Xususiy maktab va oʻquv markazi soliqlari: taʼlim imtiyozlari

Qaysi taʼlim xizmatlari QQSdan ozod

Asosiy norma — Soliq kodeksining 243-moddasi. U oʻqitish (taʼlim) sohasidagi xizmatlarni, shu jumladan test va imtihonlar oʻtkazishni tashkil etishni realizatsiya qilish aylanmasini soliq solishdan ozod qiladi. Roʻyxatga boshlangʻich, oʻrta, oʻrta maxsus, kasb-hunar, oliy va oliy oʻquv yurtidan keyingi taʼlim sohasidagi taʼlim xizmatlari kiritilgan.

Alohida band sifatida taʼlim muassasalari (tashkilotlari) koʻrsatadigan qoʻshimcha taʼlim xizmatlari, shuningdek kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish bilan shugʻullanuvchi tashkilotlar xizmatlari koʻrsatilgan. Bolalar uchun maktabgacha taʼlim va tarbiya dasturlari doirasida bolalarni parvarish qilish va qarash xizmatlari, shuningdek voyaga yetmagan bolalar bilan toʻgaraklar, seksiyalar (sport seksiyalarini ham qoʻshib) va studiyalarda mashgʻulotlar oʻtkazish xizmatlari sanalgan. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarida bolalarni saqlash xizmatlari ham alohida bandda ozod qilingan.

Imtiyozni qoʻllashdan oldin nimani tekshirish kerak

Imtiyoz xizmat turiga va uni kim koʻrsatishiga bogʻliq: qoʻshimcha taʼlim boʻyicha normada taʼlim muassasalari (tashkilotlari) hamda qayta tayyorlash va malaka oshirish tashkilotlari nazarda tutilgan. Shuning uchun QQS hisoblamaslikdan oldin qisqa tekshiruvdan oʻting.

• narx roʻyxatidagi har bir xizmatni 243-modda birinchi qismining 10-bandi bilan solishtiring: taʼlim, parvarish va qarash, toʻgarak va studiyalar, test va imtihonlar;
• taʼsis hujjatlari va faoliyat turini tekshiring: xizmatni normadagi taʼrifga mos tashkilot koʻrsatishi kerak;
• “taʼlim yadrosi”ni yondosh sotuvlardan — darsliklar, forma, ovqat, ijara — ajrating: ular roʻyxatda nomlanmagan, ular boʻyicha alohida xulosa kerak;
• xulosani yozma ravishda rasmiylashtiring (xizmat yozuvi yoki soliq siyosati) va shartnomalar, taʼlim dasturlari, qabul buyruqlarini ilova qiling;
• xizmat chegaradosh boʻlsa — masalan, kattalar uchun bir martalik master-klass — xavfni tekshiruvdan keyin emas, hisob-faktura chiqarishdan oldin baholang.

Alohida hisob: imtiyozli va soliq solinadigan aylanma birga boʻlsa

Maktab yoki markaz ham ozod qilingan xizmatlarni koʻrsatib, ham QQS bilan nimadir sotsa, kodeks aylanmalar boʻyicha alohida hisob yuritishni talab qiladi. Bu soliq toʻlovchining toʻgʻridan-toʻgʻri majburiyati, tavsiya emas.

Amalda bu: daromadning alohida moddalari, hisobvaraq-fakturalar va shartnomalarning alohida guruhlari, xarajatlarni taqsimlash qoidalari. Aylanma faqat taʼlimiy va toʻliq ozod qilingan boʻlsa, alohida hisob soliq solinadigan aylanma yoʻqligini isbotlashga keladi.

Kirish QQSi: nimani hisobga olish mumkin

Soliq kodeksining 268-moddasiga koʻra, soliq solinadigan va ozod qilingan aylanma birga mavjud boʻlsa, hisobga olish uchun soliq solinadigan aylanmaga toʻgʻri keladigan soliq summasi qabul qilinadi. Usulni soliq toʻlovchi tanlaydi — alohida va (yoki) proporsional usul. Toʻgʻridan-toʻgʻri taqsimlab boʻlmaydigan umumiy xarajatlar proporsional ravishda boʻlinadi.

