Kompaniya yengil avtomobil sotib olganda QQS: qachon hisobga olinadi

Hisobga olishning umumiy qoidasi va avtomobillar uchun istisno

SK 266-moddasi hisoblangan QQSni olingan tovarlar va xizmatlar boʻyicha toʻlangan soliqqa kamaytirishga ruxsat beradi, bunda shartlar bir vaqtning oʻzida bajarilishi kerak. Avtomobil uchun ikkitasi muhim: tovar QQS solinadigan aylanmali faoliyatda ishlatiladi va kompaniyada QQS toʻlovchisi sifatida roʻyxatdan oʻtgan yetkazib beruvchining soliq alohida koʻrsatilgan hisobvaraq-fakturasi (yoki boshqa hujjati) bor.

Istisnolar 267-moddada jamlangan. Uning uchinchi qismida yengil avtomobillar, mototsikllar, vertolyotlar, motorli qayiqlar, samolyotlar va motorli vositalarning boshqa turlari, shuningdek ular uchun yoqilgʻi nomi keltirilgan. Agar xarid amalga oshirilayotgan faoliyat turiga bogʻliq boʻlmasa, bunday xaridlar boʻyicha soliq hisobga olinmaydi. Asosiy soʻz — «bogʻliq»: taqiq mutlaq emas, u xaridning amaldagi vazifasiga bogʻlangan.

«Faoliyat turiga bogʻliq» nimani anglatadi

Kodeks avtomobil faoliyatga bogʻliq hisoblanadigan faoliyat turlarining yopiq roʻyxatini bermaydi, shuning uchun xulosa faktlar boʻyicha chiqariladi. Amaliy mantiq shunday: agar avtomobil kompaniya QQS solinadigan aylanma topadigan vosita boʻlsa, bogʻliqlik bor; agar mashina rahbariyat yoki xodimlarga «umuman» xizmat qilsa, bogʻliqlikni isbotlash qiyin.

Aynan shu mezon boʻyicha baholash lozim boʻlgan odatiy holatlar (bu tahlil uchun mezonlar, Kodeksdagi roʻyxat emas):

• taksi va haq evaziga yoʻlovchi tashish — avtomobil kompaniya sotadigan xizmatni bevosita yaratadi;
• lizing va ijara — avtomobil kompaniya QQS solinadigan tushum oladigan shartnoma predmeti hisoblanadi;
• avtodiler — avtomobil qayta sotish uchun tovar boʻlib, oʻz ehtiyojlari uchun mulk emas;
• boshqa tovar bilan savdo qiladigan kompaniyada direktor yoki savdo boʻlimining xizmat mashinasi — faoliyatga bogʻliqlikni asoslashga toʻgʻri keladi, nizo xavfi bu yerda eng yuqori;
• oʻz tovarlarini xaridorlarga yetkazish — yuk va maxsus mashinalar odatda alohida baholanadi: norma aynan yengil avtomobillar va boshqa motorli vositalar haqida gapiradi, transport tarkibi esa har bir holatda unga oid hujjatlar boʻyicha aniqlanadi.

Hujjat bilan tasdiqlanishi kerak boʻlgan shartlar

Avtomobil QQSi hisobga olinishi uchun avval 266-moddaning umumiy shartlaridan oʻtish, soʻng 267-moddadagi taqiq qoʻllanmasligini koʻrsatish kerak. Tasdiqlovchi hujjatlarni kameral tekshiruvgacha yoki QQSni qaytarish uchun ariza berishdan oldin tayyorlang:

• QQS ajratib koʻrsatilgan yetkazib beruvchining hisobvaraq-fakturasi; yetkazib beruvchi QQS toʻlovchisi boʻlmasa, hisobga olish boʻlmaydi;
• transport faoliyat turi uchun kerakligini koʻrsatadigan shartnomalar (masalan, ijara, lizing, yoʻlovchi tashish shartnomalari);
• avtomobilni balansga qoʻyish va amalda ishlatish hujjatlari: yoʻl varaqalari, jadvallar, mijozlarga topshirish dalolatnomalari;
• avtomobilni biriktirish va undan foydalanish tartibi toʻgʻrisidagi buyruq — mashina xizmat mashinasi boʻlsa, uning vazifasi shaxsiy emasligini koʻrsatadi.

