Yangi kompaniyaning birinchi QQS qaytarishi: nima tekshiriladi va qanday tayyorlanish kerak

Nega yangi kompaniyaning birinchi qaytarishi alohida holat

Soliq kodeksi “yosh” kompaniyalar uchun alohida rejim belgilamaydi, ammo bir qator normalar amalda ularning zarariga ishlaydi. Qaytarishning tezlashtirilgan tartibi soliq toʻlovchilarning muayyan toifalariga bogʻlangan: masalan, amaldagi bank kafolati yoki garov shartnomasi taqdim etgan soliq toʻlovchilar, eksportchilar uchun esa — oldin qaytarilgan va buzilishlar aniqlanmagan summa sharti. Yangi kompaniya ikkinchi shartga, tabiiyki, mos kelmaydi: oldin qaytariladigan narsa boʻlmagan.

Demak, birinchi ariza odatda umumiy tartibda koʻriladi: hisobot topshiriladi, unga qaytarish toʻgʻrisida xabarnoma ilova qilinadi, soliq organi kameral tekshiruv oʻtkazadi va qaror qabul qiladi. Agar toʻliq yoki qisman qaytarish haqida qaror qabul qilingan boʻlsa, mablagʻ qaytarish haqidagi xabarnoma sanasidan boshlab oʻttiz kundan kechiktirmay qaytariladi. Qaytarish talab qilinmasa, summa kelgusi QQS toʻlovlariga hisobga olinadi.

Soliq organi aynan nimani tekshiradi

Kameral tekshiruv sizning hisobotingiz va soliq organida mavjud boshqa maʼlumotlar tahliliga asoslanadi. Oddiy kameral tekshiruvda soliq toʻlovchidan hujjat talab qilish va uni chaqirish mumkin emas, ammo QQSni qaytarish maqsadida oʻtkaziladigan tekshiruvda bu cheklov amal qilmaydi. Shuning uchun hujjat soʻrovlariga tayyor boʻlish kerak: bu holda ular qonunda toʻgʻridan-toʻgʻri nazarda tutilgan.

Yangi kompaniyaning birinchi arizasida eʼtibor odatda quyidagilarga qaratiladi:

• xaridlarning haqiqiyligi: har bir yirik xarid boʻyicha shartnoma, hisobvaraq-faktura, dalolatnoma yoki yuk xati va pul harakati bormi;
• kontragentlar: yetkazib beruvchi QQS toʻlovchisi sifatida roʻyxatdan oʻtganmi va uning hisobvaraq-fakturasi yuqori xavf toifasiga kiritilmaganmi;
• xaridlarning maqsadi: tovar va xizmatlar kompaniyaning soliqqa tortiladigan faoliyatida ishlatilyaptimi;
• xaridlar hajmining biznes hajmiga mosligi: ustav kapitali, xodimlar, bino, faoliyat turi uchun zarur ruxsatnomalar;
• kelgusi tushum bilan bogʻliqlik: shartnomalar, buyurtmalar va yozishmalardan kompaniya ishlay boshlagani, qaytarish uchun ochilmagani koʻrinadimi.

Boshlangʻich xaridlar va kapital qoʻyilmalar: hisobga olish masalasi

Kirish QQSni hisobga olish SK 266-moddasidagi shartlar bir vaqtda bajarilganda mumkin. Yangi kompaniya uchun asosiylari: tovarlar soliqqa tortiladigan aylanmalar bilan bogʻliq faoliyatda ishlatiladi; yetkazib beruvchining hisobvaraq-fakturasi yoki soliq summasi alohida koʻrsatilgan boshqa hujjat olingan; yetkazib beruvchi QQS toʻlovchisi sifatida roʻyxatdan oʻtgan; import qilinganda soliq budjetga toʻlangan. Hisobga olish amalda olingan tovar va xizmatlar boʻyicha amalga oshiriladi, yaʼni hali omborga kelmagan uskuna hisobga olinmaydi.

