QQS toʻlamaydigan taʼminotchidan xarid qilish

Xarid boʻyicha hisobga olish uchun qanday shartlar kerak

Kiruvchi hujjatlardagi soliq hisobiga toʻlanadigan QQSni kamaytirish huquqi oʻz-oʻzidan paydo boʻlmaydi. SKning 266-moddasida bir vaqtning oʻzida bajarilishi kerak boʻlgan shartlar keltirilgan. Birinchisi — tovarlar yoki xizmatlar aylanmasi soliqqa tortiladigan, shu jumladan nol stavkadagi faoliyatda ishlatiladi. Ikkinchisi — hisobvaraq-faktura yoki taʼminotchining soliq summasi alohida koʻrsatilgan boshqa hujjati olingan va taʼminotchi soliq toʻlovchi sifatida roʻyxatdan oʻtgan.

Aynan ikkinchi shart savolingizga javob: taʼminotchi QQS toʻlovchisi sifatida roʻyxatdan oʻtmagan boʻlsa, siz puxta rasmiylashtirilgan hisobvaraq-faktura olgan boʻlsangiz ham, hisobga olish boʻlmaydi. Shuning uchun kontragent holatini tekshirish rasmiyat emas, xarid narxini hisoblashning bir qismidir.

Kim QQS toʻlovchisi boʻlmasligi mumkin

Oʻzbekiston Respublikasining yuridik shaxslari QQS toʻlovchilari qatorida birinchi boʻlib nomlangan. Yakka tartibdagi tadbirkorlar (YaTT) uchun chegara amal qiladi: YaTT soliq davri uchun tovarlar (xizmatlar) sotishdan olgan daromadi bir milliard soʻmdan oshsa yoki QQS toʻlashga ixtiyoriy oʻtgan boʻlsa, toʻlovchi boʻladi. Alohida koʻrsatilishicha, aylanmadan olinadigan soliq toʻlovchilari QQS toʻlovchisi hisoblanmaydi.

Amalda «QQSsiz taʼminotchi» koʻpincha aylanmasi chegaradan past YaTT yoki aylanmadan olinadigan soliq toʻlovchisi boʻladi. Chegara davrga bogʻlangan, shuning uchun taʼminotchining holati yil davomida oʻzgarishi mumkin: kecha QQSsiz sotgan shaxs chegaradan oshgach, soliq bilan hujjat rasmiylashtira boshlaydi. Sizga bu holatni bitim paytida tasdiqlash kerakligini bildiradi — ramka shartnoma tuzishda bir marta emas.

Narxga qanday taʼsir qiladi: hisob-kitob misoli

QQS stavkasi umumiy qoidaga koʻra 12 foizni tashkil etadi. Takliflarni solishtirish bu bilan qanday oʻzgarishini shartli raqamlarda koʻrsatamiz. Misol tasviriy xarakterda va aniq kompaniya uchun hisob-kitob emas.

Faraz qiling, siz soliqqa tortiladigan aylanmali QQS toʻlovchisisiz va sizga tovar partiyasi kerak. A taʼminotchi toʻlovchi va 112 shartli birlik soʻraydi, shundan soliq — 12. B taʼminotchi toʻlovchi emas va QQSsiz 105 birlik soʻraydi. Hisobga olingach, A taʼminotchi sizga 100 birlik turadi: 12 birlik toʻlanadigan QQSingizni kamaytiradi. B taʼminotchi esa aynan 105 turadi. Demak, B taklifi narxi 100 dan past boʻlsagina foydali; 105 da u shartnomada arzon koʻrinsa ham qimmatroq.

Hisob uchun qoida oddiy: toʻlovchidan xaridda soliqsiz narxni, toʻlovchi boʻlmagandan xaridda esa toʻliq narxni solishtiring. Eʼtibor bering: bu aylanmasi soliqqa tortiladigan xaridorga tegishli. Agar aylanmangiz QQSdan ozod etilgan boʻlsa yoki oʻzingiz toʻlovchi boʻlmasangiz, A taʼminotchi narxidagi soliqni baribir hisobga ola olmaysiz va manzara boshqacha boʻladi.

• aylanmasi soliqqa tortiladigan xaridor-toʻlovchi: toʻlovchida QQSsiz narxni, toʻlovchi boʻlmaganda toʻliq narxni solishtiramiz;
• toʻlovchi boʻlmagan xaridor: toʻlovchi-taʼminotchi narxidagi soliq hisobga olinmaydi, narxlarni toʻliq solishtiramiz;
• aylanmasi ozod etilgan xaridor: bunday aylanma uchun xaridlar boʻyicha hisobga olish yoʻq, alohida hisob kerak.

QQSni qaytarishga taʼsiri

Qaytarish hisobga olinadigan soliq hisoblanganidan oshganda paydo boʻladi. Qaytarilishi lozim boʻlgan summa umumiy qoidaga koʻra kelgusi soliq toʻlovlari hisobiga oʻtkaziladi, hisobotda soliq organlarini xabardor qilib, uni qaytarishni ham soʻrash mumkin. Kameral tekshiruv natijasida qaytarish toʻgʻrisida qaror qabul qilinsa, summa soliq organlariga xabar berilgan sanadan boshlab oʻttiz kundan kechiktirmay qaytariladi.

