Xorijiy onlayn-xizmatlar va reklama (Google, Meta, SaaS) uchun toʻlov: hujjatlar, QQS va hisob

Ikki tartib: xorijiy kompaniya oʻzi toʻlaydi yoki xaridor toʻlaydi

Elektron xizmatlar uchun alohida rejimning mohiyati shuki, xorijiy kompaniya oxirgi foydalanuvchilar — jismoniy shaxslar bilan oʻzi ishlashi mumkin. Soliq kodeksiga koʻra, bunday kompaniyalar jismoniy shaxslarga koʻrsatiladigan xizmatlar qismida soliq toʻlovchi hisoblanadi va jismoniy shaxslar bilan vositachisiz hisob-kitob qilsa, hisobga qoʻyiladi.

Agar xaridor Oʻzbekiston yuridik shaxsi boʻlsa, sxema boshqacha: xaridorning oʻzi soliq agentiga aylanadi. Shuning uchun xorijiy xizmat yakka foydalanuvchilar uchun Oʻzbekistonda hisobga olingan boʻlsa ham, bu kompaniyangiz majburiyatlarini oʻz-oʻzidan bekor qilmaydi. Yuridik shaxsga berilgan hisob boʻyicha QQS sizning zimmangizda, deb hisoblang, hujjatlar bilan aksi tasdiqlanmaguncha.

Qaysi xizmatlar elektron xizmat hisoblanadi

Kodeksdagi roʻyxat ochiq: bu internet orqali avtomatik usulda koʻrsatiladigan xizmatlar. Xususan, internetdagi reklama, dasturlarga obunalar, hosting va domenlar kiradi. Istisnolar ham koʻrsatilgan: masalan, elektron pochta orqali maslahat xizmatlari elektron xizmat hisoblanmaydi.

Bu hisobni tasniflash uchun muhim. Reklama platformasi yoki SaaSga obuna — elektron xizmat. Sayt orqali buyurtma qilingan, lekin inson bajargan xizmat (menejer, dizayner, tarjimon) boshqa holat: uni alohida, shu jumladan manbada soliq nuqtai nazaridan baholash kerak.

Xizmat koʻrsatish joyi va soliq agentining majburiyatlari

Elektron shakldagi xizmatlar Oʻzbekiston hududida joylashgan yoki faoliyat yuritayotgan shaxslar sotib olsa, Oʻzbekistonda QQS bilan soliqqa tortiladi. Oʻzbekistonda roʻyxatdan oʻtgan kompaniya bu shartga kiradi. Keyin 255-modda ishga tushadi: xaridor soliq agenti deb topiladi.

• soliqni hisoblash, norezidentga toʻlovdan ushlab qolish (ushlab boʻlmasa, oʻzi qoʻshimcha toʻlash) va byudjetga oʻtkazish — siz QQS toʻlovchisi boʻlsangiz ham, boʻlmasangiz ham;
• stavka — 12%; hisobda narx soliq bilan koʻrsatilgan boʻlsa, soliq undan ajratiladi, soliqsiz boʻlsa — xaridor hisobidan ustiga hisoblanadi;
• QQS toʻlovchisi boʻlmagan soliq agenti hisobotni soliq toʻlangan davrdan keyingi oyning yigirmanchi kunidan kechiktirmay topshiradi;
• operatsiya haqidagi maʼlumotlar olingan hisobvaraq-fakturalar jurnaliga kiritiladi.

QQSni hisobga olish va shartli misol

Agent toʻlagan soliqni hisobga olish mumkin, ammo shartlar bor: soliq amalda byudjetga toʻlangan, xizmat soliqqa tortiladigan faoliyatda ishlatilgan va toʻlov hujjati toʻlovni tasdiqlaydi. Shu sababli tartib quyidagicha: avval QQS toʻlanadi, keyin shartlar bajarilgan davrda hisobga olinadi.

Shartli sonlardagi misol. Shartnomada narx soliqsiz 1 000 shartli birlik. Agentning bazasi — 1 000, 12% stavkadagi QQS 120 ni tashkil etadi. Kompaniya norezidentga 1 000 toʻlaydi va alohida 120 ni byudjetga oʻtkazadi (soʻmda, qayta hisoblash qoidalariga muvofiq). Agar hisobda 1 000 «soliq bilan» koʻrsatilgan boʻlsa, baza soliqni hisobga olib aniqlanadi va kompaniya soliqni shu summadan ushlab qoladi. Norezident qoldiqni oladi, byudjet esa QQS summasini.

Xarajat va hisobga olish uchun qanday hujjatlar kerak

Foyda soligʻi uchun xarajat asosli va hujjatlar bilan tasdiqlangan boʻlishi kerak. Kodeksga koʻra, rasmiylashtirish Oʻzbekiston qoidalari boʻyicha, xorijiy davlat qoidalari boʻyicha yoki boshqa shaklda — masalan, shartnoma boʻyicha koʻrsatilgan xizmat hisoboti bilan mumkin. Onlayn-xizmatlar uchun bu «dalolatnoma yoʻq» muammosini yengillashtiradi: xizmat olingani va faoliyatga aloqadorligi koʻrinadigan hujjatlar toʻplami tasdiq boʻladi.

Hisobga olingan QQSning oʻzi xarajat deb tan olinmaydi. Bu soliqni ikki marta hisobga olmaslik uchun muhim.

• shartnoma, oferta yoki kompaniya qabul qilgan xizmat shartlari (aksept sanasi bilan skrinshot yoki PDF);
• norezidentning invoysi yoki hisobi: rekvizitlar, davr va summa bilan;
• reklama kabinetidan xarajatlar hisoboti yoki obunadan foydalanish jurnali — xizmat faktining tasdigʻi sifatida;
• bank koʻchirmasi yoki toʻlov topshiriqnomasi, kurs hisob-kitobi va QQS toʻlash hujjati;
• faoliyat bilan aloqani koʻrsatuvchi ichki hujjat: marketolog arizasi, media-reja, litsenziyalar va foydalanuvchilar roʻyxati.

Tipik xatolar va xavflar

• korporativ kartadan «jismoniy shaxs-xaridor» sifatida toʻlab, QQS hisoblamaslik: xaridor baribir yuridik shaxs;
• xorijiy yetkazib beruvchi hisobiga QQS kiritilgan deb, uning maqomi va shartnoma shartlarini tekshirmaslik;
• har bir operatsiya boʻyicha alohida hisob yuritmaslik: soliq bazasi har bir operatsiya boʻyicha alohida aniqlanadi;
• QQSni byudjetga toʻlashdan oldin hisobga olish;
• xizmat mohiyatan texnik yoki maslahat xarakterida boʻlganda manbada soligʻini ushlamaslik: bunda agent ushlanmagan soliq va penya uchun javob beradi;
• faqat koʻchirmani saqlab, invoys va xizmat tavsifini saqlamaslik.

Harakatlar tartibi

Amalda jarayon besh qadamdan iborat: xizmat turini 282-modda boʻyicha aniqlash; xaridorni va narx shartini qayd etish; QQSni hisoblab oʻtkazish; xarajat va hisobga olishni aks ettirish; hujjatlar toʻplamini yigʻish va qoidalarni hisob siyosatida mustahkamlash. Obunalar koʻp boʻlsa, reyestr yuritish qulay: xizmat, sana, summa, QQS borligi, hujjatlar. U tekshiruvni tezlashtiradi va soliq auditida yordam beradi. Manbada soliq va alohida toʻlov xizmatlari xususiyatlarini shartnoma boʻyicha alohida tekshiring.