QQS kech qaytarilganda foizlar: byudjetdan kompensatsiyani qanday olish

Foiz olish huquqi nimaga asoslanadi

Foiz olish huquqi Soliq kodeksining 104-moddasida mustahkamlangan. Ortiqcha toʻlangan soliqni qaytarish muddat buzilgan holda amalga oshirilsa, muddatda qaytarilmagan summaga soliq toʻlovchiga muddat buzilgan har bir kalendar kun uchun foizlar hisoblanadi. Foizlar tegishli byudjet mablagʻlari hisobidan toʻlanadi.

QQSni qoplashga bu qoidalar bevosita yoyilgan: Kodeksning 103-moddasida zachyot va qaytarish boʻyicha bobning qoidalari soliq organi qarori bilan qoplanishi lozim boʻlgan QQS summasini hisobga olish yoki qaytarishga ham qoʻllanilishi koʻrsatilgan. Shuning uchun aynan QQS qoplanishining kechikishi foizlar masalasini qoʻyish uchun asosdir.

Kechikish qaysi muddatdan boshlab hisoblanadi

QQS uchun muddatni Kodeksning 274-moddasi belgilaydi. Kameral tekshiruv natijasida soliq organi soliqni toʻliq yoki qisman qoplash toʻgʻrisida qaror qabul qilsa, summa hisobotni topshirishda soliq organlariga qaytarish haqida xabar berilgan sanadan boshlab oʻttiz kundan kechiktirmay qaytariladi. 138-moddaga koʻra kameral tekshiruvning oʻzi ham shunday xabar berilgan kundan boshlab oʻttiz kun ichida oʻtkaziladi.

274-moddaning toʻrtinchi qismida sanab oʻtilgan soliq toʻlovchi toifalari uchun tezlashtirilgan tartib amal qiladi: qaytarish uchun koʻrsatilgan summa toʻliq hajmda yetti kun ichida qoplanadi, ayrim toifalar uchun esa tezroq (toʻrtinchi qismning 7- va 8-bandlari boʻyicha bir kun yoki avtomatik rejimda uch kun). Kompaniya tezlashtirilgan tartibga kirishini tekshiring: kechikish qachondan boshlanishi shunga bogʻliq.

Ehtiyot boʻling: qaysi muddatga tayanish kerak

104-modda matni foizlarni oʻzining toʻrtinchi qismida belgilangan muddat (yozma ariza boʻyicha oʻn besh kun) buzilishi bilan bogʻlaydi, QQSni qoplash muddati esa 274-moddada belgilangan. QQS uchun qaysi muddat «belgilangan» deb hisoblanishi 104-modda matnida bevosita koʻrsatilmagan, bu esa soliq organi bilan bahs boʻlishi mumkin boʻlgan nuqta.

Amaliy xulosa: foizlar haqidagi arizada 103, 104 va 274-moddalarga birgalikda murojaat qiling va kechikishni oʻzingizga tegishli qoplash tartibiga mos muddatdan hisoblang. Summa katta boʻlsa, pozitsiyani oldindan soliq maslahatchisi yoki yurist bilan kelishgan maʼqul.

Foizlarni qanday hisoblash mumkin

Foiz stavkasi muddat buzilgan kunlarda amalda boʻlgan Markaziy bank qayta moliyalash stavkasiga teng. Stavka oʻzgarishi mumkin, shuning uchun kechikish bir necha davrni qamrasa, hisob-kitob har bir davrning stavkasi boʻyicha olib boriladi. Joriy stavkani Markaziy bank saytidan oling — maqolada uni keltirmaymiz.

Shartli raqamlardagi misol (haqiqiy stavka emas). Qaytarilishi lozim boʻlgan summa 100 000 000 soʻm, muddat 20 kalendar kunga buzilgan, qayta moliyalash stavkasi shartli ravishda yiliga 14% deylik. Taxminiy hisob: 100 000 000 × 14% ÷ 365 × 20 ≈ 767 000 soʻm. Yillik stavkani kunlarga boʻlishning aniq tartibini soliq organi yoki maslahatchidan aniqlashtiring — Kodeks faqat har bir kalendar kun uchun foiz hisoblanishini aytadi.

Foizlar, xuddi qaytarishning oʻzi kabi, milliy valyutada toʻlanadi.

Kompaniya nima qilishi kerak: harakatlar tartibi

Ketma-ketlik quyidagicha boʻlishi mumkin.

• Sanalarni qayd eting: qaytarish haqida xabar bilan hisobot topshirilgan sana, soliq organi qarori sanasi, pul haqiqatda kelgan sana.
• Muddatni solishtiring: sizga qaysi qaytarish muddati (umumiy yoki tezlashtirilgan) tegishli ekanini aniqlang va kechikkan kalendar kunlar sonini hisoblang.
• Soliq organiga foizlar hisob-kitobi va 103, 104 hamda 274-moddalarga havola bilan yozma ariza yuboring.
• Topshirilganini tasdiqlovchi hujjatlarni (kirish raqami, elektron xabarnoma) va qaytarish boʻyicha toʻlov hujjatlarini saqlang.
• Javob boʻlmasa yoki foizlar hisoblanmagan boʻlsa, harakatsizlik ustidan yuqori turuvchi soliq organiga yoki sudga shikoyat qiling.

Soliq organi rad etsa yoki jim tursa

Kameral tekshiruv natijalariga koʻra soliq organlari yo qoplash toʻgʻrisida qaror, yo toʻliq yoki qisman rad etish haqida asoslantirilgan qaror chiqaradi. Zachyot yoki qaytarishni rad etish haqida soliq organi qaror qabul qilingan kundan boshlab uch kun ichida xabar berishi shart. Rad asoslantirilmagan boʻlsa yoki siz rozi boʻlmasangiz, bu shikoyat qilish uchun asosdir.

Kodeksning 230-moddasi har bir shaxsga soliq organlarining normativ boʻlmagan hujjatlari va mansabdor shaxslarining harakati (harakatsizligi) ustidan shikoyat qilish huquqini beradi. Shikoyatni yuqori turuvchi soliq organiga yoki sudga berish mumkin (231-modda); shikoyat berilishi shikoyat qilinayotgan qarorning ijrosini toʻxtatib turadi. Kodeks soliq toʻlovchi huquqlari qatorida soliq organlarining noqonuniy qarorlari yoki harakatlari keltirgan zararlarni qoplashni talab qilish huquqini ham nomlaydi.

104-moddaga koʻra ortiqcha toʻlangan soliqni zachyot qilish yoki qaytarish haqidagi ariza summa toʻlangan kundan boshlab uch yil ichida berilishi mumkin — hujjatlarni kechiktirmang.

Tipik xatolar

• Muddat sizning toifangiz uchun oʻtgan-oʻtmaganini aniqlamay foiz talab qilish.
• Kechikishni qaytarish haqida xabar sanasidan va kameral tekshiruv muddatini hisobga olib emas, hisobot topshirilgan sanadan hisoblash.
• Kechikish kunlaridagi stavka oʻrniga eskirgan qayta moliyalash stavkasidan foydalanish.
• Sanalarning isbotini saqlamaslik — ularsiz hisob-kitobni himoya qilish qiyin.
• Qaytarishni kechiktirgani uchun foizlarni soliq toʻlovchining oʻzi toʻlaydigan penya bilan aralashtirish: qoplangan summa asossiz boʻlib chiqsa, u qoplangan sanadan byudjetga toʻlangan sanagacha penya bilan birga qaytarishi shart.