Ijarada QQS: ijaraga beruvchi, ijarachi va xorijiy ijaraga beruvchi

Nima xizmat hisoblanadi va u qayerda koʻrsatilgan

QQS uchun Oʻzbekiston hududi xizmatni realizatsiya qilish joyi deb topiladimi yoki yoʻqmi, muhim. SK 241-moddasining umumiy qoidasi: xizmat xaridorlari Oʻzbekiston hududida faoliyat yuritsa yoki shu hududda boʻlsa, xizmatlarni realizatsiya qilish joyi Oʻzbekiston Respublikasi hududi hisoblanadi.

Koʻchmas mulk ijarasi uchun toʻgʻridan-toʻgʻri koʻrsatma bor: Oʻzbekiston hududidagi koʻchmas mulk bilan bevosita bogʻliq xizmatlarga koʻchmas mulkni ijaraga berish ham kiradi. Demak, Oʻzbekistondagi ofis, ombor yoki savdo xonasini ijaraga berish ijaraga beruvchi qayerda roʻyxatdan oʻtganidan qatʼi nazar, respublika hududidagi aylanma hisoblanadi.

Ijaraga beruvchi: nimani va qachon hisoblash kerak

Ijaraga beruvchi QQS toʻlovchisi boʻlsa, soliqni 12 foiz stavkada hisoblaydi va ijarachiga soliq summasi alohida koʻrsatilgan hisobvaraq-faktura beradi. Boshqa stavka faqat SK 36-bobida bevosita nazarda tutilgan hollardagina mumkin.

Xizmatlar boʻyicha aylanma sanasi — hisobvaraq-fakturani rasmiylashtirish (imzolash) sanasi yoki xizmat koʻrsatilganini tasdiqlovchi boshqa hujjat sanasi (SK 242-moddasi). Doimiy (uzluksiz) asosda koʻrsatiladigan xizmatlar uchun shu moddada aylanma sanasi sifatida kalendar oyining oxirgi kuni nomlangan. Shartnomangiz qaysi holatga tegishli ekanini odat boʻyicha emas, uning shartlari va dalolatnoma tuzish tartibiga qarab aniqlang.

Shartli raqamlardagi misol: shartnoma boʻyicha oylik ijara haqi QQSsiz 10 000 000 soʻm. 12 foiz stavkadagi QQS 1 200 000 soʻmni tashkil etadi, hisobvaraq-faktura jami 11 200 000 soʻmga rasmiylashtiriladi. Raqamlar faqat hisob-kitobni koʻrsatish uchun keltirilgan.

• ijara shartnomasi, unda QQS ijara haqiga kiritilgan-kiritilmagani koʻrsatilgan;
• davr uchun xizmat koʻrsatilganini tasdiqlovchi dalolatnoma yoki boshqa hujjat;
• soliq summasi alohida koʻrsatilgan hisobvaraq-faktura;
• aylanmani davr uchun QQS deklaratsiyasida aks ettirish.

Ijarachi: QQS qachon hisobga olinadi

Ijarachi hisoblangan soliqni ijara haqi boʻyicha QQS summasiga kamaytirish huquqiga ega, biroq faqat SK 266-moddasidagi shartlar bir vaqtda bajarilganda. Odatiy ijara uchun ulardan ikkitasi muhim: xizmatlar aylanmasi soliqqa tortiladigan (shu jumladan nol stavkada) faoliyatda ishlatiladi hamda hisobvaraq-faktura yoki yetkazib beruvchining soliq alohida koʻrsatilgan boshqa hujjati olingan va yetkazib beruvchi QQS toʻlovchisi sifatida roʻyxatdan oʻtgan.

Amaliy xulosalar: soliqqa tortilmaydigan faoliyatda ishlatiladigan xona ijarasi hisobga olishga mos kelmaydi; soliq alohida koʻrsatilmagan hisobvaraq-faktura yoki QQS toʻlovchisi sifatida roʻyxatdan oʻtmagan ijaraga beruvchining hujjati hisobga olish huquqini bermaydi; xarajatlarni faqat toʻlov topshiriqnomalari bilan emas, hujjatlar bilan tasdiqlash kerak.

Xorijiy ijaraga beruvchi: ijarachi soliq agenti sifatida QQS toʻlaydi

Ijaraga beruvchi Oʻzbekiston soliq organlarida hisobda turmaydigan xorijiy shaxs boʻlsa va mulk respublikada joylashgan boʻlsa, soliq bazasini soliq agentlari aniqlaydi (SK 255-moddasi). Bunday xizmatlarni sotib oluvchi Oʻzbekiston yuridik shaxslari va yakka tartibdagi tadbirkorlar (YaTT) soliq agentlari hisoblanadi. Ular oʻzlari QQS toʻlovchisi boʻlish-boʻlmasligidan qatʼi nazar, soliqni hisoblab, byudjetga oʻtkazishi shart.

Shartnoma shartlariga alohida eʼtibor bering. Agar shartnomaga koʻra xorijiy ijaraga beruvchi haqni soliqsiz oladigan boʻlsa, soliq bazasi xizmatlar qiymatidan soliqsiz aniqlanadi, agent esa QQSni mustaqil hisoblab oʻtkazadi. Soliq toʻlanganini tasdiqlovchi toʻlov hujjati qolgan shartlar bajarilganda SK 266-moddasi qoidalari boʻyicha hisobga olish huquqini beradi.

Hisobot muddati: toʻlovchi boʻlmagan soliq agentlari soliq toʻlangan davrdan keyingi oyning yigirmanchi sanasidan kechiktirmay hisobot topshiradi (SK 273-moddasi). QQS toʻlovchilari uchun deklaratsiya boʻyicha shu umumiy muddat amal qiladi.

Davlat mulki ijarasi va moliyaviy ijara

Davlat hokimiyati va boshqaruv organlari davlat mulkini ijaraga berganda soliq agenti — davlat mulkini ijaraga berish boʻyicha vakolatli organ (SK 256-moddasi). Soliq bazasi ijara shartnomasida belgilangan ijara haqi miqdorida, soliqni hisobga olgan holda aniqlanadi. Bunday ijara boʻyicha hisob-kitob tartibi va hujjatlarni shartnoma boʻyicha hamda vakolatli organdan aniqlashtiring.

Moliyaviy ijara (lizing) boshqacha tuzilgan: SK 249-moddasiga koʻra ijaraga beruvchida soliq bazasi davriy toʻlovlar summasidan ijaraga beruvchining foizli daromadini ayirib, soliqsiz aniqlanadi. Lizingga oddiy ijara qoidalarini shartnomani alohida tahlil qilmasdan qoʻllamang.

Odatiy xatolar va tekshiruv tartibi

Davrni yopishdan oldin har bir ijara shartnomasini koʻrib chiqing va hisob maʼlumotlari bilan solishtiring.

• shartnomada QQS ijara haqiga kiritilgan-kiritilmagani aniqlanmagan, shu sababli hisobvaraq-faktura summasi toʻlovdan farq qiladi;
• soliqqa tortilmaydigan faoliyatda ishlatiladigan ijara boʻyicha soliq hisobga olingan;
• xorijiy ijaraga beruvchi boʻyicha toʻlov «soliqsiz» oʻtgani uchun agentning QQSi hisoblanmagan;
• hisobvaraq-faktura notoʻgʻri davr uchun berilgan yoki dalolatnoma rasmiylashtirilmagan;
• agent QQS toʻlaganini tasdiqlovchi toʻlov hujjati saqlanmagan, shu sababli hisobga olish tasdiqlanmaydi.