MChJ ustav fondini oshirish va kamaytirish: tartib va soliqlar

Ustav fondini qachon oshirish mumkin

Oshirishga faqat ustav fondi toʻliq toʻlanganidan keyin yoʻl qoʻyiladi (OʻRQ-1137, 17-modda). Har bir ishtirokchi oʻz hissasini taʼsis hujjatlarida belgilangan, lekin jamiyat davlat roʻyxatidan oʻtgan paytdan boshlab bir yildan oshmaydigan muddatda toʻliq kiritishi kerak (15-modda).

Qarorni ishtirokchilar umumiy yigʻilishi, agar ustavda koʻproq ovoz talab qilinmagan boʻlsa, umumiy ovozlar sonining kamida uchdan ikki qismidan iborat koʻpchilik ovozi bilan qabul qiladi (17-modda). Manbalar: jamiyat mol-mulki, jumladan taqsimlanmagan foyda; ishtirokchilarning qoʻshimcha hissalari; ustav bilan taqiqlanmagan boʻlsa, jamiyatga qabul qilinadigan uchinchi shaxslarning hissalari.

1-usul. Mol-mulk va taqsimlanmagan foyda hisobidan

• Qaror faqat qaror qabul qilingan yildan oldingi yil uchun tashqi audit xulosasi bilan tasdiqlangan moliyaviy hisobot maʼlumotlari asosida qabul qilinishi mumkin (18-modda). Yaʼni auditdan oʻtgan hisobotsiz bu usul mavjud emas.
• Oshirish summasi sof aktivlar qiymati bilan ustav va zaxira fondlari yigʻindisi oʻrtasidagi farqdan oshmasligi kerak (18-modda).
• Barcha ishtirokchilar ulushlari miqdori oʻzgarmaydi — har bir ulushning nominal qiymati mutanosib ravishda oshadi (18-modda).
• Soliq: SK uchun ulush nominalining jamiyat xususiy kapitali hisobidan bunday oshishi, agar ulushlarga mutanosib boʻlsa, ishtirokchining dividendi hisoblanadi (SK 41-moddasi 1-qismi 4-bandi). Rezident jismoniy shaxs ishtirokchi uchun dividendlar boʻyicha JShDS stavkasi 5% (SK 381-moddasi).

2-usul. Ishtirokchilarning qoʻshimcha hissalari va uchinchi shaxslarning hissalari

Hissalarni barcha ishtirokchilar kiritsa, yigʻilish qarorida qoʻshimcha hissalarning umumiy qiymati, har bir ishtirokchi hissasi miqdori va ularni kiritish muddati belgilanishi kerak (19-modda). Oshirish alohida ishtirokchi yoki uchinchi shaxs arizasi boʻyicha amalga oshirilsa, yigʻilish bir ovozdan qaror qabul qiladi; arizada hissani kiritish tartibi, miqdori, usuli va muddati hamda istalgan ulush miqdori koʻrsatiladi.

Ishtirokchi ulushining nominali uning qoʻshimcha hissasi qiymatidan koʻproq oshishi mumkin emas; uchinchi shaxs ulushining nominali uning hissasi qiymatidan oshmasligi kerak (19-modda).

• Hissalarni kiritish muddati tugaganidan keyin bir oydan kechiktirmay yigʻilish yakunlarni tasdiqlaydi, ustav fondini oshiradi va taʼsis hujjatlariga oʻzgartirishlar kiritadi (19-modda).
• Oʻzgarishlarni roʻyxatdan oʻtkazish hujjatlari va hissalar toʻliq toʻlanganini tasdiqlovchi hujjatlar oʻzgarishlar yigʻilishda tasdiqlangan kundan boshlab bir oydan kechiktirmay roʻyxatdan oʻtkazuvchi organga topshiriladi; ishtirokchilar va uchinchi shaxslar uchun oʻzgarishlar roʻyxatdan oʻtgan kundan kuchga kiradi (19-modda).
• Muddatlar buzilsa yoki hissalar toʻliq kiritilmasa, oshirish amalga oshmagan deb eʼtirof etiladi va pul hissalari oʻn kun ichida qaytarilishi kerak (19-modda); qaytarish kechiktirilsa, jamiyat foiz toʻlaydi. Pulsiz hissalar uch oy ichida qaytariladi.
• Qiymati bazaviy hisoblash miqdorining oʻn ming baravaridan koʻp boʻlgan pulsiz hissalar baholovchi tashkilot tomonidan baholanadi va hissa baholangan qiymatdan yuqori boʻlishi mumkin emas (15-modda); pulsiz hissaning pul bahosini yigʻilish bir ovozdan tasdiqlaydi (16-modda).

