Xorijiy kompaniyalarning elektron xizmatlari uchun QQS: Google va Meta reklamasi, SaaS, bulutli servislar

Elektron shakldagi xizmat deb nima hisoblanadi

Soliq kodeksining 282-moddasi bunday xizmatlarga Internet tarmogʻi orqali axborot texnologiyalaridan foydalangan holda avtomatik usulda koʻrsatilgan xizmatlarni kiritadi. Roʻyxat ochiq, ammo amaliyotda bir nechta band muhim.

• Internet tarmogʻida reklama xizmatlari koʻrsatish, shu jumladan reklama uchun maydon va vaqt berish — Google, Meta va shunga oʻxshash maydonchalarning internet-reklamasi;
• dasturiy taʼminot va maʼlumotlar bazalaridan Internet orqali, shu jumladan masofadan foydalanish huquqini berish — odatiy SaaS-obunalar;
• axborotni saqlash va qayta ishlash, real vaqt rejimida hisoblash quvvatini berish — bulutli servislar;
• domen nomlari berish va hosting xizmatlari;
• qidiruv tizimlariga kirishni berish va saytlarda statistika yuritish;
• tovar va xizmatlarni sotish boʻyicha takliflarni joylashtirish hamda taraflar bir-birini topadigan savdo maydonchalari.

Elektron xizmatlarga nima kirmaydi

282-moddadan toʻrtta holat aniq chiqarilgan. Xaridingiz ularga tushsa, maxsus tartib qoʻllanmaydi, umumiy qoidalar amal qiladi.

• Internet orqali buyurtma qilingan, lekin amalda tarmoqdan foydalanmasdan yetkazib berilgan tovar va xizmatlar;
• moddiy tashuvchilardagi dasturlar va maʼlumotlar bazalari;
• elektron pochta orqali maslahat xizmatlari;
• Internet tarmogʻiga kirish xizmatlari.

QQSni kim toʻlaydi: uchta sxema

Soliq kodeksining 278 va 255-moddalari xizmat kimga koʻrsatilgani va hisob-kitoblarda kim ishtirok etishini ajratadi. Xaridor kompaniya uchun oxirgi sxema muhim, ammo qolgan ikkitasi mantiqni tushunishga yordam beradi.

• Jismoniy shaxsga xizmat: xorijiy kompaniyaning oʻzi soliq toʻlovchi deb eʼtirof etiladi, hisobga turadi, har chorakda hisobot topshiradi va soliq toʻlaydi. Oʻrtada vositachi boʻlsa, jismoniy shaxslar bilan bevosita hisob-kitob qiladigan xorijiy vositachi soliq agenti boʻladi.
• Oʻzbekiston yuridik shaxsiga yoki doimiy muassasa orqali faoliyat yuritayotgan xorijiy kompaniyaga xizmat: xaridor soliq agenti deb eʼtirof etiladi. Agar siz tashkilot nomidan Google, Meta yoki SaaS taʼminotchisiga toʻlasangiz, bu sizning holatingiz.
• Yakka tartibdagi tadbirkorlar (YaTT): 255-moddaning toʻrtinchi qismida elektron xizmatlar boʻyicha agent-xaridorlar sifatida faqat Oʻzbekiston yuridik shaxslari va xorijiy kompaniyalarning doimiy muassasalari nomlangan. YaTT bu normani amalda qanday qoʻllashini taxmin qilmasdan, soliq maslahatchisidan aniqlashtirgan maʼqul.

Soliq agenti-xaridor nima qilishi shart

Agent soliq summasini oʻzi QQS toʻlovchisi boʻlish-boʻlmasligidan qatʼi nazar hisoblab chiqarishi, soliq toʻlovchidan ushlab qolishi va byudjetga oʻtkazishi shart. Bu soddalashtirilgan rejimdagi kompaniyalar uchun muhim: QQS toʻlovchisi maqomining yoʻqligi agent majburiyatidan ozod qilmaydi.

