Xorijiy ishtirokli kompaniya soliqlari: foyda, dividend, qarzlar

Kompaniyaning oʻz foydasi: xorijiy ishtirokchi hech narsani oʻzgartirmaydi

Xorijiy ishtirokli MChJ Oʻzbekiston Respublikasi yuridik shaxsi boʻlib qoladi va foyda soligʻini umumiy asoslarda toʻlaydi. SK 337-moddasidagi stavkalar jadvaliga koʻra, maxsus bandlarga kirmaydigan qolgan soliq toʻlovchilar uchun stavka 15 foizni tashkil etadi.

Xorijiy ishtirokning oʻzi imtiyoz bermaydi ham, olib ham qoʻymaydi: toʻgʻridan-toʻgʻri xususiy xorijiy investitsiyalar ishtirokidagi yuridik shaxslar uchun maxsus shartlar SKning alohida normalarida nazarda tutilgan, ularni qoʻllashni aniq vaziyat va kiritilgan mablagʻ hujjatlari asosida tekshirish kerak.

Norezident kim va bu nega muhim

Oʻzbekiston soliq rezidenti boʻlmagan yuridik shaxslar norezidentlar deb topiladi. Xorijiy kompaniya, agar uning haqiqiy boshqaruv joyi Oʻzbekiston boʻlsa, rezident boʻlishi mumkin — u holda norezidentlar uchun qoidalar unga qoʻllanilmaydi.

Shu sababli birinchi qadam — ishtirokchi maqomini hujjatlashtirish: taʼsis hujjatlari, roʻyxatdan oʻtgan davlat, asosiy qarorlar qabul qilinadigan joy. Toʻlov paytida soliq ushlanishi yoki ushlanmasligi shunga bogʻliq.

Xorijiy ishtirokchiga dividendlar

Norezident Oʻzbekiston yuridik shaxsidan olgan dividendlar Oʻzbekistondagi manbadan olingan daromad hisoblanadi. Soliqni daromadni toʻlayotgan kompaniya har bir toʻlovda hisoblaydi va ushlab qoladi. SKning 353-moddasidagi jadvalga koʻra dividend va foizlar uchun stavka 10 foizni tashkil etadi.

Shartli raqamlardagi misol: MChJ xorijiy ishtirokchi — yuridik shaxs foydasiga 100 000 000 soʻm dividend eʼlon qildi. 10 000 000 soʻm ushlanadi, ishtirokchiga 90 000 000 soʻm oʻtkaziladi, agar ikki tomonlama soliqqa tortishni oldini olish toʻgʻrisidagi shartnoma boshqa stavkani nazarda tutmasa.

Soliq milliy valyutada, toʻlov sanasidagi Markaziy bank kursi boʻyicha hisoblanadi. Norezident daromadlaridan soliq boʻyicha hisobot toʻlov amalga oshirilgan oydan keyingi oyning yigirmanchi sanasidan kechiktirmay topshiriladi, soliqning oʻzi esa toʻlov kunidan keyingi kundan kechiktirmay oʻtkaziladi (banklar uchun muddatlar boshqacha). Toʻlov deb faqat pul oʻtkazish emas, balki oʻzaro hisob-kitob, qarzni kechirish va boshqa bitimlar ham hisoblanadi.

• Ishtirokchilarning foydani taqsimlash toʻgʻrisidagi qarori va dividend summasi hisob-kitobi
• Shartnoma qoʻllanilsa, ishtirokchining soliq rezidentligini tasdiqlovchi hujjat
• Toʻlov sanasidagi MB kursi boʻyicha soliq hisob-kitobi va toʻlov topshiriqnomasi
• Soliq agentining keyingi oyning 20-sanasigacha hisoboti

Ikki tomonlama soliqqa tortishni oldini olish shartnomasi

Agar Oʻzbekiston va ishtirokchi davlati oʻrtasida xalqaro shartnoma amal qilsa, soliq ushlanmasligi yoki pasaytirilgan stavka boʻyicha ushlanishi mumkin. Ammo bu faqat daromadga haqiqiy huquqqa ega norezident agentga soliq rezidentligini tasdiqlovchi hujjatni taqdim etgan taqdirdagina mumkin.

Tasdiq sifatida rezidentlik davlatining vakolatli organi rasmiy hujjati xizmat qiladi: konsullik legalizatsiyasi yoki apostilli asl nusxa, notarial tasdiqlangan nusxa yoxud rasmiy saytdagi elektron hujjatning qogʻoz nusxasi. Hujjatda rezidentlik davri koʻrsatilmagan boʻlsa, u berilgan kalendar yil davomida amal qiladi.

Toʻlov sanasida hujjat boʻlmasa, soliqni SKdagi stavka boʻyicha ushlang, ortiqcha ushlangan summani esa norezident SKning 12-bobi tartibida qaytarib olish huquqiga ega. Agar agent soliqni ushlamagan yoki shartnomani notoʻgʻri qoʻllagan boʻlsa, u ushlanmagan summani va penyani budjetga oʻtkazishi shart.

Xorijiy ishtirokchidan olingan qarzlar

MChJ xorijiy ishtirokchidan olgan qarz boʻyicha foizlar ham norezidentning Oʻzbekiston manbasidagi daromadi hisoblanadi: soliq xuddi shunday ushlanadi, foizlar uchun stavka 10 foiz, agar shartnoma stavkani oʻzgartirmasa.

Ikkinchi xavf — kompaniyaning oʻzida foizlarni chegirib tashlash. SK nazorat qilinadigan qarz tushunchasini kiritadi: bu toʻgʻridan-toʻgʻri yoki bilvosita 20 foizdan ortiq ulushga ega xorijiy shaxs oldidagi, shuningdek, uning bilan bogʻliq shaxslar oldidagi va bunday qarz boʻyicha kafil boʻlgan shaxslar oldidagi qarzdir. Agar bu qarz oʻz kapitalidan uch baravardan koʻp oshsa, foiz xarajatlari faqat hisoblangan limit doirasida chegirib tashlanadi.

Amalda bu shuni anglatadi: ishtirokchining yirik qarzini rasmiylashtirishdan oldin qarz va oʻz kapitali nisbatini hisoblang, yil davomida esa har bir hisobot sanasida chegaraviy summalarni qayta hisoblab boring.

Xizmatlar, royalti va chet elga boshqa toʻlovlar

Norezidentning Oʻzbekiston manbalaridan olgan daromadlariga nomoddiy aktivlardan foydalanish uchun royalti va jadvalning maxsus qatorlariga kirmagan boshqa toʻlovlar ham kiradi. 353-moddaga koʻra boshqa daromadlar uchun stavka 20 foizni tashkil etadi, shuning uchun xorijiy ishtirokchining boshqaruv xizmatlari, litsenziyalari va brendlarini shartnoma imzolashdan oldin tekshirish kerak.

Alohida baholang: xorijiy kompaniya Oʻzbekistonda doimiy muassasa tashkil etmayaptimi. Agar agent uning tashkil topganini aniqlasa, u xalqaro shartnomadagi soliq imtiyozini qoʻllashga haqli emas.