Yuridik shaxslar oʻrtasida tekin berish: soliqlar va xavflar

Avval tekshiring: bu haqiqatan ham hadya shartnomasimi

Fuqarolik kodeksiga koʻra, hadya shartnomasi boʻyicha bir tomon (hadya qiluvchi) buyumni boshqa tomonga (hadya qabul qiluvchiga) tekin mulk qilib beradi. Agar buyum yoki huquqning qarshi topshirilishi yoki qarshi majburiyat mavjud boʻlsa, shartnoma hadya deb topilmaydi — bunday bitimga boshqa qoidalar, demak, boshqa soliq oqibatlari qoʻllanadi.

Amaliy xulosa: soliqlarni hisoblashdan oldin shartnoma yoki yozishmada qarshi shart yoʻqligini koʻring — masalan, «chegirma evaziga», «xarid qilish majburiyati bilan» yoki «kelgusi yetkazib berishlar hisobiga». Agar bunday shart boʻlsa, soliq organi operatsiyani siz moʻljallagandan boshqacha baholashi mumkin.

Beruvchining soliqlari: QQS

QQS toʻlovchisi uchun tovarni tekin topshirish — iqtisodiy jihatdan asoslangan hollar bundan mustasno — tovarlarni sotish aylanmasi hisoblanadi. Xizmatlarni tekin koʻrsatishga, jumladan mulkni tekin foydalanishga berishga ham xuddi shu qoida qoʻllanadi. Agar topshirish asoslanmagan boʻlsa, beruvchi QQSni tovar sotgandek hisoblaydi.

Kodeks topshirishni quyidagi shartlardan kamida biri bajarilganda iqtisodiy asoslangan deb hisoblaydi:

• u daromad olishga qaratilgan faoliyatni amalga oshirish maqsadida bajarilgan;
• u tadbirkorlik faoliyatini saqlab qolish yoki rivojlantirish uchun zarur, xarajatlarning bu faoliyat bilan bogʻliqligi asoslangan;
• u qonunchilik qoidalaridan kelib chiqadi.

QQS soligʻi bazasi va narxni tuzatish xavfi

Aylanma yuzaga kelgan boʻlsa, tekin berishda QQS soligʻi bazasi tovarning (xizmatning) bozor qiymatidan kelib chiqib, Vazirlar Mahkamasi tasdiqlagan tartibda aniqlanadi. Shartnomadagi nolga teng yoki ramziy narx baza boʻlmaydi.

Soliq organlari bitim narxi bozor qiymatidan past yoki yuqori boʻlsa, soliq bazasini tuzatishga haqli. Shu sababli beruvchida topshirish sanasiga bozor qiymati hisob-kitobi saqlanishi kerak: narxnomalar, tijorat takliflari, oʻxshash sotuvlar maʼlumotlari. Agar aylanma yoʻq deb hisoblasangiz, topshirish uchta shartdan qaysi biriga koʻra iqtisodiy asoslanganini yozma qayd eting va hujjatlar bilan tasdiqlang: rahbariyat qarori, yozishmalar, shartnomalar bilan bogʻliqlik.

Beruvchining foyda soligʻi: xarajatlar chegirilmaydi

Foyda soligʻi uchun qoida qattiqroq. Tekin berilgan mulkning (xizmatlarning) qiymati va topshirish bilan bogʻliq xarajatlar, QQS summasi bilan birga, chegirilmaydigan xarajatlarga kiradi. Istisno — Prezident yoki Vazirlar Mahkamasi qarori bilan topshirish, shuningdek telekommunikatsiya tarmoqlaridagi tezkor-qidiruv tadbirlari tizimining texnik vositalarini topshirish.

Demak, QQS hisoblangan va toʻlangan boʻlsa ham, u soliqqa tortiladigan foydani kamaytirmaydi. Topshirish munosabati bilan hisobdan chiqarilgan mulk qiymati ham chegirmalardan tashqarida qoladi. Buni shartnoma imzolashdan oldin soliq yukini hisoblashda hisobga oling, keyin emas.

