Oʻz xohishiga koʻra ishdan boʻshatish: ogohlantirish muddati va hisob-kitob

Ogohlantirish muddati: 14 kalendar kun

Xodim muddatsiz mehnat shartnomasini ham, muddatli shartnomani uning muddati tugashidan oldin ham ish beruvchini oʻn toʻrt kalendar kun oldin yozma ravishda ogohlantirib, bekor qilishga haqli (MK 160-moddasi 1-qismi). Muddat ish beruvchi arizani olgan kunning ertasidan boshlab oʻtadi. Arizani topshirilganlik haqida xabarnomali pochta orqali yuborish mumkin — bunda hisob uni olgan sananing ertasidan boshlanadi.

Tomonlarning kelishuviga koʻra shartnoma ogohlantirish muddati tugashidan oldin ham bekor qilinishi mumkin. Ish beruvchining muddatni qisqartirishdan bosh tortishi qonuniy — bunda xodim 14 kunni toʻliq ishlab beradi.

Ayrim xodimlar uchun maxsus muddatlar

• Tashkilot rahbari — ish beruvchini ikki oy oldin yozma ravishda ogohlantiradi (MK 489-moddasi).
• Rahbar oʻrinbosarlari, bosh buxgalter va alohida boʻlinmalar rahbarlari — bir oy oldin (MK 489-moddasi).
• Mikrofirmalar xodimlari — yetti kalendar kun oldin (MK 506-moddasi).
• Yakka tartibdagi tadbirkorlar xodimlari — yetti kalendar kun oldin, kelishuvga koʻra muddat qisqartirilishi mumkin (MK 511-moddasi).
• Mavsumiy va vaqtinchalik xodimlar hamda uy xizmatchilari uchun ham maxsus muddatlar belgilangan (MK 160-moddasi, 494, 499, 518-moddalarga havola bilan).

Ish beruvchi qachon koʻrsatilgan muddatda boʻshatishi shart

Agar ariza ishni davom ettirishning imkoni yoʻqligi bilan bogʻliq boʻlsa — taʼlim tashkilotiga oʻqishga kirish, pensiyaga chiqish, saylanadigan lavozimga saylanish va boshqa hollarda — ish beruvchi shartnomani xodim soʻragan muddatda bekor qilishi kerak (MK 160-moddasi). Bunday hollarda ishlab berish talab etilmaydi.

Muddatli mehnat shartnomasi xodimning tashabbusi bilan muddatidan oldin bekor qilinganda MK 159-moddasida nazarda tutilgan tartibda xodim tomonidan neustoyka toʻlanishi belgilanishi mumkin — buni shartnomaning oʻzida tekshirib koʻrish kerak.

Arizani qaytarib olish

Ogohlantirish muddati davomida — shu jumladan oxirgi kunning ish vaqti tugaguniga qadar — xodim arizasini qaytarib olishga haqli. Agar muddat tugaganidan keyin shartnoma bekor qilinmagan boʻlsa va xodim ishlashda davom etsa, ariza oʻz kuchini yoʻqotadi va unga asosan ishdan boʻshatib boʻlmaydi (MK 160-moddasi).

Agar xodim keyinchalik shartnomani bekor qilish sharti bilan yillik taʼtilga chiqsa, arizani taʼtil boshlanadigan kungacha qaytarib olishi mumkin. Bunda shartnoma bekor qilingan kun deb taʼtilning oxirgi kuni hisoblanadi (MK 235-moddasi). Bunday taʼtil, agar bu jamoa shartnomasi, lokal hujjat, mehnat shartnomasi yoki tomonlar kelishuvida nazarda tutilgan boʻlsa, yozma ariza asosida beriladi.

Ishdan boʻshatishni rasmiylashtirish

• Bekor qilish ish beruvchining buyrugʻi bilan rasmiylashtiriladi, uni ishga qabul qilish huquqiga ega shaxs chiqaradi (MK 170-moddasi).
• Shartnoma bekor qilingan kun — ishning oxirgi kuni. Agar u dam olish kuniga yoki ishlanmaydigan bayram kuniga toʻgʻri kelsa, undan keyingi birinchi ish kuni oxirgi ish kuni hisoblanadi.
• Buyruqda asos Kodeks moddasi taʼrifiga aniq muvofiq, unga havola bilan koʻrsatiladi — bu yerda MK 160-moddasi.
• Bekor qilingan kuni ish beruvchi mehnat daftarchasini yoki elektron mehnat daftarchasidan koʻchirmani va buyruq nusxasini beradi; yozma ariza boʻyicha — ishga oid hujjatlarning tasdiqlangan nusxalarini (MK 171-moddasi).
• Agar xodim ish joyida boʻlmasa yoki hujjatlarni olishdan bosh tortsa, ish beruvchi keyingi ish kunidan kechiktirmay mehnat daftarchasini olish uchun kelish yoki uni pochta orqali yuborishga rozilik berish zarurligi haqida xabarnoma yuboradi.
• Shartnoma bekor qilinganligi haqidagi maʼlumotlar «Yagona milliy mehnat tizimi»ga kiritiladi (MK 125-moddasi).

Yakuniy hisob-kitob

Hisob-kitobga olinmagan ish haqi, foydalanilmagan barcha asosiy va qoʻshimcha taʼtillar uchun kompensatsiya hamda qonunchilik, mehnat toʻgʻrisidagi huquqiy hujjatlar yoki mehnat shartnomasida nazarda tutilgan boshqa toʻlovlar kiradi (MK 172-moddasi). Barcha summalar shartnoma bekor qilingan kuni toʻlanadi.

Agar oxirgi kuni xodim ishlamagan boʻlsa, summalar u hisob-kitobni talab qilganidan keyin uch kundan kechiktirmay toʻlanadi. Ishdan boʻshatilgandan keyin hisoblangan oy, chorak yoki yil yakunlari boʻyicha mukofotlar xodim talab qilganidan keyin uch kundan kechiktirmay toʻlanadi. Miqdor yuzasidan nizo boʻlsa, ish beruvchi shu muddatlarda nizolashilmaydigan summani toʻlaydi.

Oʻz xohishiga koʻra ishdan boʻshatishda ishdan boʻshatish nafaqasi umumiy qoidaga koʻra toʻlanmaydi: u shartnoma MK 173-moddasida sanab oʻtilgan asoslar boʻyicha bekor qilinganda toʻlanadi.

Hisob-kitobni kechiktirish: ish beruvchining javobgarligi

Mehnat shartnomasi bekor qilinganda toʻlovlar muddati buzilsa, ish beruvchi ularni kechiktirilgan har bir kun uchun pul kompensatsiyasi bilan toʻlashi shart — toʻlov muddatining ertasidan boshlab haqiqiy hisob-kitob kunigacha (shu kun ham kiradi) (MK 333-moddasi). Kompensatsiya miqdori — Markaziy bank qayta moliyalash stavkasining oʻn foizi, jamoa yoki mehnat shartnomasi uni oshirishi mumkin. Majburiyat ish beruvchining aybidan qatʼi nazar yuzaga keladi.

Foydalanilmagan taʼtil uchun kompensatsiya va ishdan boʻshatishdagi boshqa toʻlovlardan oddiy mehnatga haq toʻlash kabi 12 foiz stavkada JShDS ushlab qolinadi (SK 381-moddasi).