Turistik yigʻim: miqdori, kim ushlab qoladi va qanday toʻlanadi

Turistik (mehmonxona) yigʻim nima

Nizomga koʻra bu — joylashtirish vositalari yashovchilardan har bir yashagan kun uchun undiradigan yigʻim. Oʻzbekiston fuqarolari uchun miqdor qatʼiy — bir kunga bazaviy hisoblash miqdorining (BHM) 0,4 foizi, xorijliklar uchun — Nizomga 1-ilovadagi tabaqalashtirilgan stavkalar. Toʻliq boʻlmagan yashash kuni toʻliq kun sifatida hisoblanadi.

16 yoshgacha boʻlgan bolalardan yigʻim undirilmaydi. Nizom «mahalliy fuqaro» deganda Oʻzbekiston fuqarolarini va respublikada doimiy yashovchi fuqaroligi boʻlmagan shaxslarni tushunadi.

• joylashtirish vositalari — mehmonxonalar, turistik bazalar va majmualar, dam olish uylari va zonalari, pansionatlar, kempinglar, motellar, mehmon uylari, oʻtov va chodirli oromgohlar, sanatoriylar va joylashtirish xizmatlari koʻrsatiladigan boshqa obyektlar;
• tunab qolish uchun jihozlangan yer usti transporti ham ularga tenglashtirilgan.

Xorijiy mehmonlar uchun stavkalar

Xorijliklar uchun stavkalar bir kunga BHMga nisbatan foizda belgilangan va obyekt turi hamda xonalar soniga bogʻliq. 1-ilova Vazirlar Mahkamasining 30.01.2026 yildagi 40-son qarori bilan yangi tahrirda bayon etilgan.

• mehmonxonalar, apart-otellar, butik-otellar, motellar, turistik bazalar, kempinglar va shunga oʻxshash obyektlar: 40 dan ortiq xona — BHMning 15 foizi, 11 tadan 40 tagacha — 10 foizi, 10 tagacha — 5 foizi;
• dam olish uchun ixtisoslashtirilgan obyektlar (dam olish uylari va markazlari, sport bazalari) — BHMning 10 foizi;
• xonalar fondi 5 tagacha boʻlgan yakka tartibdagi joylashtirish vositalari (dala hovli, shaxsiy uy, kvartira, xostel, ekoferma va h.k.) — BHMning 5 foizi;
• sanatoriylar, davolash muassasalari, oilaviy mehmon uylari, chodirli oromgohlar va mustaqil sayohatchilar uchun 1-ilovada alohida satrlar bor — stavkani lex.uz dagi amaldagi matn boʻyicha tekshiring.

Yigʻim qayerda va kimdan undirilmaydi

Nizom undirish hududini cheklaydi. Respublika tuman va shaharlarida joylashgan joylashtirish vositalaridan yigʻim undirilmaydi — viloyat markazlari, poytaxt va Nukus shahri, shuningdek Nizomga 2-ilovadagi turizm salohiyati yuqori boʻlgan tuman (shahar)lar va turistik zonalar bundan mustasno. Boshqacha aytganda, mehmonxona viloyat markazida yoki roʻyxatdagi tumanda boʻlsa — yigʻim undiriladi, qolgan tumanlarda — yoʻq.

Oʻzbekiston fuqarolarining davolash muassasalari, sanatoriy va pansionatlarda yashashi alohida ozod qilingan.

• tumaningiz 2-ilovada bor-yoʻqligini tekshiring — roʻyxatga barcha hududlarning tuman, shahar va turistik zonalari kiritilgan;
• 16 yoshgacha boʻlgan bolalar — fuqaroligidan qatʼi nazar yigʻimsiz;
• sanatoriy yoki pansionatdagi mahalliy fuqarolar — yigʻimsiz.

Mehmonxonaning yigʻim undiruvchi sifatidagi majburiyatlari

Asosiy ishni joylashtirish vositasi bajaradi: yigʻimni mehmondan undiradi, hisobini yuritadi va pulni Turizm qoʻmitasi huzuridagi Turizmni qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasiga oʻtkazadi. Ushbu majburiyatlarning toʻliq va oʻz vaqtida bajarilishi uchun masʼuliyat Nizomga koʻra rahbar va bosh buxgalter zimmasiga yuklanadi.

