Investitsiya loyihalarida QQS

Uskunani olib kirish: QQSdan ozod etish

Tejashning birinchi manbai — olib kirish. SK 246-moddasiga koʻra, Oʻzbekistonda analoglari ishlab chiqarilmaydigan va tasdiqlangan roʻyxat boʻyicha olib kiriladigan texnologik uskunani olib kirish QQSdan ozod etiladi. Asosiy soʻz — «roʻyxat boʻyicha»: roʻyxatda boʻlmagan uskuna loyiha investitsion deb topilgan taqdirda ham umumiy tartibda olib kirish QQSiga tortiladi.

Shartnoma tuzishdan oldin har bir pozitsiyaning tashqi iqtisodiy faoliyat tovar nomenklaturasi (TIF TN) kodini spetsifikatsiya va amaldagi roʻyxat bilan solishtiring. Kod yoki komplektatsiyadagi xato bojxonada QQS qoʻshimcha hisoblanishining eng koʻp uchraydigan sababidir.

• spetsifikatsiyadagi har bir pozitsiyani roʻyxat boʻyicha tekshiring, faqat asosiy agregatni emas;
• mahalliy analoglar yoʻqligini tasdiqlovchi texnik tavsifni saqlang;
• uskuna keyinchalik lizingga berilsa, QQS bazasining alohida tartibini hisobga oling (pastga qarang).

Asosiy vositalar boʻyicha kirim QQSni hisobga olish

Koʻpchilik investorlar qurilish, uskuna va xizmatlar uchun 12 foiz stavkadagi oddiy QQSni toʻlaydi (SK 258-moddasi), soʻng uni hisobga oladi. SK 266-moddasi boʻyicha hisobga olish sharti: tovarlar va xizmatlar aylanmasi soliqqa tortiladigan faoliyatda, jumladan nol stavkada ishlatiladi; soliq summasi alohida ajratilgan hisobvaraq-faktura mavjud; olib kirishda soliq byudjetga toʻlangan.

Kapital qoʻyilmalar uchun muhim qoida bor: asosiy vositalar (oʻrnatiladigan uskunani ham qoʻshib), nomoddiy aktivlar va koʻchmas mulk, shu jumladan tugallanmagan qurilish obʼyektlari sotib olinganda sotuvchi taqdim etgan soliq summasi toʻliq hajmda hisobga olinadi. Ishtirokchi ustav fondiga mulk topshirganda toʻlagan QQS ham mulkni olgan tomonda hisobga olinishi mumkin.

Shu sababli qurilish bosqichida investorda odatda kirim QQS hisoblangan QQSdan oshib ketadi — soliqning manfiy summasi paydo boʻladi.

Hisobga olish taqiqlanadigan hollar: aralash faoliyat va ozod etilgan aylanmalar

Investitsiya loyihalari koʻpincha duch keladigan cheklov — SK 267-moddasi. Soliqdan ozod etilgan aylanmalar uchun moʻljallangan asosiy vositalar, koʻchmas mulk va nomoddiy aktivlarni sotib olishda, shuningdek bunday obʼyektlarni qurish, modernizatsiya qilish, rekonstruksiya qilish va texnik qayta jihozlash uchun tovar va xizmatlar olishda soliq hisobga olinmaydi.

Loyihada soliqqa tortiladigan va tortilmaydigan aylanmalar aralash boʻlsa, SK 268-moddasiga koʻra soliq toʻlovchi alohida yoki proporsional usulni tanlaydi. Proporsional usulda hisobga olinadigan ulush soliqqa tortiladigan aylanmaning joriy kalendar yil davomida oshib boruvchi yakun bilan hisoblangan umumiy aylanmadagi (QQSsiz) solishtirma ogʻirligi sifatida aniqlanadi. Davr uchun soliqqa tortiladigan aylanmalar ulushi 5 foizdan oshmasa, soliqni sotib olingan tovar va xizmatlar qiymatiga toʻliq kiritish mumkin.

• misol (shartli raqamlar): uskuna boʻyicha kirim QQS — 120 mln soʻm; soliqqa tortiladigan aylanma umumiy aylanmaning 80 foizi. Proporsional usulda 96 mln soʻm hisobga olinadi, qolgan 24 mln soʻm hisobga olinmaydi va SK qoidalariga muvofiq yuritiladi;
• ulush yil davomida sotuvlarga qarab oʻzgaradi, shuning uchun hisob-kitob oshib boruvchi yakun bilan yangilanadi;
• alohida hisobni oldindan yuriting — uni keyinchalik tiklash qiyin.

QQSni qaytarish (qoplash)

Kirim QQS hisoblangan QQSdan koʻp boʻlsa, summa kelgusi toʻlovlar hisobiga oʻtkaziladi. Soliq toʻlovchi hisobotni taqdim etishda soliq organlarini xabardor qilib, manfiy summani qoplash (qaytarish)ni ham talab qilishi mumkin. Kameral tekshiruv natijasi boʻyicha qoplash toʻgʻrisida qaror qabul qilingan boʻlsa, pul qaytarish toʻgʻrisida soliq organlari xabardor qilingan sanadan boshlab oʻttiz kundan kechiktirmay qaytariladi.

