Foyda soligʻi boʻyicha avans toʻlovlari: hisoblash va muddatlar

Avans toʻlovlarini kim toʻlaydi

Foyda soligʻi boʻyicha soliq davri — kalendar yil, hisobot davri esa chorak. Avanslar daromad hajmiga bogʻliq: oldingi soliq davridagi yalpi daromadi yigirma milliard soʻmdan oshgan soliq toʻlovchilar zimmasiga majburiyat tushadi. Ular hisobot davrining har oyida 23-sanadan kechiktirmay oylik avans toʻlaydi (SK 340-moddasi 2-qismi).

Atamaga izoh: avans summasi har chorak uchun aniqlanadi, lekin har oy uchdan bir qismi toʻlanadi. Shuning uchun «choraklik avanslar» soʻrovini «choraklar boʻyicha hisoblanadigan va har oy toʻlanadigan avanslar» deb tushunish aniqroq.

Joriy davr mobaynida daromad chegaradan oshsa, yangi tashkil etilgan yoki amaldagi soliq toʻlovchi avanslarni keyingi chorakdan boshlab toʻlaydi: Kodeksda oshish yuz bergan chorak toʻliq tugaganidan keyin toʻlash nazarda tutilgan.

Avanslarni kim toʻlamaydi

Soliq boʻyicha hisobotni faqat soliq davri yakunlari boʻyicha topshiradigan soliq toʻlovchilar yillik daromad hajmidan qatʼi nazar avans toʻlamaydi. Byudjet tashkilotlari va nodavlat notijorat tashkilotlari (isteʼmol kooperativlaridan tashqari) uchun hisobot aynan shunday topshiriladi.

Tugatish paytida alohida qoida amal qiladi: yuridik shaxsni tugatish haqida qaror qabul qilingach, soliq organi roʻyxatdan oʻtkazuvchi organdan axborot olingan oydan boshlab avans hisoblashni toʻxtatadi. Tugatish jarayoni bekor qilinsa, hisoblash u toʻxtatilgan oydan tiklanadi.

Alohida holat — boʻlinish yoki ajralib chiqish yoʻli bilan tashkil etilgan yuridik shaxs. U daromadi chegaradan kam boʻlsa ham keyingi ikki hisobot davrida avans toʻlaydi, agar qayta tashkil etilgan kompaniya qayta tashkil etish yilida avans hisoblagan boʻlsa.

Avans summasi choraklar boʻyicha qanday hisoblanadi

Oylik avansni hisoblashni kompaniya buxgalteri emas, soliq organlari amalga oshiradi. Biroq hisobni oʻzingiz tekshirishingiz kerak: Kodeksdagi formulalar oddiy, bazadagi xato (masalan, oshib boruvchi yakun) darhol koʻrinadi.

Har chorak uchun qoidalar:

• I chorak: oylik avans oʻtgan yilning oxirgi chorakdagi oylik avansiga teng.
• II chorak: birinchi chorak hisobotiga koʻra hisoblangan soliqning uchdan biri.
• III chorak: yarim yil yakuni boʻyicha soliq bilan birinchi chorak boʻyicha soliq oʻrtasidagi farqning uchdan biri.
• IV chorak: toʻqqiz oy yakuni boʻyicha soliq bilan yarim yil boʻyicha soliq oʻrtasidagi farqning uchdan biri.
• Formula boʻyicha nol yoki manfiy natija chiqsa, shu chorakda avans toʻlanmaydi.

Shartli sonlarda hisoblash namunasi

Namuna shartli va faqat tushuntirish uchun. Faraz qilaylik, birinchi chorak hisobotiga koʻra foyda soligʻi 90 mln soʻm, yarim yil yakuni boʻyicha — 240 mln, toʻqqiz oy boʻyicha — 330 mln. Unda ikkinchi chorakda oylik avans — 30 mln (90 : 3), uchinchida — 50 mln ((240 − 90) : 3), toʻrtinchida — 30 mln ((330 − 240) : 3).

Agar toʻqqiz oylik soliq yarim yillikdan kam chiqsa (masalan, bazaga tuzatish kiritilgani sababli), farq manfiy boʻladi va toʻrtinchi chorakda avans umuman toʻlanmaydi. Har bir toʻlovdan oldin soliq organi talabidagi summani shunday hisob bilan solishtiring.

Avanslar summasi haqida maʼlumotnoma: foyda kamaysa toʻlovni qanday kamaytirish mumkin

Formula oʻtgan davrlarga tayanadi, shuning uchun foyda kamayganda avans oshirib yuborilgan boʻlishi mumkin. Kodeksda vosita bor: soliq toʻlovchi joriy chorakdagi kutilayotgan foydadan kelib chiqib, avans toʻlovlari summasi haqida maʼlumotnomani keyingi chorakning birinchi oyi 15-sanasidan kechiktirmay soliq organiga topshirishga haqli.

Kutilayotgan foydani asossiz kamaytirmang: asossiz kamaytirilsa, soliq organlari maʼlumotnomaga oʻzgartirish kiritishga haqli. Raqamni asoslash uchun maʼlumotnomaga hisob-kitobni — tushum prognozi, shartnomalar, joʻnatish jadvalini — ilova qilgan maʼqul.

Avanslarni hisobga olish va soliqning yakuniy hisobi

Hisobot yoki soliq davri yakunlari boʻyicha toʻlangan avanslar hisobot boʻyicha hisoblangan soliqni toʻlashda hisobga olinadi. Chorak yakunlari boʻyicha hisobot keyingi oyning 20-sanasidan kechiktirmay, yil yakunlari boʻyicha — 1-martdan kechiktirmay topshiriladi. Qoʻshimcha toʻlov yoki ortiqcha toʻlov hisobot boʻyicha soliq bilan toʻlangan avanslar summasi oʻrtasidagi farq sifatida aniqlanadi.

Avans toʻlash majburiyati soliq toʻlash majburiyatiga tenglashtirilgan (SK 74-moddasi), shuning uchun avanslar byudjet bilan hisob-kitob kartochkasida soliqning oʻzi kabi aks etadi. Toʻlov topshiriqnomalarini saqlang va hisobotni topshirishdan oldin kartochkani solishtiring.

Kechikish uchun penya va tipik xatolar

Penya toʻlovning oxirgi kunidan keyingi kundan boshlab har bir kalendar kun uchun hisoblanadi va toʻlanmagan summaning Markaziy bank qayta moliyalash stavkasining uchdan bir yuzdan bir qismi miqdorida boʻladi. Muddatni kechiktirish yoki boʻlib toʻlash haqidagi ariza penya hisoblanishini toʻxtatmaydi.

Kompaniyalar koʻpincha quyidagi joylarda xato qiladi:

• daromad chegarasidan oshishni kuzatmaydi va avanslarning birinchi choragini oʻtkazib yuboradi;
• soliq organi talabi bilan solishtirmasdan, oʻtgan chorak summasi boʻyicha avans toʻlaydi;
• foyda sezilarli kamayganda maʼlumotnoma topshirmaydi va byudjetga ortiqcha toʻlaydi;
• hisobotda soliqni oshib boruvchi yakun bilan hisoblamaydi, shu sababli avans formulasi notoʻgʻri natija beradi;
• konsolidatsiyalangan guruhda avanslarni guruh tuzish shartnomasi roʻyxatdan oʻtgan joyda masʼul ishtirokchi toʻlashini unutadi.