Boʻlib toʻlashga sotish: sotuvchi soliqlari

Boʻlib toʻlash QQSni kechiktirmaydi

Soliq kodeksi bunday bitimni QQS obyektiga bevosita kiritadi: tovarlar realizatsiyasi aylanmasiga, jumladan, tovarni toʻlovni boʻlib toʻlash shartlarida topshirish ham kiradi (239-modda). Yaʼni boʻlib toʻlash sotuvni «avans» yoki «qarz»ga aylantirmaydi — bu toʻlovi choʻzilgan oddiy realizatsiya.

Fuqarolik kodeksi bunday sxemani tovarni kreditga sotish deb ataydi: shartnomada tovar topshirilgandan keyin maʼlum vaqt oʻtgach toʻlash nazarda tutilsa, xaridor shartnomada belgilangan muddatda toʻlaydi (FK 421-moddasi). Shuning uchun toʻlov jadvalini shartnomada qayd etish kerak — bu qarzni hisobga olish va kechikish bilan ishlash uchun asos boʻladi.

Aylanma sanasi: aynan qaysi

Aylanma sodir etilgan sana SK 242-moddasi boʻyicha aniqlanadi va bitim predmetiga bogʻliq. Tovarlar uchun bu hisobvaraq-faktura berilgan sana yoki joʻnatish sanasi, agar u oldinroq boʻlsa. Joʻnatish boʻlmasa, mulk huquqi oʻtgan sana olinadi. Koʻchmas mulk uchun — qabul-topshirish dalolatnomasi sanasi. Xizmatlar uchun — hisobvaraq-faktura yoki xizmat koʻrsatilganini tasdiqlovchi boshqa hujjat imzolangan sana.

• tovar 10 martda joʻnatildi, hisobvaraq-faktura 12 martda yozildi, toʻlov — oltita teng qism: aylanma 10 mart (joʻnatish hisobvaraq-fakturadan oldin) deb belgilanadi, toʻlov sanalari boʻyicha emas;
• xizmat martda koʻrsatildi va dalolatnoma imzolandi, toʻlov sentyabrgacha choʻzilgan: aylanma — mart oyiniki;
• koʻchmas mulk aprelda dalolatnoma bilan topshirildi, toʻlov boʻlib-boʻlib: aylanma — dalolatnoma sanasi boʻyicha.

Soliq bazasi va QQS

QQS bazasi — realizatsiya qilinayotgan tovarlar (xizmatlar) qiymati, bitim narxidan soliqning oʻzini qoʻshmasdan (248-modda). Shartnomada boʻlib toʻlash nazarda tutilsa, narx aniq koʻrsatilishi kerak: tovar narxiga nima kiradi va boʻlib toʻlash uchun alohida foiz yoki ustama nima. Bu realizatsiya aylanmasini moliyaviy daromad bilan aralashtirmaslik uchun muhim.

QQS soliq davri yakunlari boʻyicha, sanalari shu davrga tegishli aylanmalar boʻyicha hisoblanadi (265-modda). Demak, olti oyga boʻlib toʻlashda soliq toʻliq summadan joʻnatish davrida aks ettiriladi, hisobga esa pulning faqat bir qismi kelgan boʻlishi mumkin. Pul oqimini rejalashtiring: QQS uchun zaxira oldindan kerak.

Agar shartnomada narx xorijiy valyutada koʻrsatilgan boʻlsa, tushum Markaziy bank kursi boʻyicha 242-modda boʻyicha aylanma sanasiga qayta hisoblanadi (247-modda).

Foyda soligʻida daromad

Yalpi daromadga olinishi lozim boʻlgan daromadlar kiradi, faqat haqiqatda olinganlari emas (297-modda). Yalpi daromad QQSsiz aniqlanadi. Daromadni tan olish sanasi, Kodeksda boshqacha belgilanmagan boʻlsa, buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq aniqlanadi. Amalda bu shuni anglatadi: boʻlib toʻlashga sotishdan tushumni buxgalteriya qoidalari boʻyicha tovar topshirilgan paytda tan oling, pul tushishi jadvali boʻyicha emas.

