Eksportda ESF: QQS 0% stavkasi boʻyicha elektron hisobvaraq-fakturani qanday rasmiylashtirish
ESF qachon kerak, unda qanday maʼlumotlar koʻrsatiladi, qaysi sanaga bogʻlanadi va BYuD hamda QQSni qaytarish bilan qanday bogʻliq
«QQSni qaytarish» xizmatiga oʻtishMaʼlumotlar rasmiy manba bilan solishtirilgan:
Eksport QQS boʻyicha nol stavka bilan soliqqa tortiladi (Soliq kodeksining 260-moddasi), ammo stavka oʻz-oʻzidan qoʻllanmaydi: eksportchi elektron hisobvaraq-fakturani (ESF) toʻgʻri rasmiylashtirishi va tovarning olib chiqib ketilganini tasdiqlashi kerak. Eksport ESFsi qanday tuzilishiga QQS boʻyicha hisobot va soliqni keyingi qoplash bogʻliq.
Maqolada bosqichma-bosqich tartib: sizning holatingizda ESF kerakmi, unda nimalar toʻldiriladi, uni qachon shakllantirish kerak, yuk bojxona deklaratsiyasi (BYuD) bilan qanday mos tushadi va xato boʻlsa nima qilish kerak. Nol stavkani qoʻllashning umumiy shartlari «Eksportda QQS stavkasi» maqolasida yoritilgan; bu yerda aynan ESFni rasmiylashtirish haqida.
Eksport joʻnatmasiga ESF kerakmi
Umumiy qoida: yuridik shaxslar, yakka tartibdagi tadbirkorlar va oʻzini oʻzi band qilganlar xaridorlarga hisobvaraq-faktura berishi shart; odatda bu elektron hisobvaraq-fakturalar axborot tizimidagi ESF boʻladi (Soliq kodeksining 47-moddasi). Eksport uchun hisobvaraq-fakturalar nizomi (489-son qarorga ilova) ikki holatni ajratadi.
Agar tovar boʻyicha eksportga BYuD rasmiylashtirilgan boʻlsa, chet ellik xaridorga oddiy hisobvaraq-faktura berish majburiy emas: BYuD hisobvaraq-faktura talab etilmaydigan holatlar roʻyxatida (3-band). Biroq bunda yetkazib beruvchi oyiga bir marta umumlashtirilgan bir tomonlama ESF shakllantiradi (59-band). 59-banddagi istisno toʻlov naqd pulda yoki kartalar orqali, kassa cheki bilan amalga oshirilgan joʻnatmalarga tegishli — sizning hisob-kitob sxemangiz unga kirmasligini tekshiring.
Agar BYuD rasmiylashtirilmasa (masalan, xizmatlar eksporti), ESFni yetkazib beruvchining oʻzi shakllantiradi, xaridor maʼlumotlarida esa faqat uning nomi va «norezident» soʻzi koʻrsatiladi (60-band). Operatsiyangiz turi uchun tartibni birinchi joʻnatmadan oldin ESF operatori va soliq organi bilan aniqlashtirish maqsadga muvofiq: amalda u olib chiqish qanday rasmiylashtirilganiga bogʻliq.
Eksport ESFsida qanday maʼlumotlar koʻrsatiladi
ESF tarkibini hisobvaraq-fakturalar nizomining 14 va 15-bandlari belgilaydi. Eksportchi uchun quyidagi oʻrinlar muhim:
- ESF tegishli boʻlgan shartnoma yoki joʻnatma hujjatining raqami va sanasi — ularni tashqi savdo shartnomasidan oling;
- tovar realizatsiya qilingan sana — u ombordan joʻnatilgan sana emas, balki Soliq kodeksining 242-moddasi boʻyicha aylanma sanasiga mos kelishi kerak;
- tovarning nomi va Yagona elektron milliy katalog boʻyicha identifikatsiya kodi (3-ustun);
- QQS stavkasi (9-ustun) — 260-modda boʻyicha eksport uchun bu 0%, xaridorga taqdim etiladigan QQS summasi (10-ustun) esa nolga teng boʻladi;
- norezident xaridor maʼlumotlari: 60-band holatida — faqat nomi va «norezident» soʻzi.