Asosiy vositalar, nomoddiy aktivlar va koʻchmas mulk obyektlari, jumladan tugallanmagan qurilish uchun SK 266-moddasi sotuvchi tomonidan koʻrsatilgan soliqni toʻliq hajmda hisobga olishga toʻgʻridan-toʻgʻri ruxsat beradi. Bu aynan boshlanishda muhim: uskuna, mebel va taʼmirlash koʻpincha manfiy summaning asosiy qismini tashkil qiladi, hisobga olish uchun esa normaning oʻzi obyektni foydalanishga topshirishni kutishni talab qilmaydi. Biroq aktiv soliqqa tortiladigan faoliyat uchun kerakligini tasdiqlang: soliqdan ozod aylanmalar uchun moʻljallangan asosiy vositalar boʻyicha hisobga olish yoʻq.

Koʻpincha nimalar chiqarib tashlanadi

SK 267-moddasida hisobga olinmaydigan summalar roʻyxati bor. Boshlangʻich paket uchun rad etishning eng koʻp uchraydigan sabablari:

• QQS toʻlovchisi boʻlmagan yetkazib beruvchilardan xaridlar: hisobga olinmaydi;
• vakillik xarajatlari: ular boʻyicha soliq hisobga olinmaydi;
• yuqori xavf darajasidagi toifaga kiritilgan hisobvaraq-fakturalar: ulardagi QQS xaridorlar tomonidan hisobga olinmaydi;
• soliqdan ozod faoliyat va oʻz ehtiyojlari uchun tovar va xizmatlar, agar xarajatlari foyda soligʻini hisoblashda chegirilmasa.

Topshirishdan oldin qanday tayyorlanish kerak

Paketni deklaratsiyani yuborishdan oldin yigʻgan maʼqul, soʻrovlarga keyin javob berib yurgandan koʻra. Amaliy tartib:

• hisobvaraq-fakturalar reyestrini shartnomalar va toʻlovlar bilan solishtirish: har bir yirik xarid boʻyicha hujjatlar zanjiri toʻliq boʻlishi kerak;
• yetkazib beruvchilarni tekshirish — QQS toʻlovchisi maqomi va hisobvaraq-fakturalar xavfi, rasmiylashtirish paytida;
• kirish QQSni uch guruhga ajratish: asosiy vositalar va kapital qoʻyilmalar, joriy xaridlar, hisobga olinmaydigan summalar — oxirgilarini hisob-kitobdan darhol chiqarib tashlash;
• tushuntirish xati tayyorlash: kompaniya nima bilan shugʻullanadi, nega xaridlar tushumdan oldinda, birinchi sotuvlar qachon kutiladi;
• hisobotni muddatida topshirish — soliq davri tugaganidan keyingi oyning yigirmanchi kunidan kechiktirmay — va qaytarish haqida xabarnomani ilova qilish;
• bank kafolati yoki garov orqali tezlashtirilgan yoʻl kerakligini oldindan hal qilish va uning xarajatini qaytariladigan summa bilan solishtirish.

Hisob-kitob misoli (shartli raqamlar)

Shartli misol. Kompaniya birinchi soliq davrida uskuna va materiallar xarid qildi: QQS toʻlovchilaridan olingan kirish hisobvaraq-fakturalarida 120 mln soʻm soliq ajratib koʻrsatilgan. Shundan 8 mln soʻm vakillik xarajatlariga tegishli. Birinchi tushumdan hisoblangan QQS — 20 mln soʻm.

Hisobga olinadigan summa 120 − 8 = 112 mln soʻm. Toʻlanadigan soliq: 20 − 112 = −92 mln soʻm, yaʼni manfiy, va kompaniya bu summani qaytarishni talab qilishga haqli. Raqamlar shartli va faqat mantiqni koʻrsatadi: yaroqsiz summalarni chiqaramiz, hisoblangan soliq bilan solishtiramiz, qoldiq qaytarishga yoki kelgusi toʻlovlarni hisobga olishga ketadi.

Qaytarish asossiz boʻlib chiqsa

Tezlashtirilgan tartib tekshiruvni bekor qilmaydi. Agar tekshiruv natijasida daʼvo qilingan summa yoki uning bir qismi asossiz boʻlib chiqsa, soliq toʻlovchi bu summani qaytarilgan sanadan toʻlov sanasigacha hisoblangan penya bilan budjetga toʻlashi shart. Zaxira mablagʻi yoʻq yangi kompaniya uchun bu jiddiy xavf, shuning uchun shubhali hujjatli butun summadan koʻra kamroq, ammo ishonchli tasdiqlangan summani daʼvo qilgan afzal.