Bola parvarishi taʼtili: rasmiylashtirish va toʻlovlar

Ikki xil taʼtil: ikki yoshgacha va uch yoshgacha

Homiladorlik va tugʻish taʼtili tugagach, ayolning xohishiga koʻra bola ikki yoshga toʻlgunga qadar parvarish qilish taʼtili beriladi va shu davr uchun nafaqa toʻlanadi (MK 405-modda). Bu ish beruvchi toʻlov bilan rasmiylashtiradigan asosiy taʼtildir.

Bundan tashqari, ayolga uning xohishiga koʻra bola uch yoshga toʻlgunga qadar ish haqi saqlanmaydigan qoʻshimcha taʼtil beriladi (MK 405-modda). Uchinchi yil uchun nafaqa MKda nazarda tutilmagan, shuning uchun buxgalteriyada uni tayinlash shart emas — ariza va buyruq yetarli.

Taʼtilga yana kim chiqishi mumkin

Parvarish taʼtillaridan toʻliq yoki qismlarga boʻlib nafaqat ona, balki bolaning otasi, buvisi, bobosi yoki bolani amalda parvarish qilayotgan boshqa qarindosh, shuningdek vasiy ham foydalanishi mumkin (MK 405-modda). Bunda nafaqa bolani amalda parvarish qilayotgan shaxsga tayinlanadi (Nizomning 5-bandi).

Kafolatni ota yoki boshqa shaxs soʻrasa, ish beruvchiga bola onasi yoki oilaviy majburiyatlar bilan band boshqa shaxs bu kafolatdan foydalanmayotganini tasdiqlovchi hujjat kerak: ish joyidan maʼlumotnoma, vafot haqidagi guvohnoma yoki sud qarori (MK 410-modda). Nafaqani ona oʻrniga oladigan shaxslar qoʻshimcha ravishda onaning nafaqa ololmasligini tasdiqlovchi hujjat topshiradi (Nizomning 6-bandi).

Qanday rasmiylashtiriladi: harakatlar tartibi

Nafaqa tayinlash uchun xodim ariza va bolaning tugʻilganlik haqidagi guvohnomasi nusxasini topshiradi (Nizomning 6-bandi). Nafaqa taʼtil davriga ish beruvchining buyrugʻi asosida tayinlanadi (5-band).

• taʼtil berish va nafaqa tayinlash haqidagi arizani qabul qilish;
• bolaning tugʻilganlik haqidagi guvohnomasi nusxasini ilova qilish; ona oʻrniga parvarish qilinsa — onaning nafaqa ololmasligini tasdiqlovchi hujjatlarni;
• bola parvarishi taʼtili berish va nafaqa tayinlash haqida buyruq chiqarish;
• nafaqani murojaat qilingan kundan, ammo homiladorlik va tugʻish taʼtili tugagan kundan oldin emas, tayinlash (7-band);
• taʼtil va nafaqa sanalarini tabelga va hisob-kitob varaqalariga kiritish, xodimni buyruq bilan imzo qoʻydirib tanishtirish.

Miqdori, toʻlov muddati va mablagʻ manbai

Nafaqa har oy eng kam ish haqining 60 foizi miqdorida, bolalar soni va oluvchining mehnat stajidan qatʼi nazar toʻlanadi (Nizomning 10-bandi). Toʻliq boʻlmagan oy uchun u taʼtilning shu oydagi kalendar kunlariga proporsional toʻlanadi (11-band). Nafaqa joriy oy uchun ish haqi toʻlanadigan muddatlarda toʻlanadi (13-band).

Ikki va undan ortiq bolaga qarash holatida nafaqa kenjasi ikki yoshga toʻlgunga qadar tayinlanadi va toʻlanadi (8-band). Bola ikki yoshga toʻlganda toʻlov toʻxtatiladi (16-band).

Misol (shartli raqamlar, faqat tushuntirish uchun): eng kam ish haqi shartli ravishda 1 000 000 soʻm deb olinsa, oylik nafaqa 600 000 soʻmni tashkil qiladi; oyning 30 kalendar kunidan 11-sanadan taʼtilga chiqilsa, xodimga bu summaning 20/30 qismi, yaʼni 400 000 soʻm tegishli. Eng kam ish haqining amaldagi miqdorini toʻlov sanasidagi amaldagi hujjat boʻyicha aniqlang.

