Yirik soliq toʻlovchi: mezonlar va soliq maʼmuriyatchiligining xususiyatlari

Kimlar yirik soliq toʻlovchilar toifasiga kiradi

Soliq kodeksida alohida koʻrsatkichlar roʻyxati yoʻq: u faqat yuridik shaxslarni yirik soliq toʻlovchilar toifasiga kiritish mezonlari alohida nizomda belgilanishini koʻrsatadi. Bu nizom Davlat soliq qoʻmitasining 2019-yil 12-iyuldagi 3172-son qarori bilan tasdiqlangan (SK 20-moddasiga izohdagi havola). Nizomdagi chegaralar oʻzgarishi mumkin, shuning uchun boshqa nashrlardagi raqamlarga tayanib boʻlmaydi.

Amaliy xulosa: kompaniya toifaga kirish-kirmasligini bilish uchun oʻz maʼlumotlaringizni nizomning amaldagi tahriri bilan solishtiring va roʻyxatdan oʻtgan joydagi soliq organidan maqomni tasdiqlashni soʻrang. Faqat tushum yoki xodimlar soniga qarab xulosa chiqarmang — hal qiluvchi narsa toifaga kiritish tartibi.

Yirik soliq toʻlovchilar boshqalardan nimasi bilan farq qiladi

Maqom soliqlar tarkibiga emas, balki sizni kim va qanday maʼmuriylashtirishiga taʼsir qiladi: stavkalar, obyektlar va imtiyozlar boshqa toʻlovchilardagi kabi soliq turi bilan belgilanadi. Kodeksdan bevosita kelib chiqadigan asosiy farqlar:

• Alohida soliq organi. Soliq organlari tizimida (SK 25-moddasi) Yirik soliq toʻlovchilar boʻyicha hududlararo davlat soliq inspeksiyasi nomlangan; oddiy toʻlovchilar tuman va shahar inspeksiyalarida hisobda turadi.
• Hisobot joylashgan joyidan qatʼiy nazar shu inspeksiyaga topshiriladi (SK 82-moddasi) — barcha yuridik shaxslar kabi elektron shaklda.
• Markazlashtirilgan tartib: hisobot taqdim etiladi va soliqlar alohida boʻlinmalarni hisobga olgan holda markazlashtirilgan tarzda toʻlanadi (SK 20-moddasi). Filiallar maʼlumotlari turli inspeksiyalarga tarqalmaydi.
• Soliq organlarida hisobga olish xususiyatlarini DSQ va Moliya vazirligi belgilashi mumkin (SK 128-moddasi), shu sababli bu toifa uchun idoraviy qoidalar umumiylaridan farq qilishi mumkin.
• Soliq auditini shu ixtisoslashgan inspeksiya uning boshligʻi yoki oʻrinbosarining buyrugʻi asosida oʻtkazadi (SK 140-moddasi).

Soliq auditi: nima oʻzgaradi, nima oʻzgarmaydi

Bu maqola tekshiruv turlari haqida emas, maʼmuriyatchilik toifasi haqida, shuning uchun asosiysi bilan cheklanamiz. Soliq auditi yuqori xavf darajasidagi soliq toʻlovchiga nisbatan oʻtkaziladi (SK 140-moddasi) — yirik toʻlovchi maqomining oʻzi audit boʻlishini anglatmaydi. Yirik toʻlovchilar uchun faqat organ oʻzgaradi: auditni tuman emas, hududlararo inspeksiya olib boradi.

Umumiy kafolatlar saqlanadi: soliq organlari audit boshlanishidan kamida oʻttiz kalendar kun oldin xabarnoma yuboradi, unda boshlanish sanasi, tekshiriladigan masalalar roʻyxati va hujjatlarning dastlabki roʻyxati koʻrsatiladi. Istisno — soliqdan boʻyin tovlash alomatlari boʻlgan hollar: audit DSQ bilan kelishilgan holda oldindan xabar qilmasdan boshlanishi mumkin. Tekshiruv turlari haqida batafsil saytdagi soliq tekshiruvlari turlari materialida.

Maqom bilan bogʻliq afzalliklar va majburiyatlar

Ijobiy tomonlardan Kodeks soliqni qaytarishning tezlashtirilgan tartibini toʻgʻridan-toʻgʻri nomlaydi: hisobotda soliq summasini qaytarish toʻgʻrisida soliq organlariga xabar berilganda u, boshqa toifalar qatori, belgilangan tartibda yirik soliq toʻlovchilar toifasiga kiritilgan yuridik shaxslarga nisbatan qoʻllaniladi (SK 274-moddasi toʻrtinchi qismi). Muntazam ravishda QQS qaytariladigan kompaniyalar uchun bu qaytarish muddatini sezilarli qisqartiradi.

Shu qismdagi alohida norma kichik tadbirkorlikdan oʻrta yoki yirik toifaga, oʻrtadan yirik toifaga oʻtgan subyektlarga tegishli: tartib toifaga oʻtgan sanadan boshlab bir yil davomida va butun faoliyat davrida faqat bir marta qoʻllaniladi. Qayta tashkil etilgan subyektning huquqiy vorisiga u tarqalmaydi. Oʻsishingiz toifa chegarasiga yaqin boʻlsa, oʻtishni oldindan rejalashtiring — normaning amal muddati qisqa.

Majburiyatlar orasida markazlashtirilgan hisobot intizomi bor: bitta alohida boʻlinma maʼlumotidagi xato kompaniyaning umumiy hisobotiga taʼsir qiladi.

Kompaniya nima qilishi kerak: harakatlar tartibi

• Mezonlar toʻgʻrisidagi nizomning amaldagi tahririni oling va yuridik shaxsingiz maʼlumotlarini u bilan solishtiring.
• Roʻyxatdan oʻtgan joydagi soliq organidan toifaga kirish-kirmasligingiz va qaysi sanadan ekanligini tasdiqlashni soʻrang.
• Maqom berilgan yoki kutilayotgan boʻlsa, hisobot qaysi inspeksiyaga topshirilishini aniqlang, elektron hisobot sozlamalari va ishonchnomalarni tekshiring.
• Barcha alohida boʻlinmalarni hisobga olgan markazlashtirilgan hisobot va toʻlov jadvalini tuzing, maʼlumotlarni jamlash uchun masʼul shaxsni tayinlang.
• Soliqni tezlashtirilgan qaytarish tartibiga mos kelish-kelmasligingizni tekshiring va buni pul oqimi rejasiga kiriting.
• Birlamchi hujjatlar va hisob siyosatini tartibga keltiring: ixtisoslashgan inspeksiya hujjatlarga oʻsha talablar bilan ishlaydi, lekin bunday kompaniyalarda operatsiyalar hajmi katta.
• Maqom oʻzgarganda ichki reglamentlarni qayta koʻrib chiqing: hisobotni kim imzolaydi, soʻrov va xabarnomalarga kim javob beradi.

Odatiy xatolar

• Maqomni internetdagi nashrlarga qarab, amaldagi nizom va soliq organi tasdigʻisiz aniqlash.
• Maqom oʻzgargandan keyin hisobotni avvalgi tuman inspeksiyasiga topshirish.
• Maqom avtomatik ravishda tekshiruvni anglatadi yoki aksincha, undan ozod qiladi deb hisoblash.
• Hisobot topshirishdan oldin alohida boʻlinmalar maʼlumotlarini jamlamaslik.
• Kattaroq toifaga oʻtishda bir martalik normaning bir yillik muddatini oʻtkazib yuborish.