Elektrotexnika va kabel mahsulotlari eksportchilariga QQSni qaytarish

Kabel zavodida qaytariladigan QQS qayerdan paydo boʻladi

QQSning umumiy stavkasi — 12%, ammo eksport bojxona rejimida olib chiqilgan tovarlarni realizatsiya qilishda nol stavka qoʻllanadi (SK 258 va 260-moddalari). Nol stavka — soliqqa tortiladigan aylanma: unga tegishli kirish soligʻini hisobga olish huquqi saqlanadi, eksport tushumidan esa soliq hisoblash shart emas.

Kabel yoki transformator ishlab chiqarish uchun manzara odatiy: tannarxning asosiy qismini metall tashkil etadi, soliq esa olib kirishda toʻlanadi, ichki sotuvlar boʻyicha hisoblangan soliq esa kirish soligʻidan kam boʻladi. Davr uchun hisoblangan soliq summasi manfiy boʻlsa, soliq toʻlovchi SKning 274-moddasida belgilangan tartibda qaytarish huquqiga ega (SK 272-moddasi).

Import mis, alyuminiy va butlovchi qismlar: hisobga olish uchun nima kerak

Tovarlarni olib kirishda soliq bojxona qonunchiligiga muvofiq byudjetga toʻlanadi (SK 272-moddasi). Hisobga olish uchun SKning 266-moddasida bir vaqtda bajarilishi lozim boʻlgan bir nechta shart koʻrsatilgan. Zavod uchun quyidagilar muhim.

Sotib olingan narsa nol stavka ham kiradigan, soliqqa tortiladigan aylanmalar boʻyicha faoliyatda ishlatilishi kerak. Agar xomashyo ham ichki bozor, ham eksport mahsulotiga ketsa, ikkala yoʻnalish soliqqa tortiladigan aylanmaga kiradi. Olib kirilgan materiallar boʻyicha soliq faqat haqiqatan byudjetga toʻlangan boʻlsa hisobga olinadi. Mahalliy yetkazib beruvchilar boʻyicha soliq alohida ajratilgan hisobvaraq-faktura boʻlishi va yetkazib beruvchi QQS toʻlovchisi sifatida roʻyxatdan oʻtgan boʻlishi lozim.

• mis, alyuminiy va PVX olib kirish boʻyicha bojxona deklaratsiyalarini toʻlov hujjatlari bilan solishtiring: faqat toʻlangan summa hisobga olinadi;
• mahalliy yetkazib beruvchilar (qadoq, baraban, elektrodlar, energiya) hisobvaraq-fakturalarida soliq alohida satrda ajratilganini tekshiring;
• asosiy vositalar — sim choʻzish stanoklari, ekstruziya va oʻrash liniyalari, sinov stendlari — boʻyicha soliq toʻliq hajmda hisobga olinadi, jumladan olib kirishda toʻlangan soliq ham (SK 266-moddasi);
• QQS toʻlamaydiganlardan xaridlarni hisobga olmang: bunday hujjatlarda soliq yoʻq.

Uzoq sikl: xomashyo bugun olindi, eksport oylar oʻtib joʻnatiladi

Tarmoqning xususiyati — metall xaridi bilan tayyor mahsulotni joʻnatish oʻrtasidagi tanaffus. Xomashyo partiyalab olib kiriladi, kabelni ishlab chiqarish va sertifikatlash vaqt oladi, eksport shartnomasi esa bir necha joʻnatma bilan bajarilishi mumkin. Kirish soligʻi deklaratsiyaga eksport aks etishidan oldinroq tushadi va manfiy summa bir necha davr ketma-ket saqlanib qolishi mumkin.

QQS boʻyicha deklaratsiya soliq davri tugaganidan keyingi oyning yigirmanchi kunidan kechiktirmay topshiriladi (SK 273-moddasi). Qaytarilishi lozim boʻlgan summa odatda kelgusi soliq toʻlovlari hisobiga oʻtkaziladi (SK 274-moddasi). Pul hisobvaraqqa kerak boʻlsa, hisobotni topshirishda soliq organlarini qaytarish haqida xabardor qilish kerak: summa xabar berilgan kundan boshlab oʻttiz kundan kechiktirmay qaytariladi.

Amaliy xulosa: metallning har bir partiyasi boʻyicha «kirish deklaratsiyasi — soliq toʻlovi — ishlab chiqarishga sarf — joʻnatish» zanjirini yuriting, shunda inspeksiya savol berganda aynan shu partiya soligʻi qayerga ketganini koʻrsata olasiz.

