Avtosalon va avtodiler soliqlari: QQS va hisob

Stavka va davr: nimani hisoblash kerak

Soliq kodeksining 36-bobida (eksport operatsiyalari uchun nol stavka) boshqacha tartib nazarda tutilmagan boʻlsa, QQS stavkasi 12 foizni tashkil etadi (258-modda). Soliq davri — oy (259-modda). Soliq summasi davr uchun soliq bazasining foiz ulushi sifatida, bazani oshiruvchi yoki kamaytiruvchi barcha oʻzgarishlarni hisobga olgan holda hisoblanadi (265-modda).

Avtosalon uchun bu har oy avtomobillar, ehtiyot qismlar va servis xizmatlari realizatsiyasini yigʻib, ularning aylanma sanasi shu davrga tushganlarini xaridlar boʻyicha kirish soligʻi bilan solishtirish kerakligini bildiradi.

Aylanma sanasi: QQS qachon yuzaga keladi

Tovarlar uchun aylanma sanasi — taʼminotchi hisobvaraq-faktura rasmiylashtirgan sana yoki tovar joʻnatilgan (topshirilgan) sana, agar u hisobvaraq-fakturadan oldin boʻlsa (242-modda). Diler uchun bu muhim tafsilot: agar mashina mijozga oy oxirida qabul-topshirish dalolatnomasi bilan berilgan, hisobvaraq-faktura esa keyingi oy boshida rasmiylashtirilgan boʻlsa, aylanma avtomobil berilgan oyga tegishli boʻladi.

Agar tovar joʻnatilmasa, aylanma sanasi — tovarga boʻlgan egalik huquqi xaridorga oʻtgan sana (242-modda). Shuning uchun egalik huquqining oʻtishi haqidagi shartnoma shartlari va avtomobilning haqiqiy topshirilishi hisobvaraq-faktura sanasi bilan mos kelishi kerak.

QQS bazasi: narx, chegirma va ayirboshlash

Soliq bazasi — tomonlar bitimda qoʻllagan narx boʻyicha realizatsiya qilinayotgan tovar qiymati, unga soliq kiritilmagan holda (248-modda). Agar salon aylanma sanasida xaridorga chegirma yoki boshqa tijorat bonusini bergan boʻlsa, baza chegirma ayirilgan narxdan hisoblanadi.

Shartli raqamlarda misol: avtomobil QQSsiz 200 mln soʻmga sotildi, aksiya boʻyicha chegirma — 10 mln. Baza — 190 mln, 12% stavkadagi QQS — 22,8 mln. Raqamlar shartli, hisoblash tartibini tushuntirish uchun keltirilgan.

Tovar boshqa tovarlarga ayirboshlanganda, shuningdek tekin berilganda baza Vazirlar Mahkamasi tasdiqlagan tartib boʻyicha bozor qiymatidan kelib chiqib aniqlanadi (248-modda). Amalda bu mijozning eski avtomobilini yangisini sotib olishda hisobga olish (trade-in, tovarlarni ayirboshlash orqali) va xaridorlarga sovgʻalarga tegishli — ularning qiymatini baholamasdan qoldirib boʻlmaydi.

• chegirmani shartnomada yoki ilovada hamda aylanma sanasidagi hisobvaraq-fakturada qayd eting;
• ayirboshlashda ikkala avtomobilning bozor qiymati hisob-kitobini saqlang;
• sovgʻalar va tekin topshirishni baholash bilan dalolatnoma orqali rasmiylashtiring.

Kirish QQSi: nimani hisobga olish mumkin

Xaridlar boʻyicha soliq 266-moddadagi shartlar bir vaqtda bajarilganda hisobga olinadi. Dilerga eng muhimlari: tovarlar soliqqa tortiladigan faoliyatda ishlatiladi; soliq summasi alohida ajratilgan hisobvaraq-faktura olingan va taʼminotchi QQS toʻlovchisi sifatida roʻyxatdan oʻtgan; tovar import qilinganda soliq byudjetga toʻlangan.

Alohida xavf — kontragent. Yuqori xavf toifasiga kiritilgan hisobvaraq-fakturadagi QQS summasi xaridor tomonidan hisobga olinmaydi (267-modda, 2026-yil 1-yanvardan amal qiluvchi tahrir). Avtomobillar partiyasini yirik xarid qilishdan oldin taʼminotchini va uning hujjatlari holatini tekshiring.

