Ortiqcha toʻlangan soliqni hisobga olish yoki qaytarish

Ortiqcha toʻlangan soliq nima va u ortiqcha undirilgan soliqdan nimasi bilan farq qiladi

Soliq kodeksi ortiqcha toʻlangan summani toʻlangan soliq (penya, jarima) summasi bilan amalda toʻlanishi lozim boʻlgan summa oʻrtasidagi ijobiy farq deb belgilaydi. U ilgari hisobga olingan va qaytarilgan summalarni inobatga olgan holda hisob-kitob sanasiga aniqlanadi (SK 60-moddasi). Boshqacha aytganda, ortiqcha toʻlov — siz oʻz tashabbusingiz bilan yoki xato tufayli majburiyatdan ortiq toʻlagan summa.

Ortiqcha undirilgan summa ham ortiqcha toʻlov, lekin u soliq organlarining gʻayriqonuniy harakatlari natijasida yuzaga keladi, masalan, notoʻgʻri qaror asosida hisobvaraqdan pul hisobdan chiqarilganda (SK 60-moddasi). Unga nisbatan ariza berish muddati va foizlar boʻyicha alohida qoidalar amal qiladi — ular SK 105-moddasida bayon etilgan.

• 12-bob qoidalari boʻnak va joriy toʻlovlar, yigʻimlar, penya va jarimalarga, shuningdek soliq agentlari va yigʻim toʻlovchilarga ham tatbiq etiladi (SK 103-moddasi);
• ushbu qoidalar notoʻgʻri toʻlangan soliq summasi, penya va jarimaga ham qoʻllanilishi alohida belgilangan (SK 103-moddasi);
• hisobga olish va qaytarish, shu jumladan hisoblangan foizlar ham, milliy valyutada amalga oshiriladi (SK 103-moddasi).

Hisobga olish yoki qaytarish: ortiqcha toʻlov bilan nima boʻladi

Ortiqcha toʻlovning taqdiri soliq toʻlovchida soliq qarzi bor-yoʻqligiga bogʻliq. SK soliq qarzi deb hisoblangan va belgilangan muddatlarda toʻlanmagan soliqlarni, shu jumladan ular boʻyicha boʻnak va joriy toʻlovlarni, shuningdek toʻlanmagan moliyaviy sanksiyalar va penyalarni tan oladi (SK 55-moddasi).

Qarz boʻlmasa, ortiqcha toʻlov qaytarilishi yoxud shu soliq yoki boshqa soliqlar boʻyicha kelgusi toʻlovlar hisobiga hisobga olinishi lozim (SK 103-moddasi). Qarz boʻlsa, ortiqcha toʻlov avval uni uzishga yoʻnaltiriladi va soliq organi buni mustaqil ravishda amalga oshiradi (SK 104-moddasi). Soliq toʻlovchining arizasiga koʻra ortiqcha toʻlangan summa toʻliq yoki qisman qaytarilishi mumkin (SK 103-moddasi).

• 1) shu soliq turining penyasi boʻyicha qarz hisobiga;
• 2) boshqa soliqlar va ularning penyalari boʻyicha qarz hisobiga;
• 3) soliqqa oid huquqbuzarliklar uchun jarimalarni toʻlash hisobiga.

Soliq organi ortiqcha toʻlovni qarz hisobiga qanday hisobga oladi

Ortiqcha toʻlovni qarz hisobiga hisobga olish toʻgʻrisidagi qarorni soliq organi ortiqcha toʻlov faktini aniqlagan kundan, birgalikdagi oʻzaro solishtirish dalolatnomasi imzolangan kundan (agar u oʻtkazilgan boʻlsa) yoki sud qarori qonuniy kuchga kirgan kundan eʼtiboran oʻn kun ichida qabul qiladi (SK 104-moddasi). Inspeksiya ortiqcha toʻlovni oʻzi payqashini kutish shart emas: soliq toʻlovchi hisobga olish haqida yozma ariza berishga haqli, shunda oʻn kunlik muddat ariza olingan yoki solishtirish dalolatnomasi imzolangan kundan hisoblanadi.

Soliq toʻlovchi uchun soliq ortiqcha toʻlov hisobidan qachon toʻlangan hisoblanishi muhim. Toʻlash majburiyati soliq organi ortiqcha toʻlangan yoki ortiqcha undirilgan summalarni hisobga olish toʻgʻrisida qaror chiqargan kundan eʼtiboran bajarilgan deb tan olinadi (SK 89-moddasi). Shuning uchun joriy soliqni toʻlash muddati yaqin boʻlsa, ortiqcha toʻlov esa boshqa soliq boʻyicha turgan boʻlsa, qarorni kutish kunlari uchun penya olmaslik maqsadida hisobga olish haqidagi arizani oldindan bergan maʼqul.

Ortiqcha toʻlangan soliqni qanday qaytarish mumkin: tartib va muddatlar

Qaytarish faqat soliq toʻlovchining yozma arizasiga koʻra amalga oshiriladi. Agar soliq qonunchiligida boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, ariza summa toʻlangan kundan eʼtiboran uch yil ichida berilishi mumkin (SK 104-moddasi). Uch yillik muddatni oʻtkazib yuborish — ortiqcha toʻlovni endi qaytarib boʻlmasligining eng koʻp uchraydigan sababi, shuning uchun shaxsiy hisobvaraqdagi eski qoldiqlarni har yili tekshirib turish kerak.

Hujjatlarni soliq toʻlovchi soliq toʻlovchining shaxsiy kabineti — Soliq qoʻmitasining rasmiy veb-saytida joylashtirilgan axborot resursi orqali yuborishi mumkin (SK 56-moddasi). Shaxsiy kabinet orqali yuborilgan hujjat soliq organi tomonidan yuborilgan kuni, pochta orqali yuborilgani esa besh kundan keyin olingan hisoblanadi (SK 19-moddasi). Koʻrib chiqish muddatlari aynan shu sanadan hisoblanadi.