Soliq bazasi har bir operatsiya boʻyicha alohida aniqlanadi. Shartnomaga koʻra xorijiy ijrochi narxni soliqsiz koʻrsatsa, baza — soliqsiz xizmat qiymati, soliqni esa agent mustaqil hisoblab chiqarib toʻlaydi. Stavka umumiy — 12 foiz, agar 36-bobda boshqacha belgilanmagan boʻlsa. Soliq kodeksining 243–245-moddalarida koʻrsatilgan ozod qilingan xizmatlarga (masalan, moliyaviy va sugʻurta xizmatlari) bu qoidalar qoʻllanmaydi.

Ikki ishtirokchini aralashtirmang. Xorijiy servisning oʻzi 280–281-moddalar boʻyicha faqat jismoniy shaxslar bilan ishlaydigan qismida hisobga turib soliq toʻlaydi; siz, yuridik shaxs-xaridor sifatida, agentning alohida majburiyatiga egasiz.

Realizatsiya qilish joyi: xizmat nega «Oʻzbekistonda»

Maxsus tartib realizatsiya joyi Oʻzbekiston deb topilganda ishga tushadi. Soliq kodeksi 241-moddasining 10-bandiga koʻra, elektron xizmatlar mamlakat hududida joylashgan yoki faoliyat yuritayotgan shaxslar tomonidan olinsa, Oʻzbekistonda olingan hisoblanadi. Oʻzbek kompaniya-xaridor uchun bu odatda bajariladi. Shu moddadagi yashash joyi, bank, tarmoq manzili va telefon kodi mezonlari jismoniy shaxs-xaridorlarga tegishli.

Shuning uchun oʻzbek kompaniya oʻz biznesi uchun xorijiy maydonchadan sotib oladigan reklama, qoida tariqasida, shu normalar doirasiga kiradi.

QQSni hisobga olish mumkinmi

255-modda boʻyicha soliq toʻlanganini tasdiqlovchi toʻlov hujjati toʻlangan summani hisobga olish huquqini beradi. Shu bilan birga 266-moddaning umumiy shartlari bajarilishi kerak: xizmatlar soliqqa tortiladigan faoliyatda ishlatiladi, 255-modda holatlarida esa soliq amalda byudjetga toʻlangan. Har bir operatsiya boʻyicha toʻlov hujjatini saqlang.

Soliq ozod qilingan operatsiyalar uchun olingan xizmatlar, vakillik xarajatlari hamda foyda soligʻi hisoblanganda chegirilmaydigan oʻz ehtiyojlari uchun tovar va xizmatlar boʻyicha hisobga olinmaydi (267-modda). Shuning uchun hisobga olishdan oldin xaridning qaysi xarajat turiga kirishini tekshiring. Hisobga olinmagan soliq xarid qiymatiga kiritiladi.

Hisob-kitob namunasi (shartli raqamlar)

Faraz qilaylik, QQS toʻlovchisi boʻlgan kompaniya xorijiy reklama maydonchasiga 10 000 000 soʻmlik xizmat uchun toʻladi va shartnomada narx soliqsiz koʻrsatilgan. Hisob uchun 12 foiz stavkani olamiz. Agent soligʻi: 10 000 000 × 12% = 1 200 000 soʻm. Kompaniya bu summani oʻzi hisoblab byudjetga oʻtkazadi, soʻng 266-modda shartlari bajarilsa, odatdagi kirish QQSi kabi hisobga oladi. Raqamlar shartli, tushuntirish uchun, haqiqiy hisobot uchun emas.

Harakatlar tartibi va tipik xatolar

• 282-modda boʻyicha servis elektron xizmat ekanini aniqlash va istisnolarga tushmasligini tekshirish.
• Shartnoma va toʻlov shartlaridan narx soliq bilan yoki soliqsiz koʻrsatilganini hamda hisob-kitoblarda kontragent kimligini aniqlash.
• Agent sifatida har bir operatsiya boʻyicha soliqni hisoblab oʻtkazish va toʻlov hujjatini saqlash.
• 266-modda shartlari bajarilgan va 267-moddadagi taqiq amal qilmasa, soliqni hisobga olish.
• Tipik xatolar: «Googleʼning oʻzi toʻlaydi» deb oʻylash; kompaniya soddalashtirilgan rejimda ekani sababli soliqni ushlamaslik; 255 va 278-moddalar oʻrniga xizmatlar importi boʻyicha umumiy normalarni qoʻllash; toʻlov hujjatisiz soliqni hisobga olish.