QQS hisobidan chiqarish: qachon va qanday

QQS toʻlovchisi boʻlishdan kim chiqa oladi

SK 237-moddasi QQS soliq toʻlovchilarini sanab oʻtadi. Ular orasida Oʻzbekiston Respublikasi yuridik shaxslari hamda soliq davri uchun daromadi bir milliard soʻmdan oshadigan yoki QQS toʻlashga ixtiyoriy oʻtgan yakka tartibdagi tadbirkorlar bor. Bundan uchta amaliy xulosa chiqadi.

Birinchi: QQS toʻlovchisi boʻlib ixtiyoriy oʻtgan YaTT, prinsipial jihatdan, toʻlovchi boʻlmay qolishi mumkin, ammo hisobdan chiqarish tartibini kodeks emas, quyi darajadagi hujjat belgilaydi. Ikkinchi: chegaradan oshgani uchun toʻlovchiga aylangan YaTT shu holat saqlanib turguncha toʻlovchi boʻlib qoladi. Uchinchi: yuridik shaxs QQSdan «endi xohlamayman» degan ariza bilan emas, balki toʻlovchi boʻlmay qoladigan rejimga oʻtish bilan chiqadi. Kodeksda aylanmadan olinadigan soliq toʻlovchilari QQS toʻlovchisi hisoblanmasligi bevosita koʻrsatilgan.

• qaysi asosda toʻlovchi deb topilganingizni tekshiring: yuridik shaxs, chegaradan oshish yoki ixtiyoriy oʻtish;
• keyingi davrda aylanmadan olinadigan soliqni qoʻllashga haqingiz borligini tekshiring — shartlar kodeksning amaldagi tahririda va soliq maslahatchisida;
• agar asos ixtiyoriy oʻtish boʻlsa, hisobdan chiqarishning amaldagi tartibida ariza muddati va shaklini aniqlang.

Hisobdan chiqarish tartibi: kodeksda nima, quyi hujjatlarda nima

Soliq kodeksi hisobdan chiqarishni bosqichma-bosqich yozmaydi. 237-modda soliq toʻlovchilar soliq organlarida maxsus roʻyxatga olinishini belgilaydi, soliq toʻlovchi sifatida maxsus roʻyxatdan chiqarish tartibini esa Vazirlar Mahkamasi belgilaydi. lex.uz dagi moddaga izohda Davlat soliq qoʻmitasining 2020 yil 2 maydagi 3232-son qarori bilan tasdiqlangan, soliq toʻlovchilarni qoʻshilgan qiymat soligʻi toʻlovchilari sifatida maxsus roʻyxatga olish tartibi toʻgʻrisidagi nizom keltirilgan.

Amaliy xulosa: ariza topshirishdan oldin aynan shu tartibning amaldagi tahririni oching. Ariza muddatlari, shakli va rad etish shartlarini bu yerda keltirmaymiz, chunki ular oʻzgarishi mumkin, sanadagi xato esa qimmatga tushadi. Ularni murojaat sanasiga tekshiring.

Maqom yoʻqolganda kirish QQSi bilan nima boʻladi

Asosiy norma — SK 269-moddasi. Sotib olingan tovarlar va xizmatlar boʻyicha avval hisobga olingan soliq summasi bir qator hollarda tuzatilishi kerak, ulardan biri — soliq toʻlovchi maqomini yoʻqotish (yoki soliq toʻlashdan ozod etilish). Soliq avval hisobga olingan miqdorda tiklanadi.

Bu shuni anglatadi: QQSdan chiqsangiz, kompaniyada qolgan narsalar boʻyicha avval hisobga olingan kirish soligʻi amalda budjetga qaytadi. Chiqishning oʻzi oʻtgan hisobga olishlarni «nolga tushirmaydi». Bu sizga aynan soddaroq rejimga oʻtayotgan davrda qoʻshimcha yuk.

Tuzatish qanday hisoblanadi: zaxiralar va asosiy vositalar

Tovar-moddiy zaxiralar boʻyicha summa tuzatishdan oldingi oxirgi oʻn ikki oy ichida sotib olingan tovarlar va xizmatlar qiymatidan, soligʻi tiklanishi lozim boʻlgan zaxira qoldiqlariga toʻgʻri keladigan qismidan aniqlanadi. Demak, chiqish sanasiga qoldiqlarni inventarizatsiya qilish va ularni oxirgi oʻn ikki oylik xaridlarga bogʻlash kerak.