• tijorat bankida faqat yigʻim uchun foydalaniladigan milliy valyutadagi maxsus hisobvaraq ochish;
• ushbu hisobvaraq rekvizitlarini turoperator va turagentlar bilan tuziladigan shartnomalarda koʻrsatish;
• hisobda (invoys, kvitansiya, hisobvaraq-faktura) va xizmat koʻrsatilganini tasdiqlovchi hujjatlarda yashash qiymati va yashagan kunlar uchun yigʻimning umumiy miqdorini koʻrsatish;
• yashovchilar soni, yashash kunlari va oʻtkazilishi lozim boʻlgan summa hisobini yuritish;
• yashovchilar haqidagi maʼlumotlarni maxsus elektron dastur orqali Qoʻmitaga oʻz vaqtida taqdim etish;
• har oyning 5-sanasigacha oʻtgan oy uchun yigʻimni toʻliq hajmda Jamgʻarmaning maxsus hisobvaragʻiga oʻtkazish.

Yigʻimni kim oʻzi toʻlaydi

Ayrim hollarda yigʻimni mehmonxona emas, boshqa shaxslar — tijorat banklari filiallari, turistik axborot markazlari va elektron axborot tizimlari orqali toʻlaydi:

• chodirli lagerlar va tunash uchun qayta jihozlangan transportda yashashni tashkil qilgan turoperator va turagentlar;
• Oʻzbekistonga 30 kungacha keladigan xorijliklarni qabul qilib, ularga notijorat maqsadlarida yashash joyi bergan jismoniy shaxslar;
• mustaqil sayohat qilib, chodirli lagerlarda yoki qayta jihozlangan transportda yashaydigan xorijliklar.

Penya, kam undirish va soliq oqibatlari

Yigʻim oʻz vaqtida yoki toʻliq oʻtkazilmaganligi uchun joylashtirish vositasi kechiktirilgan har bir kun uchun oʻtkazilmagan summaning 0,05 foizi, biroq qarzdorlik umumiy miqdorining 50 foizidan koʻp boʻlmagan miqdorda penya toʻlaydi. Agar yigʻim mehmondan toʻliq yoki notoʻgʻri undirilmagan boʻlsa, oʻtkazish muddatiga qadar mehmonxona hosil boʻlgan qarzdorlikni oʻz hisobidan toʻlaydi. Yigʻimni toʻlamagan mustaqil sayohatchi xorijlik mamlakatdan chiqishda toʻlanmagan qismning oʻn baravari miqdorida jarima toʻlaydi.

Maxsus hisobvaraqqa tushgan yigʻim summasi mehmonxonaning tushumi (foydasi) hisoblanmaydi: undan foyda soligʻi, aylanmadan olinadigan soliq, QQS va boshqa majburiy toʻlovlar olinmaydi. Shuning uchun hisobda yigʻim daromad sifatida emas, Jamgʻarma bilan hisob-kitob sifatida aks ettiriladi; chek va hisobvaraq-fakturada yigʻim summasini yashash qiymatidan alohida koʻrsatish maqsadga muvofiq — shunda unga QQS hisoblanmaydi.

Mehmonxona yoki xostel uchun qisqa chek-list

• hududingizda yigʻim undirilishini aniqlang (viloyat markazi, poytaxt, Nukus yoki 2-ilovadagi tuman);
• xorijliklar uchun stavkani obyekt turi va xonalar soniga qarab belgilang;
• maxsus hisobvaraq oching va uni turoperatorlar bilan shartnomalarda yozing;
• yashovchilar hisobi dasturini va yigʻim alohida satrda koʻrsatilgan hisoblarni sozlang;
• 5-sanagacha oʻtkazishni va har oyning 10-sanasigacha umumlashtirilgan maʼlumot shakllantiradigan Qoʻmita maʼlumotlari bilan solishtirishni nazorat qiling.