• toʻlovchidan QQS ajratilgan hisobvaraq-faktura;
• import paytida soliq toʻlanganini tasdiqlovchi hujjat;
• shartnoma va partiyani qabul qilish hujjatlari;
• davr uchun xaridlar reyestri.

“Oʻzimiz uchun” avtomobillar va vakillik xarajatlari

Yengil avtomobillar, mototsikllar va boshqa motorli vositalar hamda ular uchun yoqilgʻi boʻyicha soliq, agar ularni sotib olish amalga oshirilayotgan faoliyat turi bilan bogʻliq boʻlmasa, hisobga olinmaydi (267-modda). Salon qayta sotish uchun xarid qilgan avtomobillar faoliyat bilan bogʻliq — bu tovar. Direktorning xizmat mashinasi yoki salon sotuvga aloqador boʻlmagan ehtiyojlar uchun oʻzida qoldirgan avtomobil esa alohida holat: ular boʻyicha kirish soligʻi xavf ostida.

Vakillik xarajatlari boʻyicha soliq ham hisobga olinmaydi (267-modda), masalan, mehmonlar uchun modellar taqdimoti. Agar diler bir vaqtning oʻzida soliqqa tortiladigan va soliqdan ozod operatsiyalarni yuritsa, hisobga olishga soliqqa tortiladigan aylanmaga toʻgʻri keladigan soliq qabul qilinadi — alohida yoki proporsional usul bilan (268-modda).

Komissiya va import

Avtosalon mashinalarni komissiya shartnomasi asosida sotishi mumkin. Komissionerda QQS bazasi soliqni oʻz ichiga olgan komission haq miqdorida aniqlanadi, bunda bitim komissiya shartnomasi shartlariga mos tuzilgan boʻlishi kerak (250-modda). Avtomobil qiymati esa komitentda bazaga kiradi. Bu tartibni qoʻllash uchun shartnoma komissiya shartlariga mos boʻlishi kerak, yashirin oldi-sotdi boʻlmasligi lozim.

Avtomobil olib kirilganda baza bojxona qiymati va olib kirishda toʻlanishi lozim boʻlgan aksiz soligʻi hamda bojxona boji yigʻindisi sifatida aniqlanadi (254-modda). Import paytida QQS bojxona qonunchiligida belgilangan tartib va muddatlarda toʻlanadi (273-modda); hisobga olish uchun soliq byudjetga toʻlangan boʻlishi kerak (266-modda). Muayyan partiya boʻyicha bojxona toʻlovlari hisob-kitobini bojxona brokeri bilan tekshirish kerak.

Hisobot va toʻlash muddati

QQS boʻyicha soliq hisobotini soliq davridan keyingi oyning yigirmanchi kunidan kechiktirmay taqdim etish kerak; soliqni toʻlash — hisobotni taqdim etish muddatidan kechiktirmay (273-modda). Hisobotga xaridlar va sotuvlar reyestrlaridagi maʼlumotlar kiritiladi. Yuborishdan oldin reyestrlarni buxgalteriya maʼlumotlari bilan solishtiring: aylanma sanalari va tanlangan hisobvaraq-fakturalar boʻyicha farqlar soliq organida savollar tugʻilishining eng keng tarqalgan sababidir.

• har oy sotuvlar reyestrini avtomobil berish dalolatnomalari bilan solishtiring;
• chegirma va ayirboshlash bazaga taʼsir qilishini tekshiring;
• kirish QQSini xaridlar reyestri va taʼminotchilar holati bilan solishtiring;
• xizmat avtomobillari va vakillik xarajatlarini alohida hisobga oling.

Avtosalonlarning tipik xatolari

• hisobvaraq-faktura sanasi avtomobilning haqiqiy topshirilishidan keyin;
• chegirma bazada aks etmagan yoki shartnomadan tashqarida rasmiylashtirilgan;
• avtomobillarni bozor qiymatini baholamasdan ayirboshlash;
• yuqori xavfli kontragent hujjatlari boʻyicha QQSni hisobga olish;
• xizmat yengil avtomobillari boʻyicha QQS faoliyat bilan bogʻliqligisiz hisobga olingan;
• komissiya shartnomasi aslida oldi-sotdi.