Xaridorlarga chegirma va bonuslar: hisob va QQS

Ikki holat: narxdagi chegirma va joʻnatishdan keyingi chegirma

Birinchi holat: chegirma joʻnatish sanasidayoq narxda hisobga olingan. Bunda QQS boʻyicha soliq bazasi narx chegirma chegirilgan holda aniqlanadi (SK 248-moddasi), elektron hisobvaraq-fakturada esa darhol chegirmali narx koʻrsatiladi. Alohida tuzatish talab etilmaydi.

Ikkinchi holat: sotuvchi tovarni toʻliq narxda joʻnatgan, EHF yozgan, keyinroq davr yakuniga koʻra xaridor bonus dasturi shartlarini bajarganini tan olgan. Amalga oshirilgan yetkazib berish boʻyicha baza kamaytirilishi kerak. Soliq kodeksi bu holatni soliq bazasiga tuzatish kiritish asosi sifatida alohida koʻrsatgan (SK 257-moddasi).

Retro-chegirma qachon tuzatish huquqini beradi

Asosiy shart: chegirma oldindan nazarda tutilgan boʻlishi kerak, yaʼni shartnoma shartlarida yoki sotuvchining narx (tarif) siyosatida. Kodeks bunday shartlar maʼlum hajmdagi tovarni xarid qilish yoki muddatidan oldin toʻlov bilan bogʻliq boʻlishi mumkinligini bevosita taʼkidlaydi.

Shartnomada va ichki hujjatlarda hech narsa aytilmagan, “kelishuv boʻyicha” berilgan chegirma xavfli: tekshiruvchi bazani kamaytirishni qabul qilmasligi mumkin, chunki berish shartlari tasdiqlanmagan. Shuning uchun bonus hisoblashdan oldin uchta narsani tekshiring:

• shartnomada yoki ilovada chegirmalar shkalasi va shartlar (hajm, toʻlov muddati, davr) bor;
• shartlar bajarilgani hisob-kitob bilan tasdiqlangan: davr uchun joʻnatishlar va toʻlovlar solishtirma dalolatnomasi;
• chegirma berish toʻgʻrisidagi qaror buyruq, xat yoki dalolatnoma bilan rasmiylashtirilgan va tekshiruvda koʻrsatish mumkin.

Rasmiylashtirish tartibi bosqichma-bosqich

• Shartnoma shartlariga koʻra chegirma summasini hisoblang va u qaysi joʻnatishlarga tegishli ekanini aniqlang.
• Kamaytirish uchun qoʻshimcha EHF yozing: soliq bazasiga tuzatish (manfiy yoki musbat) qoʻshimcha hisobvaraq-faktura yoki asosni tasdiqlovchi boshqa hujjatlar asosida amalga oshiriladi.
• Tuzatishni chegirma amalda berilgan soliq davrida aks ettiring, joʻnatish davriga orqaga qarab emas.
• Muddatga rioya qiling: tuzatish bir yil doirasida, kafolat muddati belgilangan tovarlar boʻyicha esa kafolat muddati doirasida amalga oshirilishi mumkin.
• Xaridorga solishtirma dalolatnoma va qoʻshimcha EHFni yuboring, shunda u oʻz hisobga olishini tuzatadi.

Xaridor nima qiladi

Tuzatish ikki tomonlama: taʼminotchi soliq bazasiga tuzatish kiritganda xaridor ilgari hisobga olingan QQS summasini taʼminotchi rasmiylashtirgan qoʻshimcha hisobvaraq-faktura asosida koʻpaytiradi yoki kamaytiradi. Xaridor bu hujjatni olmasa yoki aks ettirishni unutsa, tomonlar EHF maʼlumotlarida nomuvofiqlik yuzaga keladi: sotuvchida soliq kamaygan, xaridorda hisobga olish esa avvalgidek qolgan.

Shuning uchun shartnomaga quyidagi shartni qoʻshgan maʼqul: sotuvchi qoʻshimcha EHFni belgilangan muddatda yuboradi, xaridor uni qabul qiladi va summalarni solishtiradi.

Foyda soligʻi va tushum

Foyda soligʻi uchun ham chegirma tuzatishni bildiradi: narx oʻzgarganda va xaridor chegirmadan foydalanganda daromad va xarajatlarga tuzatish kiritiladi, bu holat yuz bergan soliq davrida. Sotuvchi realizatsiyadan daromadga SK 257-moddasida belgilangan tartibda, yaʼni xuddi shu qoʻshimcha EHF boʻyicha tuzatish kiritadi.

Sotuvchining buxgalteriya hisobida tushumning kamayishi chegirma berilgan sanada aks ettiriladi, xaridorda esa sotib olingan tovarlar yoki xizmatlar qiymati tuzatiladi. Aniq provodkalar hisobvaraqlar rejasi va hisob siyosatiga bogʻliq.

Hisob-kitob namunasi (shartli raqamlar)

Namuna shartli. Kompaniya 112 000 000 soʻmlik tovar sotdi, jumladan QQS 12 % stavkada: baza 100 000 000 soʻm, soliq 12 000 000 soʻm. Chorak yakuniga koʻra xaridor shartnoma boʻyicha hajm shartini bajardi va unga QQSsiz qiymatdan 5 % retro-chegirma, yaʼni 5 000 000 soʻm tegishli.

Sotuvchi bazani 5 000 000 soʻmga va QQSni 600 000 soʻmga kamaytiruvchi qoʻshimcha EHF yozadi (soliq bilan jami 5 600 000 soʻm). Sotuvchida toʻlanadigan QQS 600 000 soʻmga kamayadi, xaridorda hisobga olish shu summaga kamayadi. Sotuvchining davr uchun tushumi 5 000 000 soʻmga pasayadi.

Odatiy xatolar

• Chegirma faqat hisobda yoki kredit-nota bilan aks ettirilgan, qoʻshimcha EHF yozilmagan, shuning uchun QQS bazasi kamaymagan.
• Chegirma shartnomada yoki narx siyosatida asossiz berilgan, shuning uchun tuzatishni tasdiqlab boʻlmaydi.
• Tuzatish notoʻgʻri davrda yoki muddat oʻtgach amalga oshirilgan.
• Tuzatish va xatoni tuzatish aralashtiriladi: EHFda xato boʻlsa, avvalgi hisobvaraq-faktura bekor qilinadi va tuzatilgani yoziladi, qoʻshimchasi emas.
• Xaridor hisobga olishni tuzatmagan, tomonlar maʼlumotlari mos kelmaydi.