Byudjet tashkiloti hisoblanmaydigan tashkilotda ishlaydigan onalarga toʻlov tashkilotning oʻz mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi, uning xarajatlari davr xarajatlariga kiritiladi (3-band). Jismoniy shaxs ish beruvchilarda nafaqa mehnat shartnomasida nazarda tutilgan boʻlsa, oʻz mablagʻlari hisobidan toʻlanadi (4-band).

Soliqlar va hisob

Qonun hujjatlarida belgilangan davlat pensiyalari va nafaqalari jismoniy shaxsning yalpi daromadiga kiritilmaydi, istisno — vaqtincha mehnatga layoqatsizlik nafaqasi (SK 369-modda). Shu sababli bola parvarishi nafaqasidan JShDS undirilmaydi; toʻliq boʻlmagan ish kunida saqlanadigan ish haqini esa umumiy qoidalar boʻyicha hisoblang.

Mahsulot (ish, xizmat) ishlab chiqarish va sotish xarajatlari tarkibi toʻgʻrisidagi 54-son Nizomda bola ikki yoshga toʻlgunga qadar oylik nafaqa toʻlash xarajatlari ish haqini hisoblashda hisobga olinmaydigan toʻlovlar sirasiga kiritilgan (2.3.9.1-band). Tekshiruvda koʻrinib turishi uchun hisob siyosatida bu xarajatlar uchun alohida hisobvaraq yoki analitika belgilang.

Taʼtil davrida ish va staj

Taʼtil davrida xodim toʻliq boʻlmagan ish vaqti sharoitida yoki ish beruvchi bilan kelishuv asosida uyda ishlashi mumkin; bunda nafaqa olish huquqi saqlanadi (MK 405-modda, Nizomning 9-bandi). Bunday ishni alohida kelishuv yoki mehnat shartnomasiga qoʻshimcha bilan rasmiylashtiring, ish haqi va nafaqani alohida yuriting.

Xodimning ish joyi (lavozimi) saqlanadi. Taʼtillar mehnat stajiga umumiy hisobda olti yildan oshmagan muddatda qoʻshiladi (MK 405-modda). Keyingi yillik mehnat taʼtiliga huquq beradigan stajga bola parvarishi taʼtili vaqti, agar jamoa shartnomasida, tashkilotning lokal hujjatida yoki mehnat shartnomasida boshqacha koʻzda tutilmagan boʻlsa, qoʻshilmaydi — taʼtil puli hisoblashdan oldin oʻz hujjatlaringizni tekshiring.

Kafolatlar va ish beruvchining odatiy xatolari

Uch yoshgacha bolasi bor ayol bilan mehnat shartnomasini ish beruvchi tashabbusi bilan bekor qilish faqat MK 161-moddasi ikkinchi qismining 1, 4 va 5-bandlarida nazarda tutilgan asoslarda mumkin (409-modda): tashkilot tugatilishi, mehnat majburiyatlarini muntazam buzish va bir marta qoʻpol buzish. Ishdan boʻshatilganda ham nafaqa olish huquqi saqlanadi. Malakasi yetarli emasligi sababli lavozimga mos kelmaslik boʻyicha ishdan boʻshatish taʼtildan chiqqan kundan boshlab bir yil davomida mumkin emas.

Odatiy xatolar: nafaqani homiladorlik va tugʻish taʼtili tugashidan oldingi sanadan boshlab tayinlash; buyruqsiz nafaqa toʻlash; ikki yoshdan keyin ham toʻlashni davom ettirish; otaga taʼtil berilganda hujjatning rasmiylashtirilmasligi; tashkilot aybi bilan oʻz vaqtida toʻlanmagan nafaqa oʻtgan davr uchun muddat bilan cheklanmasdan bir yoʻla toʻlanadi (15-band). Oluvchi toʻlovni toʻxtatuvchi holatlar haqida xabar berishi shart; ortiqcha toʻlangan mablagʻ toʻlovni amalga oshiruvchi tashkilot qaroriga koʻra oluvchidan undiriladi (17–18-bandlar).

Byudjet tashkilotlari

Byudjet tashkilotlarida ishlaydigan ayollarga bolalar nafaqasini tayinlash va toʻlash tartibini Vazirlar Mahkamasi belgilaydi (Nizomning 2-bandi), shuning uchun 2-ilova qoidalari ularga bevosita qoʻllanilmaydi. Byudjet tashkilotlari xodimlari uchun MK alohida belgilaydi: uch yoshgacha bolasi bor ota-onadan (vasiydan) biri uchun ish vaqti haftasiga oʻttiz besh soatdan oshmaydi (397-modda).