Yuridik shaxs-oluvchining soliqlari

Tekin olingan mulk va xizmatlar, Kodeksda boshqacha nazarda tutilmagan boʻlsa, soliq toʻlovchining daromadi deb topiladi. Daromad bozor qiymatidan kelib chiqib aniqlanadi va uni hujjatlar bilan tasdiqlash kerak: yuklash, yetkazib berish yoki topshirish hujjatlari, yetkazib beruvchilarning narxnomalari hamda SKning 299-moddasida sanalgan boshqa manbalar mos keladi.

Agar asosiy vosita olingan boʻlsa, amortizatsiya uchun uning boshlangʻich qiymati — 299-modda boʻyicha aniqlangan oʻsha bozor qiymati. Shu bilan birga, tekin olingan tovarlar boʻyicha kirish QQSi hisobga olinmaydi, oluvchi oʻzi ular boʻyicha soliq toʻlagan hollar bundan mustasno.

Daromaddan istisnolar ham bor: masalan, Prezident yoki Vazirlar Mahkamasi qaroriga koʻra yoki xalqaro shartnomalarga muvofiq tekin olingan mulk, shuningdek ustav kapitaliga hissa. Shu sababli «hadya» amalda taʼsischining hissasini rasmiylashtirayotgan boʻlsa, soliq rejimi boshqacha boʻladi — buni bitimdan oldin aniqlash kerak.

Harakatlar tartibi va hujjatlar

Operatsiya tekshiruvga bardosh berishi uchun qadamlarni tartib bilan bajaring:

• Huquqiy tabiatni aniqlang: hadya, ustav kapitaliga hissa, hokimiyat organi qaroriga koʻra yordam. Qarshi majburiyat yoʻqligiga ishonch hosil qiling.
• Shartnomani rasmiylashtiring. Agar hadya qiluvchi yuridik shaxs boʻlsa, koʻchar mulkni hadya qilish shartnomasi oddiy yozma shaklda tuziladi; koʻchmas mulk notarial tasdiqlash va davlat roʻyxatidan oʻtkazishni talab qiladi. Agar buyum beruvchiga operativ boshqaruv huquqi bilan tegishli boʻlsa, mulkdorning roziligi kerak boʻladi.
• Topshirish sanasiga bozor qiymatini baholang va tasdiqlovchi hujjatlarni saqlang.
• QQS masalasini hal qiling: yo aylanmani hisoblang, yo iqtisodiy asoslanganlik asoslamasini rasmiylashtiring.
• Qabul qilish-topshirish dalolatnomasini imzolang va ikkala tomon hujjatlarida baho bir xil boʻlishini taʼminlang.
• Operatsiyani soliq va buxgalteriya hisobida aks ettiring: beruvchida — chegirilmaydigan xarajat sifatida, oluvchida — daromad va aktiv kirimi sifatida.

Tipik xatolar

Birinchi xato — topshirishni nol narxda rasmiylashtirib, masalani yopilgan deb hisoblash: bozor qiymati baribir beruvchida ham, oluvchida ham bazani belgilaydi. Ikkinchisi — topshirilgan mulk qiymati va QQSni foyda soligʻi boʻyicha xarajatlardan chegirish. Uchinchisi — baholarning mos kelmasligi: beruvchi qoldiq qiymat boʻyicha, oluvchi bozor qiymati boʻyicha hisoblaydi va hujjatlarda bu raqamlar mos tushmaydi.

Toʻrtinchisi — «shartli hadya»: qarshi majburiyat shartnomani boshqa turdagi bitimga aylantiradi. Beshinchisi — shakl majburiy boʻlgan joyda yozma shartnomaning yoʻqligi, buning oqibatida bitim bahsga olinishi mumkin. Shartli raqamlardagi misol: uskuna topshirish sanasiga 100 mln soʻm deb baholangan boʻlsin. Oluvchi uchun daromad shu summadan aniqlanadi, beruvchi uchun esa shu qiymat soliqqa tortiladigan foydani kamaytirmaydi. Raqamlar shartli, stavkalar sizning rejimingizga bogʻliq.