechiktirish qaytarishning kechikishini ham anglatadi, shuning uchun topshirish jadvalini toʻlov boʻyicha emas, oylar boʻyicha yuriting.

Hisobot nimadan tuziladi: reyestrlar va hisobvaraq-fakturalar

Hisobotning asosi — hisob maʼlumotlari. 273-moddaga koʻra soliq hisobotiga soliq toʻlovchining xaridlar reyestri va sotuvlar reyestrida koʻrsatilgan maʼlumotlar kiritiladi. Reyestrlar, shuningdek olingan va berilgan hisobvaraq-fakturalarni roʻyxatga olish jurnallarining shakllari va yuritish tartibini Davlat soliq qoʻmitasi va Moliya vazirligi belgilaydi. Amaliy xulosa: hisobot hisobdan alohida «toʻldirilmaydi», u reyestrlarga allaqachon kiritilgan narsani aks ettiradi.

Shuning uchun tayyorgarlikni muddatdan bir necha kun oldin boshlang: sotuvlar reyestrini joʻnatmalar va bojxona maʼlumotlari bilan, xaridlar reyestrini olingan hisobvaraq-fakturalar bilan solishtiring. Soliq avval davrdagi sotuv boʻyicha bazaning barcha oʻzgarishlarini hisobga olib hisoblanadi (265-modda), keyin hisobga olinadigan va tuzatiladigan summalarga kamaytiriladi (272-modda). Ichki sotuv uchun stavka 12 foiz, eksport uchun 36-bob holatlarida — 0 foiz (258-modda).

• sotuvlar reyestri: 12 foizli ichki aylanmalar 0 foizli eksport aylanmalaridan alohida;
• xaridlar reyestri: faqat soliq ajratib koʻrsatilgan va yetkazib beruvchi QQS toʻlovchisi boʻlgan hisobvaraq-fakturalar;
• baza va ilgari hisobga olingan soliq tuzatishlari ular tegishli boʻlgan davrda aks ettirilgan.

Hisobga olish: topshirishdan oldin nimani tekshirish kerak

Hisobga olish huquqi faqat 266-modda shartlari bir vaqtda bajarilganda yuzaga keladi. Qaytarish uchun hisobot nuqtai nazaridan ikkitasi eng muhim: sizda soliq alohida ajratib koʻrsatilgan hisobvaraq-faktura yoki yetkazib beruvchining boshqa hujjati bor va yetkazib beruvchi soliq toʻlovchi sifatida roʻyxatdan oʻtgan, tovarlar esa nol stavkani ham qoʻshgan holda soliqqa tortiladigan faoliyatda ishlatiladi.

Soliqdan ozod qilingan aylanmalarni alohida tekshiring. Soliqqa tortiladigan va ozod qilingan aylanmalar boʻlsa, hisobga olishga soliqqa tortiladigan aylanmaga toʻgʻri keladigan soliq summasi qabul qilinadi (268-modda). Proporsional usulda ulush joriy kalendar yil davomida oʻssib boruvchi yakun bilan hisoblanadi, shuning uchun oy uchun qiymat bitta davrga emas, toʻplangan ulushga bogʻliq. Ozod qilingan aylanmalar uchun xaridlar boʻyicha soliq hisobga olinmaydi (267-modda).

Yana bir tekshiruv — yetkazib beruvchi hisobvaraq-fakturasining maqomi. Yuqori xavf darajasidagi toifaga kiritilgan hisobvaraq-fakturada koʻrsatilgan soliqni xaridor hisobga olmaydi (267-modda). Kontragentlarni soliq organi soʻrovidan keyin emas, topshirishdan oldin tekshiring.

Eksport bloki: tasdiqlash va valyuta tushumi

Nol stavka uchun hisobot eksportni tasdiqlovchi hujjatlarga tayanishi kerak. 261-modda shartnomani, tovarlarni olib chiqish asosi sifatida yuk bojxona deklaratsiyasini va bojxona belgisi qoʻyilgan yuk hujjatlarini nomlaydi. Bojxona tomonidan elektron axborot almashinuvi orqali soliq organiga berilgan chegara kesib oʻtilgani haqidagi maʼlumotlar ham tasdiq uchun asos boʻladi. Ayrim faoliyat turlari uchun hujjatlar roʻyxatini Vazirlar Mahkamasi tasdiqlaydi.

Ikkinchi shart — toʻlov. Nol stavka boʻyicha eksportda xorijiy xaridor tomonidan toʻlov amalga oshirilganini tasdiqlovchi bank koʻchirmasi kerak (266-modda). Eksport uchun xaridlar boʻyicha soliq Oʻzbekiston banklaridagi hisobvaraqlaringizga kelib tushgan valyuta tushumi ulushida hisobga olinadi. Intizomli soliq toʻlovchilar uchun istisno bor: hisobga olish tushum kelib tushishidan qatʼi nazar mumkin. Ammo tovarlar eksport rejimida chiqarilgan kundan boshlab 180 kalendar kun ichida tushum yoki uning bir qismi kelib tushmasa, tegishli summa hisobga olishdan chiqariladi.