• qaytarish toʻgʻrisidagi qarorni soliq organi ariza olingan yoki birgalikdagi solishtirish dalolatnomasi imzolangan kundan eʼtiboran oʻn kun ichida qabul qiladi (SK 104-moddasi);
• summaning oʻzi ariza olingan kundan eʼtiboran oʻn besh kun ichida qaytarilishi lozim (SK 104-moddasi);
• Tadbirkorlik subyektlarining yuqori barqarorlik reytingiga ega tadbirkorlik subyektlari uchun muddatlar qisqaroq — qaror ikki kunda, qaytarish uch kunda; bu QQSga, davlat korxonalariga va davlat ulushi 50 foiz va undan ortiq boʻlgan yuridik shaxslarga taalluqli emas (SK 104-moddasi);
• qaytarish topshiriqnomasini soliq organi gʻaznachilikka yuboradi, u pulni budjet toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq oʻtkazib beradi (SK 104-moddasi);
• hisobga olish yoki qaytarish rad etilsa, soliq organi bu haqda qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran uch kun ichida xabar qilishi shart (SK 104-moddasi).

Soliq organi bilan hisob-kitoblarni solishtirish: nimadan boshlash kerak

Ariza yozishdan oldin ortiqcha toʻlov haqiqatan ham borligiga va u siz bilmagan hisoblashlar bilan «yeb qoʻyilmaganiga» ishonch hosil qiling. Soliqlarning ortiqcha toʻlangani ehtimolidan dalolat beruvchi faktlar aniqlanganda soliq organi yoki soliq toʻlovchining taklifiga koʻra soliqlar, penyalar va jarimalar boʻyicha hisob-kitoblarni birgalikda oʻzaro solishtirish oʻtkazilishi mumkin (SK 103-moddasi). Imzolangan solishtirish dalolatnomasi summani tasdiqlaydi va qaror muddatlari uchun hisob boshlanadigan nuqta boʻladi.

Soliq toʻlovchi oʻz soliq majburiyatlarining bajarilishi toʻgʻrisida soliq organlarida mavjud maʼlumotlarni olishga haqli (SK 21-moddasi). Amalda solishtirish shaxsiy hisobvaraq kartochkasidan koʻchirmadan boshlanadi: deklaratsiya va hisob-kitoblar boʻyicha hisoblashlar toʻlov topshiriqnomalari bilan taqqoslanadi va soliq toʻlovchi foydasiga qoldiq qayerdan paydo boʻlgani aniqlanadi.

• ortiqcha toʻlov yuzaga kelgan davr uchun toʻlov topshiriqnomalari va bank koʻchirmalarini toʻplang;
• summalarni topshirilgan deklaratsiyalar va aniqlashtirilgan hisob-kitoblar bilan solishtiring;
• penya va jarimalar boʻyicha qarz yoʻqligini tekshiring — ortiqcha toʻlov avval ularga ketadi;
• arizada soliq turi, summa, davr va qaytarish uchun bank rekvizitlarini koʻrsating.

Kechiktirish uchun foizlar va alohida holatlar

Agar soliq organi ortiqcha toʻlovni belgilangan muddatdan kech qaytarsa, qaytarilmagan summa uchun kechiktirilgan har bir kalendar kun uchun foizlar hisoblanadi. Stavka muddat buzilgan kunlarda amal qilgan Markaziy bankning qayta moliyalashtirish stavkasiga teng, foizlar esa budjet hisobidan toʻlanadi (SK 104-moddasi).

Ortiqcha undirilgan soliq boʻyicha qoidalar soliq toʻlovchi uchun yumshoqroq: ariza ortiqcha undirish fakti unga maʼlum boʻlgan kundan yoki sud qarori qonuniy kuchga kirgan kundan eʼtiboran uch yil ichida berilishi mumkin (SK 105-moddasi). Foizlar shu sanadan eʼtiboran oʻttiz kun ichida murojaat qilingan taqdirda — undirilgan kundan keyingi kundan to amalda hisobga olingan yoki qaytarilgan kungacha hisoblanadi.

• notoʻgʻri toʻlangan soliq, penya va jarima summalari soliq toʻlovchining yozma murojaatiga koʻra, xatoga bank yoki Gʻaznachilik yoʻl qoʻygan boʻlsa — ularning murojaatiga koʻra qaytariladi (SK 104-moddasi);
• jami yillik daromad toʻgʻrisidagi deklaratsiya asosida aniqlangan JShDS boʻyicha ortiqcha toʻlov jismoniy shaxsga uning soliq hisobida turgan joyidan qatʼi nazar ariza asosida qaytariladi (SK 105-moddasi);
• yuridik shaxs tugatilganda ortiqcha toʻlov avval boshqa soliqlar boʻyicha qarzlar hisobiga hisobga olinadi, ular boʻlmasa ariza berilgan kundan eʼtiboran oʻn besh kundan kechiktirmay qaytariladi (SK 91-moddasi);
• qayta tashkil etishda ortiqcha toʻlov huquqiy vorisning qarzlari hisobiga hisobga olinadi, ular boʻlmasa ariza berilgan kundan eʼtiboran bir oydan kechiktirmay huquqiy vorisga qaytariladi (SK 92-moddasi);
• banklar ortiqcha toʻlangan (undirilgan) soliqlar, penya va jarimalarni qaytarish boʻyicha topshiriqnomalarni bajarganlik uchun haq olmaydi (SK 90-moddasi).