Hisobga olinmagan QQS qayerga ketadi

Agar faoliyatga bogʻliqlik tasdiqlanmasa, soliq hisobdan yoʻqolmaydi: hisobga olinmaydigan soliq summasi sotib olingan tovarning qiymatida hisobga olinadi. Boshqacha qoida faqat SK 268–270-moddalarida nazarda tutilgan; umumiy holatda avtomobil boʻyicha soliq uning qiymatining bir qismiga aylanadi.

Asosiy vositalar uchun 266-modda umuman soliqni toʻliq hisobga olishni nazarda tutadi, biroq yengil avtomobillar boʻyicha 267-moddadagi maxsus cheklov alohida amal qiladi va birinchi navbatda qoʻllanadi: «toʻliq hajm» avtomobilga faqat bu cheklov qoʻllanmagan taqdirdagina taalluqli.

Avtomobil vazifasi oʻzgarsa nima boʻladi

SK 270-moddasi ayrim asosiy vositalar boʻyicha hisobga olingan soliqni tuzatishni tartibga soladi: obyekt keyinchalik 267-moddada tavsiflangan holatlarda ishlatilsa, tuzatish kerak. Istisno — toʻliq amortizatsiya qilingan obyektlar va foydalanishga topshirilganidan 10 yildan koʻp vaqt oʻtgan obyektlar. 270-modda aniq mashinaga qoʻllanishi soliq qanday hisobga olinganiga bogʻliq, shuning uchun uni xarid hujjatlari boʻyicha tekshiring.

Odatiy stsenariy: kompaniya ijaraga beriladigan mashina QQSini hisobga oldi, keyin mashina direktorga shaxsiy safarlar uchun berildi. Bunday holatda soliq 270-modda qoidalari boʻyicha qayta koʻrib chiqiladi, tuzatish summasi obyektning balans qiymatini oshirishga (kamaytirishga) yoki foyda soligʻini hisoblashda xarajatlar yoki daromadlar tarkibiga kiritiladi. Vazifa oʻzgargani haqida buyruq rasmiylashtiring — u foydalanish qaysi paytdan oʻzgarganini qayd etadi.

Shartli misol

Misol shartli raqamlarda keltirilgan. Kompaniya yengil avtomobil sotib oladi, hisobvaraq-fakturada 36 mln soʻm QQS ajratilgan. A variant: mashina mijozlarga ijaraga beriladi, tushum QQS bilan soliqqa tortiladi va shartnomalar bilan tasdiqlangan. 266-modda shartlari bajarilsa, 36 mln soʻm QQS hisoblangan soliqdan ayriladi.

B variant: xuddi shu mashina boshqa tovar savdosi bilan shugʻullanadigan kompaniya direktoriga biriktirilgan va amalda savdoda qatnashmaydi. Faoliyat turiga bogʻliqlik tasdiqlanmagan, 36 mln soʻm hisobga olinmaydi va avtomobil qiymatini oshiradi. Mashinaning vazifasi keyinchalik oʻzgarsa, soliqni foydalanish oʻzgarishi qoidalari boʻyicha qayta koʻrib chiqishga toʻgʻri keladi.

Odatiy xatolar

• faoliyatga bogʻliqlikni baholamay, barcha avtomobillar boʻyicha QQSni avtomatik hisobga olish;
• mashina vazifasini tasdiqlovchi hujjatlarni (yoʻl varaqalari, shartnomalar, buyruqlar) rasmiylashtirmaslik;
• avtomobildan foydalanish oʻzgarganda tuzatishni unutish;
• yuqori xavf toifasiga kiritilgan hisobvaraq-faktura boʻyicha soliqni hisobga olish: bunday hisobvaraq-faktura boʻyicha QQS xaridorlar tomonidan hisobga olinmaydi, soliq 266¹-moddada belgilangan tartibda toʻlangan holatlar bundan mustasno;
• avtomobil QQSini yoqilgʻi va vakillik xarajatlari QQSi bilan aralashtirish — ularning oʻz qoidalari bor.