Proporsional usulda hisobga olinadigan summa joriy kalendar yil boshidan oʻsib boruvchi yakun bilan soliq solinadigan aylanmaning umumiy aylanmadagi (QQSsiz) ulushiga qarab aniqlanadi. Hisobga olinmagan soliq foyda soligʻini hisoblashda chegiriladigan xarajatlar tarkibida inobatga olinadi. Agar davrda soliq solinadigan aylanma ulushi umumiy aylanmaning 5 foizidan oshmasa, toʻlangan soliqning hammasini sotib olingan tovarlar qiymatiga qoʻshish mumkin.

Shartli raqamlardagi misol (haqiqiy kompaniya maʼlumoti emas): yil boshidan oʻsib boruvchi yakun bilan taʼlim 800 mln soʻm, QQS bilan oʻquv materiallari savdosi 200 mln soʻm keltirdi. Soliq solinadigan aylanma ulushi — 20 %. Umumiy xarajatlar boʻyicha 10 mln soʻm kirish QQSi taqdim etilgan: 2 mln soʻm hisobga olinadi, qolgan 8 mln soʻm foyda soligʻi boʻyicha xarajatlarga ketadi. Agar ilgari hisobga olingan QQS boʻyicha mulk keyin ozod qilingan aylanma uchun ishlatilsa, 269-modda boʻyicha tuzatish kerak boʻladi.

Nodavlat maktab va bogʻchalarning qoʻshimcha imtiyozlari

Soliq kodeksining 483-moddasida aynan nodavlat tashkilotlarga tegishli vaqtinchalik imtiyozlar bor. 2030-yil 1-yanvarga qadar nodavlat maktabgacha taʼlim tashkilotlari va umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari, shuningdek davlat-xususiy sheriklik asosida uch yoshdan oʻn sakkiz yoshgacha nogironligi bor bolalarga kunduzgi parvarish xizmatini koʻrsatuvchi tadbirkorlik subyektlari ijtimoiy soliqdan tashqari barcha turdagi soliqlarni toʻlashdan ozod. Ozod qilingan mablagʻlar oʻquv qoʻllanmalari, jihozlar, taʼmirlash va ijtimoiy himoyaga muhtoj qatlamlar uchun bepul taʼlimga maqsadli yoʻnaltirilishi shart.

2030-yil 1-yanvarga qadar yana: mamlakatda ishlab chiqarilmaydigan zamonaviy oʻquv va laboratoriya jihozlari, kompyuter texnikasi, dasturiy mahsulotlar, adabiyotlarni belgilangan tartibda shakllantiriladigan roʻyxatlar boʻyicha olib kirish QQSdan ozod; xorijiy oʻqituvchilar JShDSdan ozod; xorijiy oʻqituvchilarni ishga olgan maktablar ularning mehnatiga haq toʻlash xarajatlari boʻyicha ijtimoiy soliqdan ozod.

Qurilish uchun alohida imkoniyat bor: 2025-yil 1-yanvardan 2030-yil 1-yanvargacha tadbirkorlik subyektlari nodavlat umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari binolarini oʻz hisobidan qurish xarajatlarini ikki yil davomida teng ulushlarda amortizatsiya shaklidagi chegiriladigan xarajatlarga oʻtkazishi mumkin. Agar maktab ijtimoiy himoyaga muhtoj oilalar bolalarini bepul qabul qilish boʻyicha litsenziya talabini bajarmasa, bu normadagi amortizatsiya bekor qilinadi.

Odatiy xatolar

• imtiyozni markaz daromadining hammasiga, shu jumladan tovar sotish va ijaraga ham qoʻllash;
• alohida hisob yuritmaslik va kirish QQSining hammasini hisobga olish;
• maktab imtiyozi oʻquv markazi yoki studiyaga avtomatik tarqaladi deb oʻylash va aksincha — ularning normalari boshqacha;
• koʻp imtiyozlar muddati cheklanganini unutib, tugash sanasini kuzatmaslik;
• qurilish imtiyozidan bepul oʻrinlar boʻyicha litsenziya sharti bajarilmasdan foydalanish.