Valyuta tushumi va hisobga olishdagi cheklov

Nol stavka boʻyicha soliqqa tortiladigan tovarlar eksportida soliq soliq toʻlovchining Oʻzbekiston Respublikasi bankidagi hisobvaraqlariga kelib tushgan valyuta tushumi summasining ulushida hisobga olinadi (SK 266-moddasi). Shuningdek, xorijiy xaridor toʻlovini tasdiqlovchi bank koʻchirmasi kerak.

Agar valyuta tushumi tovarlar eksport bojxona rejimida chiqarilgan kundan boshlab bir yuz sakson kalendar kun ichida kelib tushmasa, hisobga olishga tegishli soliq summasi hisobga olishdan chiqariladi. Xaridorlar koʻpincha toʻlovni kechiktirishni soʻraydigan tarmoq uchun bu muhim: har bir shartnoma va har bir yuk bojxona deklaratsiyasi boʻyicha muddatlarni kuzating. Intizomli soliq toʻlovchilar toifasiga kiritilganlar uchun alohida tartib amal qiladi: bular oʻtgan yil uchun valyuta tushumining oʻz vaqtida kelib tushishini taʼminlaydigan va eksport shartnomalari boʻyicha muddati oʻtgan debitorlik qarzi yoʻq soliq toʻlovchilardir (SK 266-moddasi).

Ichki bozor va eksportni alohida yuritish

Soliq toʻlovchida faqat soliqqa tortiladigan aylanmalar boʻlsa, hisobga olish huquqi uchun ichki bozor va eksportni ajratish shart emas: ikkalasi ham soliqqa tortiladi. Biroq boshqaruv hisobi zarur — aks holda kirish soligʻining qaysi qismi eksport tushumiga tegishli ekanini aniqlash qiyin.

SKning 268-moddasi boʻyicha alohida hisob soliqqa tortiladigan va soliqdan ozod qilingan aylanmalar ikkalasi ham boʻlganda majburiy. Masalan, zavod bir vaqtda QQSdan ozod qilingan xizmat koʻrsatishi yoki tovar sotishi mumkin. Unda hisobga olish uchun soliqqa tortiladigan aylanmaga toʻgʻri keladigan soliq summasi qabul qilinadi. Alohida usulda sotib olingan tovarlar va ular boʻyicha toʻlangan soliq alohida hisobga olinadi; alohida hisob yuritish mumkin boʻlmagan umumiy xarajatlar boʻyicha xarajatlar proporsional usulda taqsimlanadi.

Shartli misol

Misol shartli sonlarda, haqiqiy maʼlumotlarni aks ettirmaydi. Zavod oy davomida mis olib kirib, bojxonada 120 shartli birlik QQS toʻladi va mahalliy yetkazib beruvchilardan 30 soliqli materiallar sotib oldi. Jami kirish soligʻi — 150. Ichki sotuvlar boʻyicha hisoblangan soliq 40, eksport nol stavka boʻyicha joʻnatilgan.

Hisobga olish shartlari bajarilgan boʻlsa, deklaratsiya boʻyicha soliq: 40 − 150 = −110. Qaytariladigan manfiy summa — 110. Qaytarish haqida xabar boʻlmasa, u kelgusi toʻlovlar hisobiga oʻtadi; xabar bilan esa belgilangan muddatda hisobvaraqqa qaytariladi. Valyuta tushumining bir qismi kelib tushmasa, hisobga olishning tegishli qismi chiqarib tashlanadi va natija oʻzgaradi.

Hujjatlar va tipik xatolar

Nol stavkani qoʻllash huquqini tasdiqlovchi hujjatlar soliq hisoboti bilan birga topshiriladi (SK 260-moddasi). Ular orasida shartnoma (uning tasdiqlangan nusxasi) va tovarlarni olib chiqish uchun asos boʻlgan yuk bojxona deklaratsiyasi bor (SK 261-moddasi). Qaytarish uchun xomashyo boʻyicha kirish deklaratsiyalari, soliq toʻlovi hujjatlari, hisobvaraq-fakturalar va bank koʻchirmalari ham kerak boʻladi.

• olib kirish boʻyicha soliqni uning toʻlanganini tasdiqlamasdan hisobga olish;
• kechiktirilgan toʻlov boʻyicha valyuta tushumi muddatini nazorat qilmaslik;
• soliqqa tortiladigan va ozod qilingan faoliyat uchun materiallarni bitta xaridda proporsiyasiz aralashtirish;
• yetkazib beruvchilarning QQS toʻlovchisi sifatida roʻyxatdan oʻtganini tekshirmasdan qaytarishga topshirish;
• mis hajmini kirish deklaratsiyalari, ishlab chiqarish va eksport bilan solishtirmaslik — inspeksiya xomashyo sarfi boʻyicha savol beradi.