Hisobot uchun bu oddiy narsani anglatadi: topshirishdan oldin har bir eksport joʻnatmasi boʻyicha «shartnoma — bojxona maʼlumotlari — koʻchirma» bogʻlami boʻlishi kerak. Tushum qisman kelgan boʻlsa, hisobga olishga faqat tegishli ulush kiradi va bu davrda toʻliq summani kutmaslik kerak.

Topshirishda qaytarishni qanday eʼlon qilish

Umumiy qoidaga koʻra qoplanadigan soliq summasi kelgusi soliq toʻlovlari hisobiga oʻtkaziladi (274-modda). Pulni hisobvaraqqa olish uchun hisobot topshirishda qaytarish haqida soliq organlariga xabar berish kerak. Kameral tekshiruv natijasi boʻyicha toʻliq yoki qisman qoplash toʻgʻrisida qaror qabul qilinsa, summa qaytarish haqida xabar berilgan kundan boshlab oʻttiz kundan kechiktirmay qaytariladi.

Tezlashtirilgan tartib moddada sanalgan toifalarga, jumladan eksportchilarga qoʻllaniladi: nol stavkani qoʻllash natijasida paydo boʻlgan summa qismida, agar ilgari soliq ularga qoplangan va buzilishlar aniqlanmagan boʻlsa. Bunda qaytarishga koʻrsatilgan summa toʻliq hajmda yetti kun ichida qoplanadi, ammo asoslanganlik boʻyicha kameral tekshiruv umumiy tartibda oʻtkaziladi. Summa yoki uning qismi asossiz boʻlib chiqsa, soliq byudjetga qoplangan kundan toʻlangan kungacha penya bilan qaytarilishi kerak. Qoplash tartibi va shartlarini Vazirlar Mahkamasi tasdiqlaydi.

Qaytarish uchun hisobotdagi odatiy xatolar

Quyida qaytarish summasining kamayishiga yoki soliq organi savollariga koʻpincha olib keladigan xatolar keltirilgan. Deyarli barchasi toʻldirishda emas, oy hisobida yuzaga keladi, ammo aynan hisobotda namoyon boʻladi.

• yetkazib beruvchi QQS toʻlovchisi boʻlmagan yoki soliq ajratib koʻrsatilmagan hisobvaraq-fakturalar boʻyicha soliq hisobga kiritilgan;
• ozod qilingan aylanmalar uchun xaridlar boʻyicha soliq umumiy oqimdan ajratilmagan, alohida hisob yuritilmaydi;
• valyuta tushumi toʻliq kelmagan boʻlsa-da, kirish soliqning eksport qismi toʻliq hisobga olingan;
• nol stavka qoʻllangan joʻnatma boʻyicha bank koʻchirmasi yoʻq;
• 180 kunlik muddat hisobga olinmagan: kelmagan tushum boʻyicha soliq hisobga olishda qolgan;
• reyestrlar va hisobot mos kelmaydi: hisobotdagi summa reyestrlar yakuniga teng emas;
• aniqlangan xato tuzatilmagan: aniqlashtirilgan hisobot oʻrniga yangi davrlar topshirilishda davom etmoqda.

Xato topshirishdan keyin aniqlansa

Ilgari topshirilgan hisobotda ishonchsiz yoki toʻliq boʻlmagan maʼlumotlarni yoki hisoblangan soliq summasini kamaytirishga olib kelgan xatolarni aniqlagan soliq toʻlovchi tuzatishlar kiritishi va aniqlashtirilgan hisobotni topshirishi shart (83-modda). Agar xato soliqni kamaytirishga emas, masalan, qaytarish summasining oshirilishiga tegishli boʻlsa, tuzatishni kechiktirmang: asossiz qoplangan soliq penya bilan qaytariladi. Aniqlashtirilgan hisobotni topshirish tartibi haqida batafsil — alohida maqolada.

Topshirishdan oldingi harakatlar tartibi, uni ichki yoʻriqnomada mustahkamlashni tavsiya etamiz:

• sotuvlar reyestrini joʻnatmalar, bojxona maʼlumotlari va bank koʻchirmalari bilan solishtirish;
• xaridlar reyestrini tekshirish: yetkazib beruvchilar va hisobvaraq-fakturalar maqomi, alohida hisob;
• eksport hisobga olish ulushini haqiqiy valyuta tushumi boʻyicha hisoblash va 180 kunlik muddatlarni belgilash;
• reyestrlar va hisobot yakunini solishtirish, qaytarish haqida bildirishnomani tayyorlash;
• kameral tekshiruv uchun tasdiqlovchi hujjatlar toʻplamini saqlash.