Investitsiya chegirmasi: foyda soligʻi boʻyicha shartlar va miqdor

Investitsiya chegirmasi nima

SK 308-moddasiga koʻra soliq toʻlovchi 306-modda boʻyicha aniqlangan boshlangʻich qiymatdan amortizatsiya qilinadigan aktivlar boʻyicha investitsiya chegirmalarini qoʻllashga haqli. Muhim jihat: chegirma amortizatsiya xarajatlari sifatida tan olinadi, yaʼni bu soliq stavkasi boʻyicha alohida imtiyoz emas, balki aktiv qiymatini xarajatga chiqarishning tezlashtirilgan usuli.

Taqqoslash uchun: oddiy amortizatsiya chiziqli usulda eng yuqori normalar boʻyicha yuritiladi, mashina va uskunalar (transport uskunasidan tashqari) uchun norma yiliga 20% ni tashkil etadi. Investitsiya chegirmasi qiymatning sezilarli qismini teng ulushlarda emas, bitta davrda xarajatga chiqarishga imkon beradi.

Chegirma miqdori: 20% va 10%

308-modda sarmoya turiga qarab ikki stavkani belgilaydi:

• 20% — yangi texnologik uskuna qiymatidan, modernizatsiya, texnik va (yoki) texnologik qayta jihozlash xarajatlaridan, shuningdek axborot tizimlarini yaratish boʻyicha investitsiya loyihalari doirasida mahalliy ishlab chiqarilgan dasturiy taʼminotni sotib olishga yoʻnaltirilgan mablagʻlardan;
• 10% — ishlab chiqarishni yangi qurilish shaklida kengaytirishga va ishlab chiqarish ehtiyojlari uchun foydalaniladigan bino va inshootlarni rekonstruksiya qilishga yoʻnaltirilgan mablagʻlardan.

Qoʻllash shartlari

308-modda maqsadlarida yangi texnologik uskuna deb soliq toʻlovchi tovarlar (xizmatlar) ishlab chiqarishda foydalanadigan va chiqarilgan kunidan boshlab uch yildan oshmagan mashina va uskunalar (transport uskunasi ham) tan olinadi. Eski dastgohni chegirma ostida sotib olish mumkin emas.

Chegirma uskuna foydalanishga topshirilgan yoki modernizatsiya, qayta jihozlash, qurilish yoki rekonstruksiya amalga oshirilgan hisobot (soliq) davrida qoʻllaniladi. Demak, asosiy hujjat — foydalanishga topshirish dalolatnomasi: chegirma qaysi davrda eʼlon qilinishini uning sanasi belgilaydi.

Baza — 306-modda boʻyicha boshlangʻich qiymat. U hisobga olinadigan yoki 314-modda boʻyicha xarajatlarga kiritiladigan QQSsiz aniqlanadi, shuning uchun hisob-kitobda hisobvaraq-faktura narxi emas, QQS hisobga olinmagan summa olinadi.

Shartli raqamlarda hisob-kitob misoli

Misol shartli va faqat mexanikani koʻrsatish uchun. Kompaniya boshlangʻich qiymati 1 000 mln soʻm (hisobga olinadigan QQSsiz) boʻlgan yangi ishlab chiqarish uskunasini foydalanishga topshiradi. 20% stavkadagi chegirma 200 mln soʻmni tashkil etadi: bu summa foydalanishga topshirilgan davrda amortizatsiya xarajati sifatida tan olinadi va foyda soligʻi boʻyicha soliq bazasini kamaytiradi.

Taqqoslash uchun: yillik 20% norma boʻyicha oddiy amortizatsiya ham xuddi shu qiymatga 200 mln beradi, lekin yil davomida oylik summalar boʻlib hisoblanadi. Chegirma sizning soliq hisobingizda joriy amortizatsiya bilan qanday uygʻunlashishini aniq maʼlumotlar asosida tekshirish kerak, umumiy chegarani unutmasdan: amortizatsiya, tezlashtirilgan amortizatsiya va investitsiya chegirmasi yigʻindisi amortizatsiya qilinadigan qiymatdan oshmasligi kerak.

Cheklovlar va chegirma bekor qilinadigan holatlar

• chegirma SK 317-moddasining 17-bandiga koʻra chegirib tashlanmaydigan xarajatlar boʻyicha berilmaydi — bu xizmat haqiqatda koʻrsatilmagan yoki tovar joʻnatilmagan operatsiyalar boʻyicha xarajatlar, agar bu holat qonuniy kuchga kirgan sud qarori bilan aniqlangan boʻlsa;
• umumiy chegara: amortizatsiya ajratmalari, tezlashtirilgan amortizatsiya va investitsiya chegirmasi yigʻindisi amortizatsiya qilinadigan qiymatdan oshishi mumkin emas;
• agar aktiv chegirma qoʻllangan sanadan boshlab uch yil ichida sotilsa, bepul berilsa yoki boshqacha chiqib ketsa, chegirma bekor qilinadi: u chiqib ketish davrida toʻplangan amortizatsiyadan ayiriladi;
• bekor qilish tabiiy ofat, yongʻin, avariya va shunga oʻxshash holatlar tufayli chiqib ketganda, shuningdek aktivning qiymati chiqib ketish sanasigacha 306-modda normalari boʻyicha toʻliq amortizatsiya qilinishi mumkin boʻlgan holatda qoʻllanilmaydi.

Chegirma tezlashtirilgan amortizatsiyadan nimasi bilan farq qiladi

Bu ikki xil mexanizm. SK 306-moddasi boʻyicha tezlashtirilgan amortizatsiya — 75-modda boʻyicha huquq mavjud boʻlganda soliq bazasini bazaning oʻzi doirasida, lekin uch yildan koʻp boʻlmagan muddatga kamaytirish huquqi. 308-moddadagi investitsiya chegirmasi yangi uskunani foydalanishga topshirish yoki modernizatsiya va qurilishga sarmoya kiritish faktiga bogʻlangan va sarmoya qiymatidan hisoblanadi. Ikkala mexanizm ham amortizatsiya qilinadigan qiymatning umumiy chegarasi bilan cheklangan.

Harakatlar tartibi va tipik xatolar

• uskunaning chiqarilgan sanasini tekshirish: uch yildan oshmaganmi va buni ishlab chiqaruvchi hujjatlari bilan tasdiqlash;
• foydalanishga topshirishni rasmiylashtirish va chegirma eʼlon qilinadigan soliq davrini aniqlash;
• 306-modda boʻyicha boshlangʻich qiymatni hisobga olinadigan QQSsiz hisoblash va sarmoya turiga qarab stavkani tanlash: 20% yoki 10%;
• chegirmani soliq hisobida oddiy amortizatsiyadan alohida aks ettirish va tekshiruv uchun hisob-kitobni saqlash;
• uch yillik muddatni nazoratga olish: u tugagunga qadar aktivni sotish yoki topshirish qayta hisob-kitobni talab qiladi;
• tipik xato — chegirmani yangi uskuna, modernizatsiya yoki ishlab chiqarish ehtiyojlari uchun qurilishga aloqador boʻlmagan sarmoyaga qoʻllash yoki uni hisobga olinadigan QQS bilan narxdan hisoblash.