Ustav fondini qachon kamaytirish kerak

• Roʻyxatdan oʻtgan paytdan boshlab bir yil ichida ustav fondi toʻliq toʻlanmasa, jamiyat uni haqiqatda toʻlangan miqdorgacha kamaytirishni eʼlon qilishi va roʻyxatdan oʻtkazishi yoki tugatish toʻgʻrisida qaror qabul qilishi kerak (20-modda).
• Ikkinchi va har bir keyingi moliya yili tugaganidan keyin sof aktivlar qiymati ustav fondidan kam boʻlsa, jamiyat uni sof aktivlardan oshmaydigan miqdorgacha kamaytirishi shart (20-modda).
• Barcha ishtirokchilar ulushlari nominalini pasaytirish orqali kamaytirish ulushlar miqdorlari saqlangan holda amalga oshiriladi (20-modda).
• Kreditorlar kamaytirish haqida xabar topgan sanadan boshlab oʻttiz kun ichida majburiyatlarni muddatidan oldin bajarish va zararni qoplashni yozma ravishda talab qilishga haqli (20-modda).
• Majburiy hollarda jamiyat uch oy ichida kamaytirish yoki tugatish haqida qaror qabul qilmasa, kreditorlar muddatidan oldin bajarishni talab qilishi, roʻyxatdan oʻtkazuvchi organ esa tugatish haqida sudga murojaat qilishi mumkin (20-modda).

Jamiyatdagi soliqlar

• Ustav fondiga hissa sifatida olingan mablagʻlar jamiyat daromadida hisobga olinmaydi (SK 304-moddasi 1-bandi); ulushlarni joylashtirish narxining nominaldan oshgan qismi ham (304-moddaning 2-bandi).
• Ustav fondi kamaytirilganda ishtirokchi oʻz ulushi qiymatini olishdan jamiyat foydasiga voz kechsa, bu jamiyat daromadi (SK 297-moddasi 22-bandi).
• Tovarlarni ustav fondiga hissa sifatida berish QQS uchun realizatsiya aylanmasi (SK 239-moddasi). Mol-mulkni oluvchi jamiyat ishtirokchi uni berishda toʻlagan soliqni hisobga olishga haqli (SK 266-moddasi) — uskunalar yoki koʻchmas mulk hissa sifatida kiritilsa, buni hisobga olish kerak.
• Hissa sifatida olingan amortizatsiyalanadigan aktivning boshlangʻich qiymati — ishtirokchilar kelishgan pul bahosi, lekin bozor qiymatidan yuqori emas (SK 306-moddasi).

Ishtirokchilardagi soliqlar

Ulush nominalining jamiyat xususiy kapitali hisobidan oshishi — dividend (SK 41-moddasi 1-qismi 4-bandi), rezident jismoniy shaxsda 5% (381-modda), norezidentda 10% (382-modda) stavkada soliqqa tortiladi. Faqat ulushlarga mutanosib toʻlovlar daromad hisoblanadi.

Ishtirokchi chiqib ketganda yoki ulush miqdori kamaytirilganda hissa doirasida olgan mablagʻlar daromadga kiritilmaydi (SK 304-moddasi 3-bandi). Chiqib ketgan ishtirokchiga ulushning haqiqiy qiymatini uning ustav fondidagi miqdoridan ortiq toʻlash dividend deb tan olinadi (41-modda 1-qismi 3-bandi).

Qisqacha tartib

• Joriy ustav fondi toʻliq toʻlanganini tekshirish va oshirish manbasini tanlash.
• Foyda hisobidan oshirish uchun — oʻtgan yilning auditdan oʻtgan hisobotini tayyorlash va chegaraviy summani hisoblash (sof aktivlar minus ustav va zaxira fondlari).
• Umumiy yigʻilish oʻtkazish: 2/3 ovoz, alohida ishtirokchilar yoki uchinchi shaxslar arizalari boʻyicha oshirishda — bir ovozdan.
• Hissalarni belgilangan muddatda yigʻish, yakunlarni bir oydan kechiktirmay tasdiqlash, hujjatlarni tasdiqlangandan keyin bir oydan kechiktirmay roʻyxatga topshirish.
• Operatsiyalarni hisobda aks ettirish va soliqlarni baholash: ishtirokchilarga dividendlar, pulsiz hissalar boʻyicha QQS.