ESFni qaysi sanaga bogʻlash va hisobotni qachon topshirish
Eksport aylanmasi sanasi — bojxona chegarasi haqiqatda kesib oʻtilgan sana; davriy yoki vaqtinchalik deklaratsiyalashda — bojxona organining belgilari bilan yuk bojxona deklaratsiyasi roʻyxatdan oʻtgan sana (Soliq kodeksining 242-moddasi). 59-band boʻyicha umumlashtirilgan ESF realizatsiya qilingan oydan keyingi oyning beshinchi kunigacha shakllantiriladi va realizatsiya oyining oxirgi kuni sanasi bilan rasmiylashtiriladi.
Misol (shartli sanalar): tovar ombordan 28-sentabrda joʻnatildi, chegarani esa 2-oktabrda kesib oʻtdi. Aylanma oktabrga tegishli, umumlashtirilgan ESF 31-oktabr sanasi bilan va 5-noyabrdan kechiktirmay shakllantiriladi, oktabr uchun QQS hisoboti esa 20-noyabrdan kechiktirmay topshiriladi (273-modda). Agar ESF «joʻnatish sanasi» boʻyicha sentabrga yozilsa, aylanma notoʻgʻri davrga tushadi.
ESF BYuD va eksportni tasdiqlash bilan qanday bogʻliq
ESF olib chiqib ketilganini tasdiqlovchi hujjatlarning oʻrnini bosmaydi. Eksportni shartnoma, yuk bojxona deklaratsiyasi va bojxona belgisi qoʻyilgan yoʻl hujjatlari tasdiqlaydi (261-modda). Bundan tashqari, bojxona organlari soliq organlariga real vaqt rejimida elektron uzatadigan chegara kesib oʻtilgani haqidagi maʼlumotlarning oʻzi eksportni tasdiqlash uchun asos boʻladi; agar bunday maʼlumotlar axborot almashinuvi tizimida mavjud boʻlsa, qoplash uchun tasdiqlovchi hujjatlarni topshirish talab etilmaydi (QQSni qoplash nizomining 14-bandi).
Agar tizimlarda maʼlumot boʻlmasa, qoplash toʻgʻrisidagi arizaga shartnoma, BYuD, bojxona belgisi qoʻyilgan hujjatlar va valyuta tushganligi haqida bank maʼlumotnomasi ilova qilinadi. Valyutani Markaziy bank kursi boʻyicha qayta hisoblash hisob-kitobida BYuD raqami va sanasi koʻrsatiladi (7a-ilova). Shu sababli ESF, BYuD va shartnoma maʼlumotlari miqdor, qiymat va sanalar boʻyicha mos kelishini kuzating — nomuvofiqliklar kameral tekshiruvda savol tugʻdiradi.
Hisobot va qoplash topshirilishidan oldin nimani tekshirish kerak
Nol stavka kiruvchi QQSni hisobga olish huquqini beradi, ammo eksport boʻyicha hisobga olish shartlaridan biri — xorijiy xaridor tomonidan toʻlov amalga oshirilganini tasdiqlovchi bank koʻchirmasi (266-modda). Shuning uchun topshirishdan oldin uchta maʼlumotlar massivini solishtiring: ESF, BYuD va valyuta tushumi.
- har bir eksport joʻnatmasi ESFda chegara kesib oʻtilgan sana boʻyicha kerakli davrda aks ettirilgan;
- 0% stavka toʻgʻri koʻrsatilgan, taqdim etiladigan QQS summasi nolga teng;
- ESFdagi shartnoma raqami va sanasi shartnoma hamda BYuD bilan mos;
- 60-band holatida norezident xaridor maʼlumotlarida ortiqcha maʼlumot yoʻq;
- toʻlov boʻyicha bank koʻchirmasi va tizimda chegara kesib oʻtilgani haqidagi maʼlumotlar mavjud.
Eksport ESFsidagi xatolar va ularni tuzatish
Odatiy xatolar: davr chegara kesib oʻtilgan sana emas, balki joʻnatish sanasi boʻyicha olingan; stavka notoʻgʻri; BYuD bilan miqdor va qiymat boʻyicha nomuvofiqlik; shartnomaga notoʻgʻri bogʻlash. Realizatsiya qilinayotgan tovarlar qiymati yoki miqdori oʻzgarganda sotuvchi qoʻshimcha yoki tuzatilgan hisobvaraq-faktura berishi shart (47-modda), shuning uchun xatoni eski hujjatni «qayta yozish» bilan emas, Kodeksda belgilangan tartibda yangi hujjat bilan tuzatadilar.