Asosiy vositalar, koʻchmas mulk va nomoddiy aktivlar boʻyicha avval hisobga olingan (yoki qiymatiga kiritilgan) soliq summasining qayta baholashsiz balans qiymatiga toʻgʻri keladigan qismi olinadi. 270-moddada istisno bor: toʻliq amortizatsiya qilingan yoki foydalanishga topshirilganiga 10 yildan oshgan obyektlar uchun bu maxsus tuzatish tartibi qoʻllanmaydi. Obyekt istisnoga tushishini har doim tekshiring, odatiy tarzda hisoblamang.

• zaxiralar: chiqish sanasidagi qoldiq × shu qoldiqqa toʻgʻri keladigan oxirgi 12 oylik xaridlar soligʻi;
• asosiy vositalar: avval hisobga olingan soliqning qayta baholashsiz qoldiq qiymatiga mutanosib qismi;
• toʻliq amortizatsiya qilingan yoki foydalanishga topshirilganiga 10 yildan oshgan obyektlar — 270-modda boʻyicha tekshiruv.

Shartli raqamlardagi hisob-kitob misoli

Misol shartli, raqamlar tasviriy maqsadda oʻylab topilgan. Faraz qilaylik, QQSdan chiqishda kompaniyada zaxiralar qoldi, ular boʻyicha oxirgi oʻn ikki oyda 20 mln soʻm QQS hisobga olingan va qoldiqlarga shu summaning 40 foizi toʻgʻri keladi. Unda zaxiralar boʻyicha tiklanadigan summa 8 mln soʻm (20 mln × 40 %).

Yana faraz qilaylik, hisobda stanok bor, u boʻyicha avval 30 mln soʻm QQS hisobga olingan, uning qayta baholashsiz qoldiq qiymati boshlangʻich qiymatning 50 foizini tashkil etadi. Unda tiklanadigan mutanosib qism 15 mln soʻm (30 mln × 50 %). Jami tiklash 23 mln soʻm. Haqiqiy summalarni buxgalteriya maʼlumotlari va 269 hamda 270-moddalar matni boʻyicha aniqlang, shu misol boʻyicha emas.

Qaysi davrda va natija qanday aks ettiriladi

Hisobga olingan soliq summasini tuzatish 269-moddada koʻrsatilgan holatlar yuzaga kelgan soliq davrida amalga oshiriladi. Yaʼni tiklash maqom yoʻqolgan davrga tegishli, keyingisiga emas. Tuzatish summasi obyektlarning balans qiymatini oshirishga (yoki kamaytirishga) olib boriladi yoki foyda soligʻi hisoblanayotganda hisobga olinadigan xarajatlar (yoki daromadlar) tarkibiga kiritiladi.

Agar keyinroq QQSga qaytsangiz va zaxiralarni soliqqa tortiladigan aylanma uchun ishlata boshlasangiz, kodeks teskari yoʻlni ham nazarda tutadi: avval hisobga olinmagan soliq soliqqa tortiladigan aylanma uchun keyingi foydalanishda tuzatiladi (hisobga olinadi). Qoldiqlar va asosiy vositalar uchun alohida shartlar bor, shuning uchun har safar 269 va 270-moddalarni solishtiring.

Kontragentlarga taʼsir va tipik xatolar

QQSdan chiqish xaridorlaringizga ham taʼsir qiladi. Taʼminotchining hisobvaraq-fakturasi boʻyicha soliq faqat taʼminotchi soliq toʻlovchi sifatida roʻyxatga olingan boʻlsa hisobga olinadi, toʻlovchi boʻlmaganlardan xaridlar boʻyicha hisobga olish nazarda tutilmagan. Yirik mijozlarni oldindan ogohlantiring: hisobdan chiqarilgandan keyin ular sizning joʻnatmalaringiz boʻyicha soliqni hisobga ola olmaydi, bu shartnoma narxiga taʼsir qilishi mumkin. Shartnoma shartlari va oʻtish davridagi hisobvaraq-fakturalarni oldindan tekshirgan maʼqul.

Chiqishdan oldingi tipik xatolar: inventarizatsiya oʻtkazmaslik va tiklashni hisoblamaslik; tuzatish maqom yoʻqolgan davrga tegishli ekanini unutish; hisobdan chiqarish tartibining amaldagi tahriri oʻrniga ogʻzaki javoblarga tayanish; toʻlovchi maqomi yoʻqolgach narxlar va shartnomalarni qayta koʻrib chiqmaslik. Summa kompaniya budjeti uchun sezilarli boʻlsa, ariza berishdan oldin hisob-kitoblarni auditor yoki soliq maslahatchisi bilan oldindan tekshirish maqsadga muvofiq.