Bundan xaridlar bilan toʻgʻridan-toʻgʻri bogʻliqlik kelib chiqadi: faqat hisobga olingan summani qaytarish mumkin. Soliq toʻlovchi boʻlmaganlardan xaridlar kiruvchi soliq yaratmaydi, shuning uchun xarajatlarining asosiy qismi shunday taʼminotchilarga tushadigan kompaniyada manfiy farq koʻpincha toʻplanmaydi, balki qoʻshilgan qiymat soligʻini toʻlaydi. Nol stavkadagi eksportchi uchun manzara teskari: xomashyo va xizmatlarning katta qismini QQSsiz sotib olsa, qaytariladigan summa modelda kutilganidan kam boʻladi. Buni shartnomalar tuzishdan oldin marja hisobiga kiriting, hisobot topshirilgandan keyin emas.

Qaytarishga ariza tayyorlayotgan boʻlsangiz, kiruvchi hisobvaraq-fakturalarning butun zanjiri toʻlovchilarga tegishli ekanini va ularning holati operatsiya paytida amaldagi boʻlganini tekshiring. Qaytarish uchun hujjatlar haqida batafsil — «QQSni qaytarish» xizmatida.

Hujjatlardagi odatiy xatolar

Birinchi xato — toʻlovchi boʻlmagan shaxs rasmiylashtirgan hisobvaraq-fakturadagi QQSni hisobga olish. Kodeksda taʼminotchining javobgarligi nazarda tutilgan: QQS toʻlovchisi boʻlmagan taʼminotchining hisobvaraq-fakturada soliqni koʻrsatishi hisobvaraq-fakturada koʻrsatilgan summadan yigirma foiz miqdorida jarima solishga olib keladi, bunda taʼminotchi hisobvaraq-fakturada koʻrsatilgan soliq summasini budjetga toʻlashi shart. Xaridor uchun esa 266-moddadagi taʼminotchining roʻyxatdan oʻtganligi sharti bajarilmaydi, shuning uchun bunday hujjat boʻyicha hisobga olish xavfli.

Ikkinchi xato — guvohnoma toʻxtatilishini kuzatmaslik. Guvohnomasi amali toʻxtatilgan, tugatilgan yoki bekor qilingan soliq toʻlovchidan olingan tovarlar boʻyicha soliq hisobga olinmaydi, bu uning xaridorlariga ham tegishli. Yuqori xavfli toifaga kiritilgan hisobvaraq-fakturalar boʻyicha soliq ham, 266¹-moddada nazarda tutilgan maxsus tartibda toʻlangan hollar bundan mustasno, xaridorlar uchun hisobga olinmaydi.

Uchinchi xato — uch xil holatni bir jadvalda aralashtirish. Bir holat — umuman toʻlovchi boʻlmagan taʼminotchi; boshqasi — roʻyxatdan oʻtishi toʻxtatilgan toʻlovchi; uchinchisi — oʻzi toʻlovchi boʻlmagan xaridor. Oxirgi holat 267-moddada alohida nomlangan: soliq toʻlovchi boʻlmagan yuridik shaxslar yoki yakka tartibdagi tadbirkorlar tovarlar sotib olganda toʻlagan soliq hisobga olinmaydi. Hisobga olinmaydigan soliq, agar 268–270-moddalarda boshqacha nazarda tutilmagan boʻlsa, sotib olingan tovarlar qiymatiga kiritiladi.

Kompaniya nima qilishi kerak: harakatlar tartibi

QQS toʻlamaydigan taʼminotchilardan xaridlar soliq hisobotida kutilmagan hol boʻlib chiqmasligi uchun bir nechta oddiy tartibni mustahkamlang. Ular kam vaqt oladi, lekin tekshiruvda qayta hisoblash va kelishmovchiliklardan saqlaydi.

• shartnoma tuzishdan oldin taʼminotchidan QQS toʻlovchisi holati yoki yoʻqligini tasdiqlashni soʻrang va kontragent dosyesida saqlang;
• shartnomada narxga QQS kiritilgan-kiritilmaganini koʻrsating va taʼminotchini holat oʻzgargani haqida yozma xabardor qilishga majbur qiling;
• takliflarni solishtirish jadvalida toʻlovchilar uchun soliqsiz narxni, toʻlovchi boʻlmaganlar uchun toʻliq narxni hisoblang;
• hisobda xaridlarni taʼminotchi holati boʻyicha ajrating, shunda hisobga olinadigan soliq summasini tez yigʻish mumkin;
• toʻlovchi boʻlmaganlar hujjatlaridagi soliqni hisobga olmang va taʼminotchiga soliqni ajratib koʻrsatish mumkin emasligini bildiring;
• hisobot topshirishdan oldin taʼminotchilarning amaldagi holatini, ayniqsa yirik xaridlar boʻyicha, solishtiring;
• soliqni qaytarishni rejalashtirsangiz, hujjatlar zanjiri toʻliqligini va unda toʻlovchi boʻlmaganlar yoʻqligini oldindan tekshiring.