Axborot tizimida texnik nosozlik yuzaga kelsa, hisobvaraq-faktura qogʻoz shaklida rasmiylashtiriladi (nizomning 11-bandi). Nosozlikni tasdiqlash va hujjatni keyinchalik tizimga kiritish tartibi hamda muddatlarini 11-band matni boʻyicha tekshiring.
Hisobot topshirishdan oldin eksport ESFlarini tekshiramiz
Savolingizni yozing. Leader Audit mutaxassisi vaziyatingiz bo'yicha javob beradi.
Koʻp beriladigan savollar
Eksportda chet ellik xaridorga ESF yozish kerakmi?
Holatga bogʻliq. Agar eksportga BYuD rasmiylashtirilgan boʻlsa, oddiy hisobvaraq-faktura majburiy emas (nizomning 3-bandi), ammo yetkazib beruvchi oyiga bir marta umumlashtirilgan bir tomonlama ESF shakllantiradi (59-band). BYuD rasmiylashtirilmasa, ESFni yetkazib beruvchining oʻzi shakllantiradi (60-band). Operatsiyangiz uchun tartibni ESF operatori va soliq organidan aniqlashtiring.
Norezident xaridor maʼlumotlarida nimani koʻrsatish kerak?
Hisobvaraq-fakturalar nizomining 60-bandi holatida faqat xaridorning nomi koʻrsatiladi va «norezident» soʻzi qoʻshiladi, bu shunday holat uchun nazarda tutilgan.
Eksport ESFsida qaysi sana boʻlishi kerak?
Aylanmani bojxona chegarasi haqiqatda kesib oʻtilgan sanaga (Soliq kodeksining 242-moddasi), davriy yoki vaqtinchalik deklaratsiyalashda esa BYuD roʻyxatdan oʻtgan sanaga bogʻlang. Umumlashtirilgan ESF realizatsiya oyining oxirgi kuni sanasi bilan rasmiylashtiriladi va keyingi oyning beshinchi kunigacha shakllantiriladi.
ESF eksportni tasdiqlash oʻrnini bosadimi?
Yoʻq. Eksportni shartnoma, BYuD va bojxona belgisi qoʻyilgan yoʻl hujjatlari yoki bojxona tomonidan soliq organlariga elektron uzatilgan maʼlumotlar tasdiqlaydi (261-modda). ESF QQS boʻyicha hisob va hisobot uchun kerak.
Eksport ESFsida xato boʻlsa, nima qilish kerak?
Kodeksda nazarda tutilgan tartibda qoʻshimcha yoki tuzatilgan hisobvaraq-faktura berish (47-modda) va tuzatishni hisobotda aks ettirish kerak. Qoplash uchun ariza topshirishdan oldin ESFni BYuD va bank koʻchirmasi bilan solishtirish foydali.
Shuningdek oʻqing
- Oʻzbekistondan eksportni qanday boshlash: hujjatlar, 0% QQS va valyuta nazorati
- Eksportchilar soliq imtiyozlari: QQS, foyda va qoʻllash shartlari
- Elektrotexnika va kabel mahsulotlari eksportchilariga QQSni qaytarish
- Eksport va importda QQS va kurs farqi
- Umumlashtirilgan moliyaviy hisobot va unga xulosa (ISA 810)
- Kompaniyaning soliq organidagi vakili: qonuniy va vakolatli vakil, ishonchnoma va vakolatlar
Manbalar
- Oʻzbekiston Respublikasi Soliq kodeksi — 47, 242, 260, 261, 266, 273-moddalar
- Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 14-avgustdagi 489-son qarori: hisobvaraq-fakturalar shakllari va ularni toʻldirish, taqdim etish va qabul qilish tartibi toʻgʻrisidagi nizom; QQS summasini qoplash tartibi toʻgʻrisidagi nizom — hisobvaraq-fakturalar nizomining 3, 11, 14, 15, 59, 60-bandlari; QQSni qoplash nizomining 14-bandi va 7a-ilovasi
