Foyda soligʻi hisob-kitobi: qanday toʻldiriladi va qaysi ilovalar kerak

Davrlar va muddatlar: qachon topshirish kerak

Foyda soligʻi boʻyicha soliq davri — kalendar yil, hisobot davri — chorak. Demak, foyda soligʻi hisoboti faqat yil yakuni boʻyicha emas, har chorak yakuni boʻyicha ham topshiriladi.

Muddatlar SKning 339-moddasida belgilangan: hisobot davri yakunlari boʻyicha — hisobot davridan keyingi oyning yigirmanchi sanasidan kechiktirmay, soliq davri yakunlari boʻyicha — oʻtgan soliq davridan keyingi yilning 1 martidan kechiktirmay. Soliq toʻlovi hisobot yoki soliq davri yakunlari boʻyicha hisobot topshirish muddatidan kechiktirmay toʻlanadi, agar 340-moddada boshqacha tartib belgilanmagan boʻlsa.

Byudjet tashkilotlari va nodavlat notijorat tashkilotlari (isteʼmol kooperativlaridan tashqari) hisobotni faqat soliq davri yakunlari boʻyicha topshiradi, yil davomida yigʻma daromad boʻlmasa, hisobot topshirish talab etilmaydi.

Hisob-kitob qanday topshiriladi: shakl, imzo, manzil

Soliq hisoboti Davlat soliq qoʻmitasi tomonidan Moliya vazirligi bilan kelishilgan holda tasdiqlanadigan shakllar boʻyicha tuziladi. Yuridik shaxslar va yakka tartibdagi tadbirkorlar uni belgilangan shakllar boʻyicha elektron hujjat koʻrinishida roʻyxatga olingan joydagi soliq organiga taqdim etadi; yirik soliq toʻlovchilar — Yirik soliq toʻlovchilar boʻyicha hududlararo davlat soliq inspeksiyasiga.

Hisob-kitobni soliq toʻlovchi yoki uning vakolatli vakili imzolaydi va maʼlumotlarning ishonchliligi hamda toʻliqligini tasdiqlaydi. Soliq maslahatchilari tashkiloti soliq toʻlovchi nomidan hisobotni uning shaxsiy kabineti orqali topshirishi mumkin. Soliq organi belgilangan shaklda topshirilgan hisobotni qabul qilishdan bosh tortishga haqli emas.

Ilovalar va hujjatlar: toʻldirishdan oldin nimani tayyorlash kerak

Soliq hisoboti faqat hisob-kitobning oʻzini emas, unga ilovalarni ham oʻz ichiga oladi: aynan ular soliq majburiyatlarini aniqlash uchun asos boʻladi. Ilovalarning aniq roʻyxati amaldagi shaklga va operatsiyalaringizga bogʻliq, shuning uchun uni oʻtgan yilgi fayl boʻyicha emas, joriy shakl boʻyicha tuzing.

Tayyorlashning amaliy tartibi:

• hisob-kitob shakli va uni toʻldirish yoʻriqnomasining amaldagi talqinini tekshiring;
• davr hisobini yoping va buxgalteriya maʼlumotlarini soliq registrlari bilan solishtiring;
• soliq bazasini buxgalteriya foydasidan farqlaydigan daromad va xarajatlar tuzatishlarini aniqlang;
• oldingi yillar zararlari borligini va ularni oʻtkazish tartibini tekshiring;
• chet elda toʻlangan soliqni hisobga olishni qoʻllasangiz, tasdiqlovchi hujjatlarni tayyorlang;
• yakuniy summalarni avans toʻlovlari va byudjet bilan hisob-kitoblar bilan solishtiring.

Oldingi yillar zararlari va avans toʻlovlari

Oldingi soliq davrlarida zarar koʻrgan soliq toʻlovchi joriy davr foydasini zararning butun summasiga yoki uning bir qismiga kamaytirishga haqli. Soliq bazasi oldingi soliq davr(lar)idagi zarar summasiga faqat joriy soliq davri yakunlari boʻyicha kamaytirilishi mumkin, bir necha kalendar yilda olingan zararlar esa ular olingan navbatda oʻtkaziladi.

Oldingi soliq davri uchun tuzatishlarni hisobga olgan yigʻma daromadi yigirma milliard soʻmdan oshgan soliq toʻlovchilar oylik avans toʻlovlarini hisobot davrining har oyi yigirma uchinchi sanasidan kechiktirmay toʻlaydi. Shartli misol (raqamlar real korxonaga bogʻliq emas): agar birinchi chorak yakunlari boʻyicha hisoblangan soliq 300 mln soʻm boʻlsa, ikkinchi chorakdagi oylik avans toʻlovi shu summaning uchdan biriga, yaʼni oyiga 100 mln soʻmga teng boʻladi. Qolgan choraklar uchun toʻlov miqdori SKning 340-moddasi qoidalari boʻyicha aniqlanadi.

Topshirilgandan keyin xato topildi: aniqlashtirilgan hisobot

Agar topshirilgan hisobotda soliq summasining kamayishiga olib kelgan notoʻgʻri yoki toʻliq boʻlmagan maʼlumotlar yoxud xatolar aniqlansa, soliq toʻlovchi tuzatishlar kiritishi va aniqlashtirilgan hisobotni topshirishi shart. Xato soliqning kamayishiga olib kelmagan boʻlsa, aniqlashtirilgan hisobotni topshirish majburiyat emas, huquqdir.

Aniqlashtirilgan hisobot toʻlov muddatidan keyin topshirilganda javobgarlikdan ozod etish ikki shart bir vaqtda bajarilganda mumkin: hisobot soliq organi soliq summasining kamayishiga olib kelgan holatlarni aniqlagani yoki soliq auditi tayinlangani haqida soliq toʻlovchi bilishidan oldin topshirilgan boʻlishi va topshirishdan oldin yetishmayotgan soliq hamda penya toʻlangan boʻlishi kerak. Shuning uchun tartib quyidagicha: avval kam toʻlangan soliq va penyani hisoblang, toʻlang, soʻng aniqlashtirilgan hisob-kitobni yuboring.

Tipik xatolar va javobgarlik

Soliq hisobotini oʻz vaqtida topshirmaganlik uchun soliq toʻlovchi — yuridik shaxsning mansabdor shaxsi maʼmuriy javobgarlikka tortiladi (SKning 220-moddasi). Topshirilgan hisobot va unga ilova qilingan hujjatlarni hisobot soliq organlariga topshirilgan yildan keyingi kamida uch yil davomida saqlash kerak.

Soliq organida koʻpincha quyidagilar savol tugʻdiradi:

• eski shakl boʻyicha yoki joriy ilovalarsiz topshirish;
• hisob-kitob bilan buxgalteriya hisobi maʼlumotlari oʻrtasidagi izohlab boʻlmaydigan nomuvofiqlik;
• hisobga olinmagan daromad va xarajatlar tuzatishlari;
• zararlarni oʻtkazishning notoʻgʻri tartibi;
• soliqni hisobot topshirish muddatidan kechroq toʻlash;
• xatoni kam toʻlangan soliq va penyani oldindan toʻlamasdan tuzatish.