Yagona muassis — direktor: mehnat shartnomasi va ish haqi kerakmi

MChJ toʻgʻrisidagi qonunga koʻra direktor qanday tayinlanadi

Yakkaboshchilik asosidagi ijro etuvchi organ (direktor) ishtirokchilarning umumiy yigʻilishi tomonidan ustavda belgilangan muddatga saylanadi va ishtirokchilar boʻlmaganlar orasidan ham saylanishi mumkin; u faqat toʻla muomala layoqatiga ega jismoniy shaxs boʻlishi mumkin (OʻRQ-1137, 42-modda). Jamiyat va direktor oʻrtasidagi shartnomani jamiyat nomidan direktor saylangan yigʻilishda raislik qilgan shaxs yoki yigʻilish vakolat bergan ishtirokchi imzolaydi.

Bir ishtirokchidan iborat jamiyatda umumiy yigʻilish vakolatiga kiradigan masalalar boʻyicha qarorlar yagona ishtirokchi tomonidan yakka tartibda qabul qilinadi va yozma rasmiylashtiriladi (38-modda). Demak, oʻzini direktor etib tayinlash yagona ishtirokchining qarori bilan rasmiylashtiriladi — bu har qanday modelda majburiy hujjat.

• Direktor jamiyat nomidan ishonchnomasiz ish yuritadi, ishonchnomalar beradi, xodimlar bilan mehnat shartnomalarini tuzadi va bekor qiladi (42-modda).
• Direktor faoliyati tartibi jamiyat hujjatlari va jamiyat bilan direktor vazifasini bajaruvchi shaxs oʻrtasidagi shartnoma bilan belgilanadi.

Mehnat kodeksi nima deydi

Yakka tartibdagi mehnat munosabatlari — xodim va ish beruvchi oʻrtasida mehnat vazifasini haq evaziga shaxsan bajarish va ichki mehnat tartibiga boʻysunish toʻgʻrisidagi kelishuvga asoslangan munosabatlar (MK 11-moddasi). Yagona ishtirokchi oʻz kompaniyasiga rahbarlik qilganda xodim va ish beruvchi irodasini belgilovchi shaxs bir xil boʻladi — shuning uchun Kodeks bunday rahbarni rahbarlar haqidagi maxsus qoidalardan chiqaradi (485-modda): muddatli shartnoma, olti oygacha sinov, moddiy javobgarlik va bekor qilishning maxsus asoslari.

Bundan mehnat shartnomasi taqiqlanadi degan xulosa kelib chiqmaydi. Amaliyot ikkala modelga ham yoʻl qoʻyadi; muhimi, tanlangan model izchil rasmiylashtirilishi kerak.

1-model: mehnat shartnomasi va ish haqi

Direktor xodim sifatida rasmiylashtiriladi: yagona ishtirokchining qarori, mehnat shartnomasi (jamiyat nomidan uni ishtirokchining oʻzi imzolaydi), lavozimga kirishish haqida buyruq, «Yagona milliy mehnat tizimi»ga yozuv. Ish haqi har oy hisoblanadi.

• Toʻliq ishlangan norma uchun oylik haq qonunchilikda belgilangan mehnatga haq toʻlashning eng kam miqdoridan past boʻlishi mumkin emas (MK 245-moddasi).
• Ish haqidan JShDS 12% stavkada ushlanadi (SK 381-moddasi).
• Mehnatga haq toʻlash xarajatlari ijtimoiy soliq obyekti (SK 403-moddasi), umumiy stavka — 12% (405-modda).
• Afzalliklari: mehnat staji, tushunarli mehnatga haq toʻlash xarajatlari, umumiy qoidalar boʻyicha taʼtil va kasallik varaqasi. Kamchiliklari: har oylik JShDS va ijtimoiy soliq yuki, tabel va kadrlar hujjatlari.

2-model: mehnat shartnomasisiz

Ishtirokchi direktor vazifalarini yagona ishtirokchining qarori va ustav asosida, mehnat shartnomasisiz va ish haqisiz bajaradi. Daromadni ishtirokchi sifatida — sof foydadan dividendlar koʻrinishida oladi.

• Dividendlar va foizlar 5% stavkada soliqqa tortiladi (SK 381-moddasi); ularga ijtimoiy soliq hisoblanmaydi, chunki bu mehnatga haq toʻlash xarajatlari emas (403-modda).
• Direktor ish beruvchi orqali mehnat staji toʻplamaydi — zarur boʻlsa, staj qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa usullar bilan shakllantiriladi.
• Mehnat kafolatlari (taʼtil, nafaqalar) bunday direktorga tatbiq etilmaydi.
• Yagona ishtirokchining direktor vazifalarini yuklash haqidagi qarorini va iloji boʻlsa, OʻRQ-1137 42-moddasida nazarda tutilgan haq toʻlash shartisiz shartnomani rasmiylashtirish kerak.

Tanlashda nimani hisobga olish kerak

Ikkinchi modelning asosiy xatari — izchil emaslik. Agar direktor amalda hisobdor summa, qarz yoki moddiy yordam niqobi ostida muntazam «yashash uchun» toʻlovlar olsa, soliq organi ularni mehnatga haq toʻlash tarzidagi daromadga qayta tasniflashi mumkin: unga haqiqatda bajarilgan ish uchun har qanday toʻlovlar kiradi (SK 371-moddasi), ijtimoiy soliq bazasi ham shu modda boʻyicha aniqlanadi (404-modda).

Kompaniyada xodimlar paydo boʻlsa, direktor ish beruvchi sifatida ularga nisbatan Mehnat kodeksiga toʻliq rioya qilishi shart — oʻzi rasmiylashtirilgan-rasmiylashtirilmaganidan qatʼi nazar.

• har oy muntazam daromad kerak — ish haqi qulayroq;
• foyda katta va nomuntazam — 5% stavkadagi dividendlar foydaliroq;
• mehnat staji muhim — mehnat shartnomasi kerak;
• kompaniya zararda — dividend toʻlash uchun manba yoʻq, ish haqi esa mumkin boʻlib qoladi.

Har bir model uchun hujjatlar

Qaysi model tanlanmasin, hujjatlar unga mos boʻlishi kerak: modellarni aralashtirish soliq tekshiruvidagi daʼvolarning asosiy manbai.

• Ikkala model: yagona ishtirokchining direktorni tayinlash haqidagi qarori, ustav, yuridik shaxslar reyestridagi direktor haqidagi maʼlumotlar.
• 1-model: mehnat shartnomasi, ishga qabul buyrugʻi, shtat jadvali va tabel, oylik hisob-kitob qaydnomalari, JShDS va ijtimoiy soliq boʻyicha hisobotlar.
• 2-model: hisobot maʼlumotlari boʻyicha sof foydadan dividend toʻlash haqidagi qaror, toʻlashda 5% soliqni ushlab qolish, asossiz davriy toʻlovlarning yoʻqligi.