Buxgalteriya va soliq hisobi oʻrtasidagi farqlarni 297-modda matni boʻyicha hal qiling: agar Kodeksdagi tan olish tartibi boshqacha boʻlsa, foyda soligʻi uchun Kodeks qoʻllaniladi. Buni oʻz shartnomalaringizda tekshiring va hisob siyosatida mustahkamlang.

Toʻlov jadvali oʻzgarganda

Tomonlar koʻpincha boʻlib toʻlashni uzaytiradi yoki narxni pasaytiradi. Kodeks bitim shartlari, jumladan narx va joʻnatilgan miqdor oʻzgarganda soliq bazasini tuzatishni nazarda tutadi (257-modda). Tuzatish qoʻshimcha hisobvaraq-faktura bilan rasmiylashtiriladi va voqea sodir boʻlgan soliq davrida aks ettiriladi.

Farqlash muhim: narxni oʻzgartirmasdan toʻlov muddatini surish baza oʻzgartirmaydi — aylanma allaqachon sodir boʻlgan. Shartnomada yoki narx siyosatida nazarda tutilgan muddatidan oldin toʻlash uchun chegirma esa oldingi yetkazib berish boʻyicha bazani kamaytiradi. Xatolarni tuzatish orqali tuzatmang: xato hisobvaraq-faktura bekor qilinadi va oʻrniga toʻgʻrilangani yoziladi.

Boʻlib toʻlash boʻyicha umidsiz qarz

Xaridor umuman toʻlamasa, soliq oqibatlari ikki xil. QQS uchun baza toʻlov majburiyati umidsiz qarz deb topilib, 313-modda boʻyicha hisobdan chiqarilishi lozim boʻlganda tuzatiladi. Foyda soligʻi uchun avval olingan soliqqa tortiladigan daromadlar bilan bogʻliq umidsiz qarzni chegirib tashlash mumkin — lekin faqat u hisobdan chiqarilgan va buxgalteriya hisobotida aks ettirilgan boʻlsa.

Qarz sotuvchining xohishi bilan emas, qonundagi asoslar yuzaga kelganda umidsiz hisoblanadi: majburiyatni tugatish toʻgʻrisidagi sud qarori, bankrotlik, tugatish yoki qarzdorning vafoti yoki daʼvo muddati oʻtishi. Shuning uchun daʼvo ishini va muddatlarni kechikishning birinchi kunidan nazorat qiling.

Tartib va hujjatlar

• shartnomada predmet, narx, jadval va har bir toʻlov muddatini qayd eting; boʻlib toʻlash uchun foiz yoki ustama boʻlsa, alohida koʻrsating;
• topshirish kuni hisobvaraq-faktura yozing va yuk xati yoki dalolatnoma rasmiylashtiring — aylanma sanasi shular boʻyicha aniqlanadi;
• QQSni aylanma davrida hisoblang, tushumni toʻlovlar jadvali boʻyicha emas, buxgalteriya qoidalari boʻyicha aks ettiring;
• debitorlik qarzi reyestrini jadval va solishtirma dalolatnomalar bilan yuriting;
• shartlar oʻzgarganda voqea davrida qoʻshimcha kelishuv va qoʻshimcha hisobvaraq-faktura rasmiylashtiring;
• muddati oʻtgan qarz boʻyicha daʼvo ishini yuriting va umidsizligini tasdiqlash uchun daʼvo muddatini nazorat qiling.

Odatiy xatolar

• QQSni toʻlovlar kelishi bilan hisoblash, goʻyo bu kassa usuli;
• hali olinmagan summadan QQS uchun zaxira nazarda tutmaslik;
• tovar narxi bilan boʻlib toʻlash haqini alohida hisobsiz aralashtirish;
• qarzni umidsiz qarz asoslarisiz «direktor qaroriga koʻra» hisobdan chiqarish;
• xatolarni toʻgʻrilangan hisobvaraq-faktura oʻrniga tuzatish bilan tuzatish.