Ayrim toifalar uchun qoplashning tezlashtirilgan tartibi amal qiladi. Ular orasida — yirik soliq toʻlovchilar toifasiga kiritilgan yuridik shaxslar, mahsulot taqsimoti toʻgʻrisidagi kelishuv ishtirokchilari (kelishuvda nol stavka nazarda tutilgan boʻlsa) hamda kichik biznesdan oʻrta yoki yirik biznesga, oʻrta biznesdan yirik biznesga oʻtgan subyektlar: ular uchun tartib tegishli toifaga oʻtgan sanadan boshlab bir yil davomida qoʻllaniladi. SK 274-moddasidagi roʻyxat kengroq — tuzilmangiz unga tushishini tekshiring.

Loyihani qarz mablagʻlari hisobiga qurib, QQS qaytarilishini moliyalashtirish manbai deb hisoblasangiz, jadvalga kameral tekshiruv muddatini kiriting: oʻttiz kun hujjat topshirilgan sanadan emas, xabar berilgan sanadan boshlab hisoblanadi.

IEZ va investitsiya kelishuvi: imtiyoz faoliyat turlari bilan cheklangan

SK 473-moddasida maxsus iqtisodiy zona ishtirokchilari qoʻshilgan qiymat soligʻi va boshqa soliqlar boʻyicha imtiyozlardan foydalanishi belgilangan. Shu bilan birga Kodeks mol-mulk soligʻi, yer soligʻi va foyda soligʻi imtiyozlarini cheklaydi: ular faqat zona direksiyasi bilan tuzilgan maxsus iqtisodiy zona hududida investitsiya kiritish toʻgʻrisidagi kelishuvda nazarda tutilgan faoliyat turlariga tatbiq etiladi. QQS boʻyicha umumiy maqomga tayanmang — imtiyozni qonun normasi va kelishuv shartlari bilan har bir aylanma boʻyicha tasdiqlang.

Maqomni saqlash kerak: IEZ ishtirokchisi maqomidan mahrum qilinganda imtiyoz va preferensiyalar maqom yoʻqotilgan oyning 1-sanasidan boshlab qoʻllanilmaydi. Amalda bu shu oy va keyingi davrlar uchun QQS umumiy tartibda hisoblanishini anglatadi.

Zona uchun QQS imtiyozlarining aniq roʻyxati IEZ toʻgʻrisidagi qonun va Prezident qarorlaridan kelib chiqadi; ularni qayta hikoyalar bilan emas, kelishuv matni bilan solishtiring.

Bevosita xususiy xorijiy investitsiyalar: SK QQS haqida nima deydi

SK 471–472-moddalari bevosita xususiy xorijiy investitsiyalar ishtirokidagi yuridik shaxslarga bagʻishlangan. Ular uchun ayrim soliqlar boʻyicha imtiyozlarni qoʻllash xususiyatlari nazarda tutilgan; yer soligʻi va mol-mulk soligʻidan ozod etish alohida nomi bilan keltirilgan. Bu moddalarda QQS boʻyicha alohida imtiyoz yoʻq, lekin korxona soliq qonunchiligida nazarda tutilgan boshqa imtiyozlardan, masalan uskunani olib kirishda ozod etish va asosiy vositalar boʻyicha QQSni hisobga olishdan foydalanishi mumkin.

472-moddadagi imtiyozlarni qoʻllash shartlari qattiq, jumladan ustav kapitalida xorijiy ishtirokchilar ulushi kamida 33 foiz boʻlishi kerak. Shartlarga mos kelmaganda tegishli davr uchun soliqlar umumiy tartibda penya bilan toʻlanadi.

Odatiy xatolar va nimani tayyorlash kerak

Amalda investitsiya loyihalaridagi QQS hujjatlar boʻyicha tekshiriladi: hisobvaraq-fakturalar, bojxona deklaratsiyalari, foydalanishga topshirish dalolatnomalari va hisob siyosati. Soliq organlari aktivdan haqiqiy foydalanish eʼlon qilinganiga mosligini koʻradi.

Hisobga olishni keyinroq ham tuzatish mumkin: SK 270-moddasiga koʻra obʼyekt soliqqa tortilmaydigan aylanmalar uchun ishlatila boshlansa, soliq tuzatiladi; bu toʻliq amortizatsiya qilingan yoki foydalanishga topshirilganiga 10 yildan ortiq vaqt oʻtgan obʼyektlarga tatbiq etilmaydi.

• imtiyozni «oʻxshashlik boʻyicha» qoʻllamang — faqat roʻyxat va kelishuv boʻyicha;
• soliqqa tortiladigan va tortilmaydigan aylanmalarni alohida hisobsiz aralashtirmang;
• imtiyozli olib kirilgan uskuna lizingga berilsa, QQS bazasi sotib olish va sotish narxlari oʻrtasidagi ijobiy farq ekanini unutmang;
• investitsiya kelishuvi shartlarini oldindan tekshiring — faoliyat turlaridan chiqish imtiyozdan mahrum qiladi;
• foydalanishga topshirilgandan keyin aktivdan foydalanishni tasdiqlovchi hujjatlarni saqlang.