Xususiy klinika buxgalteriyasi: tibbiy xizmatlar, QQS va litsenziya

Klinikalarga aylanmadan olinadigan soliq qoʻllanilmaydi

SK 461-moddasining umumiy qoidasiga koʻra soliq davri uchun jami daromadi 1 mlrd soʻmdan oshmaydigan yuridik shaxslar aylanmadan olinadigan soliq toʻlaydi. Biroq shu moddaning ikkinchi qismi bu soliq tatbiq etilmaydigan shaxslarni sanab oʻtadi va 2025-yildan boshlab bu roʻyxatga dori vositalari va tibbiy buyumlar savdosi bilan shugʻullanuvchi korxonalar va (yoki) tibbiy xizmat koʻrsatuvchi tashkilotlar kiradi (14-band, norma 2025-yil 1-apreldan yuzaga kelgan munosabatlarga ham tatbiq etiladi).

Demak, klinika — yuridik shaxs — tushum hajmidan qatʼi nazar umumiy rejimda ishlaydi: foyda soligʻi va QQS. Buni moliyaviy model bosqichidayoq hisobga olish kerak: «soddalashtirilgan» rejimga umid qilgan kichik klinika birinchi oydanoq toʻlaqonli soliq hisobiga ega boʻladi.

QQS: stavka va alohida hisob

Tovar va xizmatlarni realizatsiya qiluvchi Oʻzbekiston Respublikasi yuridik shaxslari QQS toʻlovchilari deb eʼtirof etiladi (SK 237-moddasi), stavka — 12% (SK 258-moddasi). SK 243-moddasidagi soliqdan ozod qilinadigan aylanmalarning amaldagi roʻyxatida tibbiy xizmatlar yoʻq: u yerda, xususan, bemorlar va keksalarni parvarish qilish xizmatlari hamda davolash muassasalari huzuridagi davolash-ishlab chiqarish ustaxonalarining mahsulotlari qolgan, bir qator bandlar esa 2023-yil 1-apreldan OʻRQ-812-son Qonun bilan moddadan chiqarilgan. Agar klinika alohida hujjatdagi imtiyozga tayansa, uning amal qilishini xizmat koʻrsatilgan sanaga tekshirish kerak.

Agar klinikada bir vaqtning oʻzida soliq solinadigan va ozod qilingan aylanmalar boʻlsa, faqat soliq solinadigan aylanmaga toʻgʻri keladigan QQS hisobga olinadi. Hisobga olinadigan summa alohida va (yoki) mutanosib usulda aniqlanadi (SK 268-moddasi), ajratib boʻlmaydigan umumiy xarajatlar boʻyicha esa mutanosiblik qoʻllaniladi. Usul hisob siyosatida mustahkamlanadi.

Foyda soligʻi: stavka qachon 0%

SK 337-moddasiga koʻra ijtimoiy sohada faoliyat yurituvchi soliq toʻlovchilar foyda soligʻining 0% stavkasini, qolganlari 15% stavkani qoʻllaydi. Klinika ijtimoiy soha tashkiloti hisoblanishi uchun SK 59-moddasi shartlari bajarilishi kerak.

• tibbiy xizmatlar tibbiyot tashkiloti tomonidan tegishli litsenziya asosida koʻrsatiladi;
• tibbiy xizmatlarga, xususan, diagnostika, profilaktika va davolash xizmatlari, shuningdek stomatologiya, shu jumladan tish protezlash kiradi;
• kosmetologiya xizmatlari imtiyozli toifaga kirmaydi;
• imtiyozli faoliyat turlaridan olingan daromadlar (bepul olingan mol-mulkni hisobga olgan holda) jami yillik daromadning kamida 90% ini tashkil etadi;
• klinika aksiz toʻlanadigan tovarlarni ishlab chiqarish va realizatsiya qilishdan daromad olmaydi.

Shartlar buzilsa nima boʻladi

Agar 59-modda mezonlariga rioya etilmasa, 15% stavka shartlar buzilgan soliq davrining boshidan qoʻllaniladi va oʻtgan hisobot davrlari uchun aniqlashtirilgan hisobot taqdim etiladi (SK 337-moddasi). Amalda bu bir necha chorak uchun soliqni birdaniga qoʻshimcha hisoblashni anglatadi.

Imtiyozni yoʻqotishning odatiy sabablari: kosmetologiya, dorixona chakana savdosi yoki binolar ijarasi ulushining daromadning 10% idan oshishi, shuningdek tibbiy faoliyatning alohida turi boʻyicha litsenziyasiz ishlash. Imtiyozli daromadlar ulushini yil yakunida emas, har oy nazorat qilish foydali.

Litsenziya va hisob

Litsenziya soliqlarga ikki marta taʼsir qiladi. Birinchidan, SK 59-moddasi boʻyicha nol stavka tegishli litsenziya asosida koʻrsatiladigan xizmatlarga bogʻlangan. Ikkinchidan, litsenziyalanadigan faoliyat turlari uchun SK 243-moddasi boʻyicha QQSdan ozod qilish faqat soliq toʻlovchida tegishli litsenziyalar va ruxsat beruvchi hujjatlar boʻlgandagina amal qiladi.

Shuning uchun hisobda tushumni litsenziyada koʻrsatilgan xizmat turlari boʻyicha taqsimlash maqsadga muvofiq: bu 90% ulushini hisoblash uchun ham asos, soliq tekshiruvida ham dalil. Litsenziya qamrab olmagan xizmatlar alohida hisobga olinadi.

Dori-darmonlar, sarf materiallari va shifokorlarga haq toʻlash

• Dori-darmonlar va sarf materiallari zaxira sifatida hisobga olinadi va haqiqiy sarf boʻyicha xizmatlar tannarxiga hisobdan chiqariladi. Ichki buyruq bilan tasdiqlangan namunaviy muolaja uchun sarf meʼyorlari hisobdan chiqarishni asoslashga va yoʻqotishlarni kuzatishga yordam beradi.
• Foyda soligʻi uchun xarajatlar asoslangan va hujjatlar bilan tasdiqlangan boʻlsa chegiriladi (SK 305-moddasi): muolajalar jurnali, talabnoma-yuk xatlari va hisobdan chiqarish dalolatnomalari miqdor boʻyicha mos kelishi kerak.
• Mehnat shartnomasi boʻyicha shifokorlar mehnatiga haq toʻlash 12% stavkada JShDS (SK 381-moddasi) va 12% stavkada ijtimoiy soliq (SK 405-moddasi) bilan soliqqa tortiladi. Shifokorga tushumdan foiz (ishbay yoki bonus tizimi) — bu ham mehnatga haq toʻlash, uni mehnatga haq toʻlash toʻgʻrisidagi nizomda mustahkamlash kerak.
• Agar klinika shifokorlarni fuqarolik-huquqiy shartnomalar boʻyicha jalb qilsa, shartnoma haqiqiy mehnat munosabatlari oʻrnini bosmayotganini tekshiring: bu qoʻshimcha soliq hisoblashning tez-tez uchraydigan xavfi.

Hisobni sozlashni nimadan boshlash kerak

• hisob siyosati: QQS alohida hisobi usuli, dori-darmonlar hisobi tartibi, litsenziya boʻyicha xizmatlar klassifikatori;
• 0% stavka uchun imtiyozli daromadlar ulushini har oy hisoblash;
• kosmetologiya va dorixona savdosini alohida tushum turlariga ajratish;
• muolajalar jurnalini ombor hisobi bilan solishtirish;
• bonuslar formulasi bilan shifokorlar mehnatiga haq toʻlash toʻgʻrisidagi nizom.